51 đợt tấn công: Tuyên bố từ Sanaa và khoảng trống kiểm chứng
Theo bản tin ngày 1/10 của Mehr News Agency, Yahya Saree, người phát ngôn lực lượng Houthi kiểm soát Sanaa, nói rằng Saudi Arabia đã tiến hành 51 đợt không kích và tấn công tên lửa nhằm vào Yemen trong 24 giờ. Ông cho rằng máy bay F-15 xuất phát từ Khamis Mushait, còn tên lửa được phóng từ hướng Najran và Jizan. Đây là lời thuật lại tuyên bố của một bên tham chiến, chưa phải kết luận do một tổ chức giám sát độc lập công bố.
Saree cáo buộc các đòn đánh nhắm vào mạng viễn thông và cơ sở dân sự tại Marib, Saada, Hodeidah, Taiz và Amran, đồng thời đưa ra con số cộng dồn 1.209 đợt tấn công kể từ khi đợt giao tranh mới bắt đầu. Yemen Press Agency cũng đăng lại thông tin tương tự, nhưng việc hai cơ quan dẫn cùng một người phát ngôn không tạo thành hai nguồn xác nhận độc lập. Chưa có đầy đủ dữ liệu về thời gian, tọa độ và thương vong cho phép kiểm chứng toàn bộ các vụ được nêu.
Những lời cáo buộc qua lại làm căng thẳng lan rộng
Căng thẳng không chỉ xuất hiện trong các thông cáo từ Sanaa. Reuters ngày 1/10 đưa tin liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu cáo buộc Houthi sử dụng thiết bị bay không người lái để tấn công trạm phân phối điện tại Medina, liên quan nguồn cấp điện cho Nhà thờ Hồi giáo của Nhà Tiên tri.
Liên quân nói một máy biến áp bị ảnh hưởng, nhưng nguồn điện nhìn chung không bị gián đoạn. Houthi bác bỏ trách nhiệm và cho rằng Riyadh đưa ra cáo buộc không có căn cứ.
Những khẳng định đối lập ấy đặt công chúng trước một thực tế khó khăn: trong chiến tranh, bên phát ngôn thường công bố thông tin nhanh hơn khả năng kiểm chứng. Việc xác định mục tiêu quân sự, thiệt hại dân sự và trách nhiệm của từng bên cần bằng chứng độc lập. Không nên đánh đồng một tuyên bố chính thức với một kết quả điều tra đã hoàn tất, cũng không nên bỏ qua nguy cơ đối với thường dân chỉ vì còn thiếu dữ liệu cuối cùng.
Khi mặt trận dịch chuyển, người dân tiếp tục trả giá
Theo Associated Press, Đặc phái viên Liên Hợp Quốc Hans Grundberg đã gặp các nhà đàm phán Houthi tại Muscat và làm việc với phía Saudi Arabia trong những ngày cuối tháng 9, tìm cách ngăn đà leo thang. Houthi đã mở rộng kiểm soát tại một số địa bàn ven Biển Đỏ trong tháng 9, trong lúc các lực lượng đối địch tăng hoạt động quân sự. AP dẫn số liệu cho thấy ít nhất 145.000 người phải rời nhà vì làn sóng bạo lực mới; các con số trong khu vực chiến sự vẫn có thể thay đổi.
Mỗi tuyến đường bị chặn và mỗi cơ sở hạ tầng bị hư hại đều tạo ra hậu quả vượt xa bản đồ tác chiến. Người dân cần điện để vận hành bệnh viện, viễn thông để gọi trợ giúp và đường sá an toàn để vận chuyển lương thực. The Guardian ghi nhận những gia đình mất nơi ở, trẻ em rời trường lớp và phải lao động để phụ giúp người thân. Với họ, tin tức chiến trường không đơn thuần là tổng số quả đạn hay chuyến bay.
Con đường ngoại giao giữa rủi ro Biển Đỏ
Bờ biển phía tây Yemen tiếp giáp Biển Đỏ, gần eo biển Bab el-Mandeb, nơi có vai trò đối với vận tải thương mại quốc tế. Reuters và AP mô tả đợt leo thang hiện nay gắn với giao tranh tại những vị trí ven biển và những vụ tấn công qua biên giới. Mối lo không chỉ là tổn thất ở một tỉnh, mà còn là nguy cơ nhiều bên bị cuốn vào chuỗi trả đũa nối tiếp nhau.
Một lối thoát đòi hỏi tiếp xúc trực tiếp, kiểm chứng các sự cố gây tranh cãi và bảo vệ hạ tầng thiết yếu. Lời kêu gọi giảm leo thang của Liên Hợp Quốc không thay thế được các thỏa thuận cụ thể về ngừng bắn và tiếp cận cứu trợ. Tuy nhiên, đây là điều kiện để tranh chấp có thể quay lại bàn đàm phán thay vì tiếp tục được quyết định bằng sức mạnh quân sự.











