Khái quát về liệu pháp hành vi biện chứng và cuốn sách hướng dẫn kỹ năng sống
Shireen Rizvi, giáo sư tâm thần học và khoa học hành vi tại Montefiore Medical Center, cùng với đồng tác giả là chuyên gia tâm lý lâm sàng Jesse Finkelstein, đã cho ra mắt cuốn sách Real Skills for Real Life: A DBT Guide to Navigating Stress, Emotions, and Relationships trong năm nay. Sách giới thiệu các kỹ năng dựa trên liệu pháp hành vi biện chứng (DBT) nhằm trang bị cho người đọc những phương pháp xử lý cảm xúc và căng thẳng hiệu quả, hỗ trợ cải thiện các mối quan hệ và sức khỏe tinh thần.
DBT được sáng lập bởi nhà tâm lý học Marsha Linehan vào thập niên 1980 để điều trị rối loạn nhân cách giới hạn. Theo tác giả, những kỹ năng này không chỉ dành riêng cho những người có vấn đề tâm thần phức tạp mà còn hữu ích với nhiều dạng khó khăn cảm xúc khác trong cuộc sống.
Kỹ năng TIP - công cụ ứng phó khi căng thẳng mức độ cao
Rizvi giới thiệu bộ kỹ năng TIP gồm bốn phương pháp: thay đổi nhiệt độ cơ thể, tập thể dục cường độ cao, thở có kiểm soát và thư giãn cơ bắp nhóm kết hợp, nhằm giúp hạ thấp mức độ căng thẳng từ quá mức xuống mức có thể xử lý. Theo bà, các kỹ năng này rất cần thiết khi bạn rơi vào trạng thái bị quá tải cảm xúc, như sau một cuộc tranh cãi lớn hoặc trải qua các sự kiện nghiêm trọng như bệnh tật và mất mát.
Áp dụng kỹ năng TIP có thể giúp giảm mạnh mức độ xúc cảm, từ ví dụ như giảm từ 100 xuống còn 80 trên thang độ từ 0 đến 100, tạo điều kiện để bạn lấy lại sự tỉnh táo và thực hiện những bước tiếp theo nhằm cải thiện tâm trạng.
T - Hạ nhiệt độ
Cách làm: Đổ vào một chiếc chậu lớn nước lạnh có đá, sau đó hít sâu và ngâm mặt, mắt và thái dương xuống nước giữ hơi thở càng lâu càng tốt.
Tác dụng: Thao tác này kích hoạt phản xạ lặn của động vật có vú, giúp làm chậm nhịp tim và điều hòa nhịp thở.
Tuy nhiên, người bị bệnh tim hoặc đang dùng thuốc chẹn beta cần tránh kỹ thuật này do nguy cơ hạ nhịp tim đột ngột.
I - Tập thể dục cường độ cao
Cách làm: Thực hiện động tác nhanh như chạy lên cầu thang, nhảy bật hay chống đẩy trong ít nhất 30 giây.
Tác dụng: Dù có vẻ ngược đời, việc tăng nhịp tim tạm thời sẽ giúp bạn nguội đi khi ngừng hoạt động, đồng thời kích thích sản sinh endorphin làm giảm căng thẳng, mang lại cảm giác thư thái.
P - Thở có điều tiết
Cách làm: Thở vào trong 4 nhịp, thở ra dài hơn, khoảng 6 nhịp.
Tác dụng: Khi căng thẳng, ta thường thở nông bằng ngực khiến nhịp thở nhanh và khó kiểm soát. Thở có điều tiết giúp chậm nhịp tim, hạ thấp mức độ xúc cảm.
P - Thư giãn cơ bắp theo nhóm kết hợp
Cách làm: Động tác bao gồm căng cơ từng nhóm cơ tối đa rồi thả lỏng, đồng thời hít vào khi căng cơ và thở ra khi thả lỏng trong khi nghĩ hoặc nói một từ liên quan đến sự thư giãn như "thư giãn" hoặc "bình tĩnh".
Tác dụng: Phương pháp này tạo cảm giác thư thái sâu hơn so với việc chỉ cố gắng thư giãn mà không căng cơ trước.
Thay đổi nhận thức về cảm xúc xấu là điều cần thiết
Giáo sư Rizvi lưu ý một quan niệm sai lầm phổ biến khi đối mặt với cảm xúc căng thẳng là cho rằng chúng sẽ kéo dài mãi mãi nếu không được loại bỏ ngay lập tức. Trái lại, bà nhấn mạnh cảm xúc dù mạnh đến đâu cũng có tính chất tạm thời và sẽ qua đi theo thời gian.
Hiểu rõ về cơ chế phản ứng của cơ thể và áp dụng linh hoạt các kỹ năng TIP có thể giúp người trải nghiệm cảm xúc tiêu cực giữ được sự bình tĩnh, từ đó đạt được cái nhìn sáng suốt hơn để xử lý các vấn đề trong cuộc sống.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Kỹ năng TIP gồm 4 kỹ thuật giúp giảm căng thẳng nhanh khi bạn không thể suy nghĩ rõ ràng.
- Thao tác hạ nhiệt độ bằng nước lạnh kích hoạt phản xạ sinh học làm chậm nhịp tim và hô hấp.
- Tập thể dục cường độ cao giúp làm dịu cảm xúc qua sự giảm nhịp tim và tăng endorphin.
- Thở theo nhịp có kiểm soát giúp hạ thấp cường độ xúc cảm và làm dịu cơ thể.
- Thư giãn cơ bắp kết hợp căng rồi thả cơ tạo hiệu quả thư giãn sâu hơn bình thường.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.









