Chiến thắng Quốc hội mở cánh cửa, chưa tạo ra ứng viên
Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ đã thay đổi cán cân quyền lực ở Washington. Theo Associated Press, đảng Dân chủ giành được cả Hạ viện và Thượng viện sau một chiến dịch mà giá cả cao, cuộc chiến với Iran và những lo ngại về liêm chính chính quyền trở thành các vấn đề nổi bật. Đó là lời cảnh báo chính trị đối với Tổng thống Donald Trump, nhưng không tự động chuyển thành sự đồng thuận về người kế nhiệm ông trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.
Reuters ghi nhận những người có tham vọng hoặc được nhắc đến đã vận động cho ứng viên tại nhiều bang, gây quỹ và xây dựng quan hệ với tổ chức đảng. Hội nghị của phe Dân chủ tại Denver ngày 12–13/11 trở thành nơi thử nghiệm thông điệp mới. Những hoạt động ấy báo hiệu một cuộc “sơ tuyển vô hình”: cử tri chưa bỏ lá phiếu chọn ứng viên tổng thống, nhưng các nhóm tài trợ, nhà hoạt động và truyền thông đã bắt đầu quan sát từng bước đi.
Điểm đáng lưu ý là thắng lợi giữa nhiệm kỳ phản ánh một liên minh phản đối chính sách đương nhiệm, còn bầu cử tổng thống đòi hỏi một liên minh ủng hộ chương trình của người muốn lãnh đạo. Một thông điệp chỉ dựa trên việc chống Trump khó đủ sức trả lời những câu hỏi dài hạn về nhà ở, y tế, tiền lương, nhập cư và vai trò của Mỹ trên thế giới.
Các thống đốc: Kinh nghiệm điều hành đối đầu sức ép quốc gia
Gavin Newsom có lợi thế nhận diện rộng và tiếng nói quyết liệt trước Trump. Ông đã thăm những bang bỏ phiếu sớm và cho biết sẽ quyết định vào đầu tháng 1 liệu có tranh cử hay không, theo Reuters.
Tuy nhiên, giá nhà, thuế, tình trạng vô gia cư và chi phí nhiên liệu tại California có thể trở thành điểm yếu khi đối thủ biến thành tích của tiểu bang thành đề tài tranh luận toàn quốc.
Josh Shapiro vừa tái đắc cử ở Pennsylvania, một bang chiến địa quan trọng. Hình ảnh một nhà điều hành thực dụng giúp ông tiếp cận cử tri trung dung, trong khi lập trường về Israel có thể gây tranh cãi ở một bộ phận cử tri Dân chủ. Tại Illinois, JB Pritzker có nguồn lực tài chính cá nhân lớn và hồ sơ đối đầu chính sách với Nhà Trắng; song sự giàu có cũng có thể khiến ông gặp khó trong việc nói thay người dân đang chịu sức ép kinh tế.
Andy Beshear mang đến một luận cứ khác: ông hai lần thắng cử tại Kentucky, nơi Trump từng thắng cách biệt lớn. Lợi thế vượt qua ranh giới đảng phái của Beshear là điều các chiến lược gia quan tâm, nhưng mức độ nhận diện quốc gia còn hạn chế. Những thống đốc như Gretchen Whitmer hay Wes Moore cũng được nhắc đến, dù phát biểu công khai của họ chưa thể coi là cam kết tham gia cuộc đua.
Người từng tranh cử, thượng nghị sĩ và sức nặng của ký ức
Kamala Harris vẫn có mức độ nhận biết cao, một bộ máy quan hệ rộng và kinh nghiệm tranh cử toàn quốc. Bà để ngỏ khả năng quay lại sau thất bại năm 2024; chính thất bại đó cũng đặt ra câu hỏi liệu đảng Dân chủ có muốn một sự tái xuất hay một cuộc chuyển giao thế hệ. Pete Buttigieg, người từng tranh đề cử năm 2020, nổi bật bởi kỹ năng tranh luận và hoạt động vận động cho hơn 100 ứng viên giữa nhiệm kỳ, nhưng khả năng thu hút cử tri da đen và kinh nghiệm lãnh đạo quy mô lớn sẽ tiếp tục bị đánh giá.
Tại Thượng viện, Mark Kelly có hồ sơ hiếm gặp của một cựu phi hành gia và phi công Hải quân, đồng thời sở hữu nguồn tiền vận động đáng kể trong tài khoản tranh cử liên bang. Ông có kinh nghiệm thắng cử tại Arizona, song quan điểm trung dung có thể không hấp dẫn cử tri muốn đường lối cấp tiến hơn. Jon Ossoff nổi lên từ Georgia nhờ thông điệp chỉ trích Trump trực diện, dù ông nói không quan tâm tới việc tranh cử tổng thống.
Các tiềm năng khác như Cory Booker, Ruben Gallego hay Chris Murphy cho thấy sự phong phú của thế hệ lãnh đạo trong Quốc hội. Nhưng tiền bạc, sự nổi tiếng hoặc một bài diễn văn thu hút đều chỉ là điều kiện khởi đầu. Để giành đề cử, mỗi người phải chứng tỏ khả năng tổ chức tại nhiều bang, tranh luận dưới áp lực và nối kết các nhóm cử tri vốn có ưu tiên rất khác nhau.
Cánh tả và câu hỏi về bản sắc của đảng
Ở phía cấp tiến, Alexandria Ocasio-Cortez thu hút cử tri trẻ và những người mong thay đổi sâu sắc chính sách phân phối thu nhập. Ro Khanna thúc đẩy các đề xuất như chăm sóc sức khỏe toàn dân do nhà nước tài trợ và mức lương tối thiểu liên bang 25 USD/giờ. Những mục tiêu ấy có thể khơi lại nhiệt huyết trong cơ sở đảng, nhưng đồng thời đòi hỏi lời giải thuyết phục về chi phí, tính khả thi và sức hút tại các bang dao động.
Cuộc tranh luận vì thế vượt xa danh sách tên tuổi. Một phía muốn xây dựng hình ảnh ôn hòa, tập trung năng lực quản trị và khả năng thắng cử; phía khác cho rằng đảng chỉ có thể khôi phục lòng tin bằng những cam kết cải cách táo bạo hơn. Associated Press và Reuters cùng mô tả cuộc đua đang mở, trong đó kết quả sớm, các cuộc thăm dò và sự chú ý của truyền thông chưa thể bảo đảm ai sẽ dẫn đầu khi cử tri thực sự đi bỏ phiếu.
Năm 2028 còn cách hai năm. Việc chưa có ứng viên chính thức là lý do cần phân biệt lời đồn, sự chuẩn bị chính trị và quyết định tranh cử. Với đảng Dân chủ, bài toán sâu xa không phải chọn một người có thể chiến thắng cuộc tranh luận trên truyền hình, mà tìm một nhà lãnh đạo đủ sức biến những bất đồng nội bộ thành một lời hứa chung có thể kiểm chứng trong đời sống người dân.
















