Một cột mốc cho bệnh hiếm
Gaucher type 3 là một rối loạn di truyền trong đó cơ thể thiếu hoạt tính enzyme cần thiết để phân hủy một loại chất béo. Chất này tích tụ trong nhiều cơ quan và có thể gây thiếu máu, tổn thương xương, gan và lách to. Ở type 3, bệnh còn tiến triển trong não và hệ thần kinh, khiến người bệnh gặp khó khăn về thăng bằng, điều khiển mắt, phối hợp động tác, lời nói hay tư duy. Tốc độ tiến triển và mức độ biểu hiện khác nhau giữa từng người.
Sự khác biệt giữa một thuốc điều trị được cơ quan quản lý phê duyệt và một nghiên cứu triển vọng có ý nghĩa rất lớn với những gia đình sống cùng bệnh hiếm. Trước đây, thuốc thay thế enzyme có thể giúp kiểm soát các triệu chứng ở cơ thể, nhưng phân tử enzyme thường không đi qua hàng rào máu não đủ hiệu quả. Do vậy, việc chăm sóc các biểu hiện thần kinh vẫn là khoảng trống kéo dài nhiều năm.
Vì sao viên uống có thể tác động tới não?
Infilbray chứa venglustat, chất ức chế enzyme glucosylceramide synthase. Thay vì bổ sung enzyme bị thiếu như Cerezyme, thuốc làm giảm quá trình tạo ra những chất béo có thể tích tụ bất thường.
Theo Sanofi, hoạt chất có khả năng vượt hàng rào máu não, là đặc tính then chốt khi mục tiêu điều trị nằm trong hệ thần kinh trung ương. Cơ chế này không có nghĩa tổn thương đã có sẽ tự động đảo ngược ở mọi bệnh nhân.
Sanofi hiện có Cerezyme để hỗ trợ điều trị biểu hiện ngoài thần kinh ở type 1 và type 3, cũng như Cerdelga dành cho type 1 trong phạm vi chỉ định. Infilbray bổ sung một hướng đi khác cho nhóm bệnh nhân type 3. Bác sĩ vẫn cần cá thể hóa phác đồ theo tình trạng toàn thân, khả năng dung nạp và những hướng dẫn điều trị chính thức, thay vì hiểu thuốc uống là sự thay thế phổ quát cho mọi liệu pháp trước đây.
Bằng chứng đáng chú ý, nhưng còn giới hạn
Nền tảng phê duyệt là LEAP2MONO, nghiên cứu ngẫu nhiên, làm mù đôi ở 43 người từ 12 tuổi trở lên đã ổn định biểu hiện toàn thân nhờ liệu pháp thay thế enzyme. Trong 52 tuần, nhóm dùng venglustat một lần mỗi ngày được so với nhóm tiếp tục truyền imiglucerase hai tuần một lần. FDA và Sanofi cho biết kết quả trên thước đo phối hợp nhiều chức năng thần kinh nghiêng về thuốc mới; Sanofi thông báo mức ý nghĩa thống kê p=0,0137.
Tuy nhiên, 43 người là mẫu nhỏ, dù không bất thường đối với bệnh rất hiếm. Những con số trong một năm nghiên cứu không thể tự trả lời hiệu quả lâu dài, khả năng thay đổi chất lượng sống, hay kết quả ở mọi nhóm tuổi và mức độ nặng. Nhóm bệnh nhân nghiên cứu khởi đầu từ 12 tuổi, trong khi nhãn được phê duyệt dựa trên mốc cân nặng ít nhất 15 kg; hai thông tin này không nên bị đồng nhất. Theo dõi sau khi đưa thuốc ra thị trường sẽ là khâu quan trọng.
Lợi ích phải đi cùng giám sát an toàn
FDA nêu các tác dụng phụ thường gặp như rối loạn tiêu hóa và thay đổi tâm trạng, đồng thời cảnh báo những rủi ro tâm thần nghiêm trọng, trong đó có ý nghĩ hoặc hành vi tự sát. Dữ liệu trên động vật còn gợi ý nguy cơ ảnh hưởng đến độ trong của thủy tinh thể ở đối tượng trẻ và khả năng gây hại cho thai đang phát triển. Đây là những tín hiệu cần được thảo luận kỹ giữa người bệnh, gia đình và bác sĩ, không phải lý do để tự ý ngưng hoặc bắt đầu điều trị.
Phê duyệt của Mỹ cũng có ý nghĩa kinh doanh đối với Sanofi khi tập đoàn tìm cách đa dạng hóa danh mục thuốc chuyên khoa ngoài sản phẩm chủ lực Dupixent. Thuốc đang được xem xét tại Liên minh châu Âu và Nhật Bản, nhưng sự chấp thuận của FDA không đồng nghĩa với quyền lưu hành ở các khu vực này. Câu hỏi tiếp theo sẽ là giá bán, khả năng tiếp cận tại bệnh viện và hệ thống bảo hiểm, cùng dữ liệu sử dụng thực tế sau phê duyệt.
















