Cú hích từ giá nhiên liệu kéo lạm phát vượt ngưỡng 5%
Theo số liệu công bố ngày 18 tháng 11 năm 2026 bởi Statistics South Africa, chỉ số giá tiêu dùng toàn phần trong tháng 10 đã tăng 5,2% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể so với mức 4,5% ghi nhận trong tháng 9. So với tháng liền trước, mặt bằng giá tiêu dùng cũng nhích thêm 0,7%, phản ánh sức ép chi phí sinh hoạt đè nặng lên người dân tại nền kinh tế lớn nhất khu vực miền nam châu Phi. Diễn biến này hoàn toàn trùng khớp với dự báo trung vị của các nhà phân tích tham gia cuộc khảo sát do Reuters thực hiện.
Tác nhân chính thúc đẩy làn sóng tăng giá lần này đến từ lĩnh vực giao thông vận tải — nhóm hàng hóa bao gồm chi phí nhiên liệu — với mức tăng vọt lên 15,2% so với mức 10,8% của tháng 9 và đóng góp tới 2,1 điểm phần trăm vào lạm phát chung. Do phải nhập khẩu phần lớn nhu cầu xăng dầu, nền kinh tế South Africa luôn chịu tổn thương trực tiếp mỗi khi giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh hoặc biên lợi nhuận lọc dầu quốc tế nới rộng.
"Số liệu lạm phát mới nhất chủ yếu bị chi phối bởi các đợt tăng giá nhiên liệu trước đó và khó có thể làm thay đổi tư duy của các nhà hoạch định chính sách." Razia Khan.
Đồng thuận giữ nguyên lãi suất trước thềm cuộc họp quyết định
Sau hai lần nâng lãi suất cơ bản thêm tổng cộng 50 điểm cơ bản lên mức 7,25% kể từ khi cuộc chiến liên quan tới Iran bùng phát vào cuối tháng 2 năm 2026, Ủy ban Chính sách Tiền tệ của South African Reserve Bank sẽ bước vào kỳ họp điều hành cuối cùng trong năm vào ngày 19 tháng 11. Trong cuộc thăm dò ý kiến của Reuters tiến hành ngay trước thời điểm công bố dữ liệu tháng 10, có tới 24 trên tổng số 27 nhà kinh tế dự đoán ngân hàng trung ương sẽ giữ nguyên lãi suất, trong khi chỉ có 3 chuyên gia nghiêng về phương án tăng thêm 25 điểm cơ bản.
Trao đổi sau khi số liệu được công bố, chuyên gia kinh tế trưởng Razia Khan tại Standard Chartered nhận định giá dầu thế giới đã hạ nhiệt trở lại trong tháng 11 và các đợt tăng lãi suất trước đây vẫn đang trong quá trình thẩm thấu vào nền kinh tế thực. Đồng quan điểm này, bà Shannon Bold thuộc Bureau for Economic Research cũng bảo lưu dự báo lãi suất không đổi, dù lưu ý rằng cuộc bỏ phiếu của Ủy ban Chính sách Tiền tệ có thể xuất hiện sự chia rẽ.
"Dự báo lãi suất sẽ giữ nguyên không đổi, mặc dù đây có thể là một quyết định không đạt được sự đồng thuận tuyệt đối trong Ủy ban Chính sách Tiền tệ." Shannon Bold.
Những cảnh báo thận trọng về tỷ giá và giá lương thực
Ở chiều ngược lại, một bộ phận giới phân tích vẫn cảnh báo rằng South African Reserve Bank chưa thể hoàn toàn yên tâm với quỹ đạo lạm phát trong những tháng đầu năm 2027. Ông Johannes Khosa, nhà kinh tế tại ngân hàng Nedbank, vẫn giữ nguyên quan điểm dự báo một đợt tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong tuần này. Theo ông, những rủi ro lạm phát dai dẳng xuất phát từ chi phí vận tải, sự suy yếu gần đây của đồng rand cùng áp lực tăng giá lương thực do hiện tượng thời tiết El Niño gây ra đòi hỏi lập trường chính sách tiền tệ kiên quyết hơn.
Bản thân South African Reserve Bank trong Báo cáo Đánh giá Chính sách Tiền tệ công bố hồi tháng 10 năm 2026 cũng thừa nhận lạm phát toàn phần có thể đạt đỉnh bình quân 5,4% trong quý IV trước khi hạ nhiệt dần và quay trở lại ngưỡng mục tiêu 3% vào cuối năm 2027. Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế cả năm 2026 chỉ được dự báo ở mức khiêm tốn 1,2%, Thống đốc Lesetja Kganyago và các cộng sự đang đứng trước bài toán cân bằng tinh tế giữa việc kiềm chế kỳ vọng lạm phát và tránh bóp nghẹt đà phục hồi vốn còn mong manh của doanh nghiệp lẫn hộ gia đình.














