Đòi hỏi minh bạch trong công cuộc tái thiết sau động đất

Vào ngày 24/7, đúng một tháng sau khi Venezuela hứng chịu hai trận động đất liên tiếp vào ngày 24/6, ít nhất 39 tổ chức nhân quyền, hội nhóm xã hội dân sự, nghiệp đoàn và cơ quan truyền thông đã cùng kêu gọi Chính phủ Venezuela cần tiến hành công cuộc tái thiết với sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của cộng đồng. Trong thông cáo do Laboratorio de Paz phổ biến, các tổ chức nhấn mạnh rằng những phản ứng ngay sau thảm họa đã bước sang giai đoạn quyết định trong sự phục hồi của quốc gia.

Thông cáo cũng chỉ rõ rằng cách thức tiến hành công cuộc này không chỉ ảnh hưởng tới việc khôi phục các thành phố bị ảnh hưởng, mà còn phản ánh chất lượng thể chế và niềm tin của người dân vào hoạt động của chính quyền.

Khung Sendai của Liên Hợp Quốc và thất bại trong việc minh bạch thông tin

Thông cáo nhắc lại Khung Sendai về Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai của Liên Hợp Quốc, theo đó tái thiết phải trở thành cơ hội để "xây dựng tốt hơn" nhằm giảm thiểu các yếu điểm làm trầm trọng thêm hậu quả sau động đất thông qua cơ sở hạ tầng an toàn hơn, các thể chế được củng cố và sự tham gia rộng rãi của người dân.

Thế nhưng, các tổ chức phản ánh rằng tình trạng thiếu thông tin công khai về quá trình tái thiết vẫn còn hiện hữu.

Advertisement300 × 250

Mặc dù Chính phủ Venezuela đã có một số thông báo rải rác về kế hoạch phục hồi, người dân vẫn chưa được cung cấp đầy đủ thông tin để hiểu rõ cách thức triển khai công cuộc tái thiết.

Cụ thể, chưa có thông tin toàn diện về tiêu chí ưu tiên thi công, lịch trình thực hiện, ngân sách dự kiến, các cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình hay các biện pháp đảm bảo quyền lợi về y tế, giáo dục và nhà ở trong lúc tiến hành công việc.

Những bất cập kéo dài trong phục hồi dịch vụ thiết yếu

Thông cáo cũng cảnh báo về sự không chắc chắn liên quan đến việc sửa chữa các bệnh viện và cơ sở y tế bị tổn hại, việc khôi phục các trường học, giải pháp cho các gia đình mất nhà, cũng như việc duy trì chăm sóc y tế và giáo dục cho người bị di dời do thiên tai.

Yêu cầu từ các tổ chức xã hội sau một tháng thảm họa

Trong số các đề nghị gửi đến Chính phủ Venezuela gồm việc công bố định kỳ thông tin có thể kiểm chứng về kế hoạch tái thiết, dỡ bỏ các hạn chế về tiếp cận thông tin công và các phương tiện truyền thông độc lập, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà báo, tổ chức nhân đạo và các tình nguyện viên trong công tác của họ.

Bên cạnh đó, các tổ chức cũng đề nghị đảm bảo các khu trú tạm thời phải tuân thủ tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế và cần huy động các cộng đồng bị ảnh hưởng vào quá trình thiết kế và giám sát chính sách liên quan.

Thông cáo còn kêu gọi bãi bỏ những quy định mà các tổ chức tham gia cho là cản trở hoạt động của xã hội dân sự trong nhiệm vụ trợ giúp và phục hồi.

Ý nghĩa của sự minh bạch và sự tham gia cộng đồng

Thông cáo nhấn mạnh rằng tái thiết không chỉ là một công việc kỹ thuật xây dựng mà còn là một quá trình tái thiết dân chủ. Nếu không có sự minh bạch, không thể có sự tin tưởng và nếu thiếu sự tham gia, sẽ không có sự kiên cường cần thiết để vượt qua thách thức. Báo cáo kết luận rằng chỉ những thể chế dân chủ hoạt động trong khuôn khổ hiến pháp mới có thể đáp ứng đầy đủ các nhu cầu và quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng.

Thách thức với truyền thông và hoạt động tình nguyện trong khủng hoảng

Thông cáo cũng phê phán việc trong bối cảnh khẩn cấp như hiện nay, các hạn chế đối với các trang tin và phương tiện truyền thông độc lập vẫn tiếp tục diễn ra, khiến người dân khó tiếp cận thông tin công cộng và làm giảm khả năng cộng đồng giám sát công cuộc tái thiết.

Các tổ chức đặc biệt quan ngại trước những rào cản dành cho các sáng kiến tình nguyện và tinh thần tương trợ cộng đồng trong thời điểm thảm họa. Họ cho rằng những nguồn lực xã hội này là rất quan trọng để ứng phó với thiên tai và lẽ ra chính quyền phải tạo điều kiện, thúc đẩy thay vì hạn chế.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Một tháng sau động đất, ít nhất 39 tổ chức tại Venezuela yêu cầu minh bạch trong công cuộc tái thiết.
  • Thông tin về tiêu chí ưu tiên, ngân sách, lịch trình và giám sát tái thiết hiện chưa được công bố đầy đủ.
  • Các tổ chức cảnh báo về bất cập trong phục hồi dịch vụ y tế, giáo dục và nhà ở.
  • Yêu cầu dỡ bỏ hạn chế tiếp cận thông tin và tạo điều kiện cho báo chí, tình nguyện viên.
  • Tái thiết không chỉ là xây dựng cơ sở hạ tầng mà còn là quá trình xây dựng lại niềm tin và thể chế dân chủ.

Đăng ký bản tin QMVN