Phiến quân Houthi kiểm soát đảo chiến lược Perim
Vào ngày 11/9, nguồn tin từ chính phủ Yemen xác nhận với AFP rằng phiến quân Houthi, lực lượng được Iran hậu thuẫn, đã chiếm quyền kiểm soát hoàn toàn đảo Perim nằm trong eo biển Bab Al-Mandab. Vị trí này được đánh giá là chiến lược quan trọng, đóng vai trò cửa ngõ nối liền đại lục châu Âu và châu Á qua eo biển chiến lược Bab Al-Mandab. Sự chiếm đóng này minh chứng cho việc phiến quân Houthi đã thực hiện một bước tiến lớn khi kiểm soát phần lớn eo biển, tạo nên sự chuyển biến đáng kể trong cân bằng lực lượng và ảnh hưởng địa chính trị tại khu vực.
Đảo Perim nằm sát cửa ra vào phía nam của eo biển Bab Al-Mandab, lối đi bắt buộc đối với các tàu thuyền di chuyển từ Ấn Độ Dương tới Biển Đỏ và tiếp tục qua kênh đào Suez hướng lên châu Âu. Do đó, việc kiểm soát đảo đồng nghĩa với việc Houthi nắm được quyền chi phối một phần quan trọng của tuyến đường hàng hải này, mang lại lợi thế chiến lược không nhỏ cho nhóm.
Tầm quan trọng chiến lược của eo biển Bab Al-Mandab
Eo biển Bab Al-Mandab là một điểm nút vận tải hàng hải trọng yếu nối liền đại lục Á - Âu, nhất là trong bối cảnh khu vực Trung Đông đang chìm trong nhiều xung đột căng thẳng. Khi Iran thực hiện phong tỏa eo biển Hormuz - một trong những tuyến đường vận chuyển dầu khí hàng đầu thế giới, eo biển Bab Al-Mandab càng gia tăng vai trò như một tuyến đường thay thế quan trọng đối với ngành năng lượng toàn cầu. Đặc biệt, Saudi Arabia, quốc gia xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu, đang rất dựa vào tuyến đường này để vận chuyển nguồn dầu ra thị trường quốc tế.
Ít ngày sau khi Houthi kiểm soát đảo Perim, giá dầu Brent đã có sự tăng vọt đáng chú ý, vượt ngưỡng 100 USD một thùng và đạt khoảng 106 USD vào ngày 11/9. Sự biến động giá dầu phản ánh rõ nét mức độ nhạy cảm của thị trường quốc tế trước các diễn biến quân sự gây ảnh hưởng tới nguồn cung năng lượng và sự an toàn tuyến đường vận chuyển nhân tố quyết định thế giới.
Diễn biến quân sự và tình hình trên thực địa
Theo thông tin từ một quan chức chính phủ Yemen giấu tên, lực lượng Houthi đã huy động tàu chở binh sĩ áp sát đảo Perim sau khi các lực lượng chính phủ rút lui khỏi đây. Những chiến binh Houthi nhanh chóng hoàn tất việc kiểm soát toàn bộ khu vực, bao gồm phần chính của eo biển Bab Al-Mandab vốn phân chia hai luồng đường biển lớn.
Các nguồn tin bên ngoài cũng xác nhận việc này, thể hiện sự thống nhất về tình hình thực tế trên mặt đất và mặt biển.
Không chỉ có đảo Perim, lực lượng Houthi còn mở rộng tầm kiểm soát bằng cách chiếm giữ đảo Zuqar nằm về phía bắc vào ngày 10/9. Hiện tại, họ đang vây ép hai đảo Petite và Grande Hanich ở phía nam đảo Zuqar, đồng thời phát đi thông điệp yêu cầu các lực lượng chính phủ tại những vị trí này đầu hàng. Một nhân chứng có mặt tại khu vực cho hay, các tay súng Houthi đã triển khai lực lượng dày đặc dọc theo bờ biển Bab Al-Mandab, di chuyển bằng nhiều loại phương tiện quân sự khác nhau, tạo thành sự hiện diện áp đảo về mặt thể chất và chiến thuật tại đây.
