PFAS là gì và sự phổ biến trong môi trường

PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances), đọc là “pifasse”, là tập hợp các phân tử hóa học tổng hợp do con người tạo ra từ thập niên 1950. Chúng được ưa chuộng trong sản xuất các sản phẩm gia dụng và công nghiệp vì đặc tính chống dính, chống thấm nước và khả năng chịu nhiệt cao. PFAS xuất hiện trong nhiều mặt hàng như vải dệt, bao bì thực phẩm, bọt chữa cháy, mỹ phẩm và các sản phẩm bảo vệ thực vật.

Từ khu vực Haute-Savoie, nơi đặt nhà máy sản xuất chảo chống dính Téfal, đến vùng Bretagne, dấu vết PFAS đã được phát hiện trong đất đai, thực phẩm, nước tắm và nước uống. Sự phân bố rộng rãi này tạo nên một mối nguy tiềm tàng khi con người và động vật đều có thể tiếp xúc với các chất này qua nhiều đường khác nhau.

Tại sao PFAS được gọi là “chất ô nhiễm vĩnh cửu”?

PFAS được mệnh danh là "chất ô nhiễm vĩnh cửu" do đặc tính khó phân hủy trong môi trường tự nhiên. Chúng tồn tại lâu dài và tích tụ trong môi trường cũng như sinh vật, gây tích tụ qua thời gian.

Advertisement300 × 250

Điều này khiến việc loại bỏ PFAS trở nên phức tạp và làm gia tăng khả năng phơi nhiễm lâu dài ở người và động vật hoang dã.

Tình trạng ô nhiễm PFAS tại Pháp và tác động sức khỏe

Tại hai tỉnh Meuse và Ardennes, kể từ tháng 7 năm 2025, hơn 2.000 người dân không thể sử dụng nước máy do nước bị ô nhiễm PFAS ở mức độ lớn. Tình trạng này đã tạo ra sự lo ngại sâu sắc về sức khỏe cộng đồng, mặc dù các dấu hiệu và mức độ tác hại thực tế vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn do thiếu hụt dữ liệu nghiên cứu.

Hiện tại, chỉ một số loại PFAS nhất định được nghiên cứu kỹ và được quy định kiểm soát chính thức. Tuy nhiên, hàng ngàn loại PFAS khác vẫn chưa được đánh giá đầy đủ về mức độ nguy hiểm đối với sức khỏe con người, đồng thời luật pháp cũng chưa kịp thời áp dụng các biện pháp quản lý toàn diện đối với nhóm hóa chất này.

Công tác nghiên cứu và thách thức trong kiểm soát PFAS

Etienne Blanc, giảng viên hóa sinh tại Đại học Rennes kiêm chủ nhiệm nghiên cứu tại Viện nghiên cứu sức khỏe môi trường và lao động Irset, đang thực hiện các nghiên cứu chuyên sâu về PFAS. Theo ông, việc nghiên cứu tác động sức khỏe của PFAS gặp nhiều khó khăn do đa dạng chủng loại và sự phức tạp trong việc đánh giá tiếp xúc lâu dài của người dân với những chất này.

Sự thiếu hụt dữ liệu khoa học chuyên biệt hạn chế khả năng đánh giá chính xác các rủi ro liên quan tới PFAS cũng như phát triển các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các nhà quản lý và chuyên gia trong việc đảm bảo an toàn sức khỏe cộng đồng trước tác động của chất ô nhiễm này.

Việc nhận thức và tăng cường nghiên cứu là cần thiết để xây dựng chính sách quản lý toàn diện hơn cũng như đưa ra các biện pháp ngăn chặn tiếp xúc nhằm bảo vệ sức khỏe người dân khỏi nguy cơ của PFAS trong môi trường sống.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • PFAS là nhóm hóa chất tổng hợp được sử dụng phổ biến từ thập niên 1950 trong nhiều sản phẩm gia dụng và công nghiệp.
  • Những phân tử PFAS không phân hủy trong môi trường, tích tụ lâu dài và được gọi là “chất ô nhiễm vĩnh cửu”.
  • Tại Pháp, PFAS đã được phát hiện trong đất, nước, thực phẩm ở nhiều khu vực như Haute-Savoie, Bretagne, Meuse và Ardennes.
  • Hơn 2.000 hộ dân tại Meuse và Ardennes phải ngừng dùng nước máy do ô nhiễm PFAS từ tháng 7/2025.
  • Số liệu khoa học về tác động sức khỏe của hàng nghìn loại PFAS còn hạn chế, chỉ một số ít loại được cấp phép quản lý.

Đăng ký bản tin QMVN