Kỷ lục mới không đồng nghĩa với cơ hội rộng mở
Theo số liệu do cơ quan giáo dục công bố, số người dự kiến tốt nghiệp năm 2027 là 12,99 triệu, cao hơn khoảng 2,3% so với mốc 12,7 triệu của năm trước. Đây là dự báo về quy mô khóa tốt nghiệp, không phải số người đang thất nghiệp hay số người chắc chắn tham gia tìm việc cùng một thời điểm. Sự phân biệt ấy quan trọng bởi một phần sinh viên sẽ học tiếp, khởi nghiệp hoặc lựa chọn những hướng đi khác.
Việc liên tiếp lập kỷ lục phản ánh thành quả mở rộng cơ hội học đại học, đồng thời tạo ra áp lực mới: hàng triệu người bước qua cánh cổng trường học với kỳ vọng nghề nghiệp, nhưng số vị trí hấp dẫn không thể tăng chỉ nhờ số lượng bằng cấp tăng. Các hội chợ việc làm có thể mở cánh cửa đầu tiên; chúng không tự giải quyết được khoảng cách giữa ngành học, năng lực và yêu cầu của doanh nghiệp.
Hai bức tranh trái chiều về thị trường lao động
Số liệu chính thức cho thấy tỷ lệ thất nghiệp nhóm 16–24 tuổi ở đô thị, loại trừ người đang đi học, đã lên 18,9% trong tháng 8/2026, sau đó giảm còn khoảng 17,2% vào tháng 10. Sự cải thiện phần nào phản ánh nhịp mùa vụ khi đợt tìm việc sau tốt nghiệp lắng xuống; nó không có nghĩa các khó khăn cơ cấu đã biến mất.
Cùng lúc, tỷ lệ thất nghiệp khảo sát chung tại đô thị trong tháng 10 là khoảng 5,1%, thấp hơn đáng kể so với nhóm trẻ.
Theo Reuters và các nghiên cứu thị trường lao động, tiêu dùng nội địa thận trọng, lĩnh vực bất động sản kéo dài khó khăn và quá trình tự động hóa đã làm tuyển dụng đầu vào thêm phức tạp. Một doanh nghiệp có thể cần chuyên gia thiết kế chip, lập trình hoặc kỹ thuật tiên tiến, nhưng không tuyển tương ứng hàng trăm sinh viên ngành khác. Kinh tế vẫn tạo việc làm, song cơ cấu việc làm và cơ cấu đào tạo chưa gặp nhau tại nhiều điểm.
Từ tấm bằng đến năng lực có thể sử dụng
Cuộc họp liên ngành tại Bắc Kinh yêu cầu tăng hỗ trợ chính sách, mở rộng vị trí tuyển dụng, cải thiện dịch vụ việc làm và giúp đỡ có mục tiêu cho người tốt nghiệp gặp khó khăn. Những biện pháp này sẽ có ý nghĩa nhất khi được biến thành thực tập có chất lượng, thông tin tuyển dụng minh bạch và chương trình đào tạo theo tín hiệu thực tế của thị trường, thay vì chỉ dừng ở các chiến dịch ngắn hạn.
Một thách thức khác là khả năng tiếp cận cơ hội không đồng đều. Người trẻ ở các thành phố lớn có mạng lưới doanh nghiệp dày đặc nhưng phải chịu chi phí nhà ở cao; người từ địa phương nhỏ có thể cần di chuyển xa, thích nghi với môi trường sống mới hoặc làm việc không đúng chuyên môn. Để giảm tình trạng này, trường đại học phải kết nối tốt hơn với doanh nghiệp, còn nhà tuyển dụng cần đánh giá kỹ năng thực chất thay vì dùng tấm bằng như bộ lọc duy nhất.
AI vừa mở cửa mới vừa thay đổi luật chơi
Trung Quốc đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao và sản xuất tiên tiến. Các ngành mới có thể tạo công việc chất lượng cao, song nhiều vị trí đòi hỏi kiến thức chuyên sâu hơn những gì người mới ra trường có sẵn. Trái lại, AI có thể tự động hóa một số tác vụ văn phòng, dịch vụ và phân tích cơ bản vốn từng giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm đầu đời. Vì vậy, tăng trưởng công nghệ không tự động chuyển thành tăng trưởng cơ hội cho mọi nhóm tốt nghiệp.
Điều đáng chú ý không chỉ là bao nhiêu người tìm được việc trong năm đầu, mà còn là họ có thể duy trì thu nhập, học kỹ năng mới và tiến bộ nghề nghiệp hay không. Một nền kinh tế cần người trẻ đủ tự tin tiêu dùng, lập gia đình và thử nghiệm ý tưởng kinh doanh. Bài toán 13 triệu tân cử nhân, vì vậy, là thước đo khả năng chuyển thành tựu giáo dục thành những cơ hội bền vững ngoài xã hội.

















