Một đại hội đảng trở thành hồ sơ hình sự
Vụ kiện bắt nguồn từ đại hội của Đảng Nhân dân Cộng hòa (CHP) tháng 11/2023. Khi ấy, Özgür Özel đánh bại lãnh đạo đương nhiệm Kemal Kılıçdaroğlu và mở ra giai đoạn điều chỉnh đường lối của phe đối lập. Bản án ngày 18/11/2026 tập trung vào cáo buộc những bị cáo đưa ra các động cơ không đúng quy định nhằm khiến đại biểu bỏ phiếu cho Özel. Đây là cáo buộc trong quá trình tố tụng, không phải một thực tế mà mọi bên đều thừa nhận.
Theo hãng tin Reuters, dẫn đài nhà nước TRT Haber, tòa tuyên chín bị cáo mỗi người hai năm một tháng tù. Hãng tin DHA của Thổ Nhĩ Kỳ cho biết trong tổng số 12 bị cáo, ba người được tuyên trắng án. CNN Türk và nhiều cơ quan truyền thông cho biết phán quyết cũng kèm theo lệnh cấm chính trị. Sự phân biệt giữa quyết định của tòa sơ thẩm và hiệu lực cuối cùng sau các thủ tục pháp lý vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Vụ việc cho thấy cuộc tranh luận bên trong một đảng có thể chuyển thành tranh chấp pháp lý ảnh hưởng tới toàn bộ đời sống chính trị. Một cuộc bầu chọn lãnh đạo vốn diễn ra trong nội bộ CHP nay làm dấy lên câu hỏi về sự minh bạch của thủ tục và về cách áp dụng quyền lực tư pháp đối với các nhân vật đối lập.
Phía sau con số hai năm một tháng
İmamoğlu không bước vào vụ án này từ một vị thế bình thường. Ông bị giam từ tháng 3/2025 trong hồ sơ tham nhũng liên quan chính quyền thành phố Istanbul và đã phủ nhận các cáo buộc.
Theo Reuters, tháng 3/2026 ông ra tòa trong một đại án có hơn 400 bị cáo; các mức hình phạt được nêu trong những cáo buộc có thể cộng thành hàng trăm năm tù. Tuy nhiên, mức án có thể phải đối diện không đồng nghĩa với việc tòa án đã kết luận phạm tội ở mọi cáo buộc.
Những bản án trong các vụ việc khác từng đưa tới các lệnh cấm chính trị năm 2022 và 2025, với tổng mức tù hơn sáu năm theo Reuters. Ông đang kháng cáo hai lệnh cấm trước đó. Vì thế, bản án tháng 11 không phải cột mốc đơn độc mà là một mắt xích mới trong chuỗi tranh tụng kéo dài, nơi thời điểm phán quyết, quyền kháng cáo và các quy tắc về tư cách ứng cử có thể quyết định con đường chính trị của một người.
Các thủ tục và phán quyết cần được xem xét riêng biệt: kết tội trong vụ đại hội CHP không phải bằng chứng tự động cho những cáo buộc tham nhũng của chính quyền thành phố, và ngược lại. Nguyên tắc suy đoán vô tội đối với các cáo buộc chưa được phán quyết chung thẩm là điều cần được giữ rõ trong mọi cuộc thảo luận công khai.
Istanbul và phép thử niềm tin dân chủ
Đối với CHP, đòn giáng pháp lý liên tiếp vào một chính trị gia nổi bật đặt ra câu hỏi khó về cách duy trì cạnh tranh bầu cử và đoàn kết nội bộ. Đối với chính quyền và cơ quan công tố, yêu cầu thực thi luật bầu cử cần được đặt cạnh đòi hỏi chứng minh vi phạm qua quy trình xét xử đáng tin cậy. Hai yêu cầu ấy không nhất thiết loại trừ nhau, nhưng sự thiếu minh bạch có thể khiến chúng bị nhìn nhận như những lựa chọn đối lập.
İmamoğlu trở thành biểu tượng của sức cạnh tranh đối lập sau khi giành ghế thị trưởng Istanbul năm 2019 và tiếp tục chiến thắng năm 2024. Theo AP, vụ bắt giữ năm 2025 đã khơi dậy làn sóng phản đối lớn; theo Human Rights Watch, một số bước đi trong hồ sơ của ông đặt ra quan ngại sâu sắc về động cơ chính trị. Đây là đánh giá của những nguồn đó, trong khi cáo buộc hình sự vẫn thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án.
Bởi vậy, tác động lớn nhất của ngày 18/11 có thể nằm ngoài phòng xử án. Cử tri cần biết liệu một nhân vật có thể xuất hiện trên lá phiếu; phe đối lập cần xác định cách lựa chọn người đại diện; còn hệ thống tư pháp phải chứng minh luật được áp dụng nhất quán. Trong một nền dân chủ, tính chính danh của kết quả bầu cử phụ thuộc không chỉ vào kiểm phiếu mà còn vào sự công bằng trước ngày bỏ phiếu.