Mở rộng quyền kiểm soát của Houthi và ảnh hưởng địa chiến lược
Trước khi phát động chiếm đảo Perim, lực lượng Houthi đã từng kiểm soát nhiều vùng rộng lớn ở miền bắc Yemen, trong đó có thủ đô Sanaa và cảng chiến lược Hodeïda ở phía tây đất nước. Ngày 10/9, Houthi cũng tiến công và chiếm được thành phố cảng Moka - nằm cách eo biển Bab Al-Mandab khoảng 70 km về phía bắc. Đây được coi là một bước tiến quan trọng để củng cố sự kiểm soát của họ lên cửa ngõ ra vào Biển Đỏ. Kênh truyền hình Almasirah của Houthi cũng đã phát đi thông tin về hai đợt không kích do lực lượng Saudi Arabia tiến hành nhằm vào sân bay Moka nhằm ngăn chặn lực lượng này củng cố vị trí.
Việc nắm quyền kiểm soát Perim cùng các đảo lân cận không chỉ giúp Houthi có khả năng điều chỉnh luồng vận chuyển hàng hải quốc tế mà còn tạo thành yếu tố áp lực chiến lược đối với các quốc gia có lợi ích lớn tại khu vực. Đặc biệt, làm tăng tính bất ổn khiến các bên liên quan phải cân nhắc lại chính sách về an ninh và quyền tự do hàng hải.
Bối cảnh xung đột và hệ quả nhân đạo
Yemen đã chứng kiến đợt leo thang chiến sự dữ dội từ tháng 7 năm nay, trong bối cảnh mâu thuẫn khu vực ngày càng gia tăng, theo sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ cuối tháng 2. Phiến quân Houthi đã áp dụng chiến thuật phong tỏa hàng hải với Saudi Arabia, biến eo biển Bab Al-Mandab trở thành tuyến đường vận tải then chốt, đặc biệt quan trọng khi Hormuz bị phong tỏa. Mục tiêu của Houthi bao gồm việc ngăn chặn các tàu dầu và cơ sở hạ tầng dầu khí Saudi Arabia, trong đó có cả một nhà máy lọc dầu quan trọng.
Tuy nhiên, Houthi khẳng định không có ý định phong tỏa hoàn toàn eo biển Bab Al-Mandab hay áp đặt mức phí đi lại cho các tàu thuyền. Những hoạt động quân sự và phong tỏa mang tính chất giới hạn nhằm tạo sức ép chiến thuật trong cuộc xung đột kéo dài tại Yemen cũng như khu vực lân cận.
Đụng độ trong tuần qua đã gây thiệt hại nặng nề về người với hàng trăm chiến binh thiệt mạng trong cả hai phe. Ngoài ra, gần 46.000 người dân trong khu vực đã buộc phải rời bỏ nơi cư trú để tránh xung đột, thông tin do Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) cung cấp cho thấy mức độ nhân đạo của cuộc khủng hoảng ngày càng nghiêm trọng hơn.
Những cuộc tấn công nhằm vào Saudi Arabia và phản ứng quốc tế
Trong cùng tuần, phiến quân Houthi đã mở đợt tấn công quy mô vào lãnh thổ Saudi Arabia, đặc biệt là các khu vực phía nam bằng tên lửa đạn đạo và các thiết bị bay không người lái (drone). Hình ảnh vệ tinh từ chương trình Copernicus của châu Âu cho thấy khói đen dày đặc bốc lên từ khu vực sa mạc nằm ở phía tây nam Saudi Arabia, làm rõ mức độ thiệt hại và hoảng loạn do các cuộc tấn công này gây ra.
Ngày 10/9, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã tổ chức buổi họp khẩn cấp thảo luận về tình hình căng thẳng leo thang tại Yemen. Đặc phái viên Liên Hợp Quốc tại quốc gia này, ông Hans Grundberg, đã kêu gọi các thành viên Hội đồng Bảo an cần có sự tham gia tích cực nhằm ngăn ngừa vượt qua ranh giới nguy hiểm, tránh đẩy khu vực vào một cuộc xung đột nghiêm trọng và rộng lớn hơn.
Đây là một động thái quan trọng trong bối cảnh cộng đồng quốc tế ngày càng lo ngại về rủi ro nhân đạo và chiến lược do những diễn biến phức tạp tại Yemen và các khu vực lân cận gây ra, đặc biệt khi vị trí chiến lược của Bab Al-Mandab quyết định rất lớn đến ổn định thương mại và an ninh năng lượng toàn cầu.










