Một con số ấn tượng, nhiều lớp ý nghĩa
Tổng thu nhập tiền mặt bình quân tháng 9 đạt 311.409 yen mỗi người, tăng 4,6% so với cùng kỳ, theo Reuters dẫn thống kê của chính phủ. Lương trả thường xuyên tăng 3,7%, còn tiền công làm thêm tăng 3,6%. Đây là những chỉ dấu đáng chú ý sau nhiều thập kỷ người Nhật quen với mức tăng thu nhập khiêm tốn và giá cả ít biến động.
Tuy nhiên, phần thưởng đặc biệt, chủ yếu gồm các khoản trả một lần, tăng tới 32,6%. Bộ phụ trách lao động lưu ý biến động này phần nào phản ánh đặc điểm thống kê, vì vậy không thể coi toàn bộ mức tăng tổng lương là sự cải thiện lâu dài của lương cơ bản. Thước đo ít bị ảnh hưởng bởi thưởng và thay đổi mẫu cho thấy lương cơ bản của nhân viên toàn thời gian tăng khoảng 3,1%, một tín hiệu vững chắc hơn về xu hướng.
Từ thiếu lao động đến chu kỳ tăng lương
Điểm sáng đối với người làm công là lương thực tế tăng 2,2%, cao hơn mức đã điều chỉnh 1,6% của tháng 8 và vượt dự báo của giới phân tích. Chín tháng liên tiếp tăng lương thực tế là dấu hiệu đáng kể trong một nền kinh tế từng chứng kiến nhiều năm thu nhập không theo kịp giá sinh hoạt.
Tuy vậy, lợi ích ở từng gia đình vẫn phụ thuộc vào loại việc làm, số giờ lao động và cấu trúc chi tiêu.
Nhu cầu nhân lực cao trong bối cảnh dân số già và lực lượng lao động thu hẹp thúc đẩy doanh nghiệp nâng lương để giữ người. Liên đoàn nghiệp đoàn lớn nhất Nhật Bản đặt mục tiêu tăng lương khoảng 6% cho vòng thương lượng mùa xuân tới. Nếu những đợt tăng lương được duy trì cùng năng suất cao hơn, nền kinh tế có thể hình thành chu trình tích cực: người lao động chi tiêu nhiều hơn, doanh nghiệp có thêm doanh thu và tiếp tục đầu tư.
Lãi suất đứng trước phép thử mới
BOJ tìm kiếm bằng chứng rằng lạm phát quanh mục tiêu 2% được hỗ trợ bằng nhu cầu trong nước và tăng trưởng lương, thay vì chỉ là tác động của chi phí nhập khẩu. Dữ liệu tháng 9 củng cố khả năng cơ quan này tiếp tục quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ sau thời gian dài áp dụng lãi suất cực thấp. Nhiều chuyên gia dự đoán bước tăng lãi suất tiếp theo có thể diễn ra trong tháng 12, nhưng đây vẫn là kỳ vọng, không phải quyết định đã được công bố.
Một mức lãi suất cao hơn có thể giúp ổn định kỳ vọng giá cả và hỗ trợ đồng yen, song cũng làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp và gánh nặng trả nợ của một số hộ gia đình. BOJ vì thế phải quan sát cả tiền lương, giá dịch vụ, tiêu dùng và rủi ro thị trường thế giới. Động thái bán tháo cổ phiếu công nghệ liên quan AI gần đây nhắc nhở giới hoạch định chính sách rằng tín hiệu nội địa tích cực vẫn có thể gặp những cú sốc bên ngoài.
Người lao động và doanh nghiệp có cùng thắng?
Tăng lương là tin tốt cho nhân viên, nhưng với công ty nhỏ có biên lợi nhuận mỏng, chi phí nhân công tăng nhanh có thể trở thành thách thức sinh tồn. Tokyo Shoko Research ghi nhận số vụ phá sản liên quan thiếu lao động tăng lên mức kỷ lục trong nửa đầu năm tài chính, trong đó nhiều trường hợp liên quan chi phí nhân sự. Điều này nhấn mạnh nhu cầu cải thiện năng suất, tự động hóa hợp lý và hỗ trợ chuyển đổi cho doanh nghiệp nhỏ.
Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi cũng phải giải bài toán khó: giúp người dân chống chọi chi phí sinh hoạt mà không làm tài khóa thêm mong manh. Các biện pháp hỗ trợ năng lượng và điều chỉnh trợ cấp nhiên liệu có thể thay đổi số tiền hộ gia đình thực sự chi trả, nên không thể chỉ nhìn mức lương trên bảng thống kê. Thành tựu bền vững sẽ đến khi tiền lương, năng suất và khả năng mua sắm cùng đi lên, thay vì một chỉ số riêng lẻ tăng mạnh.
