Lấy lại chìa khóa ngôi nhà của mình
Phát biểu tại lễ khánh thành hôm thứ Hai, Đại úy Traoré, 38 tuổi, người lên nắm quyền sau cuộc đảo chính tháng 9 năm 2022, tuyên bố chúng tôi muốn lọc tất cả kim loại của mình tại chỗ, chúng tôi muốn có toàn bộ chuỗi giá trị tại chỗ. Bộ trưởng Mỏ Yacouba Zabré Gouba nói thêm đây là ngày chúng ta lấy lại chìa khóa ngôi nhà của mình, vàng của chúng ta sẽ không còn được dùng để tạo ra giá trị gia tăng cho người khác trong khi người dân chúng ta vẫn còn thiếu thốn.
Burkina Faso là một trong những nước sản xuất vàng lớn nhất châu Phi nhưng chính quyền lâu nay gặp khó trong việc quản lý ngành khai thác thủ công và quy mô nhỏ, nơi buôn lậu và giao dịch không chính thức khiến việc thống kê sản lượng gặp khó khăn. Chính phủ cũng cáo buộc một số vàng buôn lậu giúp tài trợ cho cuộc nổi dậy Hồi giáo đã bao trùm phần lớn đất nước.
Nhà máy mới được kỳ vọng sẽ giải quyết nút thắt này. Chính phủ cho biết công suất cuối cùng có thể tăng lên 515 tấn, cho thấy tham vọng không chỉ lọc vàng trong nước mà còn xử lý vàng từ các nước khác trong khu vực, biến quốc gia không giáp biển này thành trung tâm lọc vàng.
Nhà nước kiểm soát tài nguyên và cuộc chiến chống vàng máu
Hai năm trước, chính quyền của Traoré đã thành lập một công ty khai thác thuộc sở hữu nhà nước và yêu cầu các công ty khai thác nước ngoài phải nhượng lại 15% cổ phần cho nhà nước và đào tạo lao động địa phương. Năm 2024, nhà chức trách đã đình chỉ xuất khẩu vàng được sản xuất bởi các mỏ thủ công và bán cơ giới hóa, nói rằng động thái này nhằm quản lý tốt hơn ngành này.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới, sản lượng vàng của Burkina Faso tăng 17% so với cùng kỳ năm trước trong quý hai năm 2026, nhờ sản lượng tăng tại một số mỏ. Giá vàng quốc tế cao kỷ lục cũng giúp thúc đẩy nỗ lực này. Sản lượng khai thác toàn cầu đạt kỷ lục ước tính 3.672 tấn vào năm 2025, theo Hội đồng Vàng Thế giới.
Tuy nhiên, thách thức an ninh vẫn rất lớn. Burkina Faso đã phải chiến đấu với các nhóm vũ trang Hồi giáo có liên hệ với al-Qaeda và Nhà nước Hồi giáo trong nhiều năm, với nhiều khu vực rộng lớn nằm ngoài tầm kiểm soát hoàn toàn của chính phủ. Chính phủ cáo buộc những kẻ buôn lậu đã đưa một lượng lớn vàng ra khỏi Burkina Faso một cách bất hợp pháp và nói rằng một số tiền thu được đang giúp tài trợ cho các nhóm chiến binh.
Công suất ban đầu 164 tấn mỗi năm, vượt sản lượng hiện tại, có thể nâng lên 515 tấn.
Chi phí 11 tỷ franc CFA do nhà nước tài trợ qua Sonasp và khu vực tư nhân.
Yêu cầu mới: công ty nước ngoài phải nhượng 15% cổ phần và đào tạo lao động địa phương.
Làn sóng tự chủ tài nguyên ở Tây Phi
Nhà máy lọc vàng là yếu tố mới nhất trong nỗ lực của Đại úy Traoré nhằm tăng cường kiểm soát nhà nước đối với tài nguyên thiên nhiên và giảm sự phụ thuộc kinh tế vào các công ty nước ngoài và các đối tác phương Tây cũ. Kể từ khi lên nắm quyền, ông đã thúc đẩy chương trình kinh tế dân tộc chủ nghĩa tập trung vào sản xuất trong nước và kiểm soát nhiều hơn các ngành chiến lược.
Xu hướng này không chỉ ở Burkina Faso. Guinea và Ghana đã hạn chế xuất khẩu vàng chưa tinh chế, trong khi Mali đang xây dựng nhà máy lọc đầu tiên với sự giúp đỡ của một công ty Nga. Bờ Biển Ngà cũng có kế hoạch mở một nhà máy lọc vào năm tới. Đây là một phần của chiến dịch rộng lớn hơn nhằm chế biến nhiều hàng hóa hơn trong nước thay vì xuất khẩu chúng ở dạng thô.
Chính quyền của Traoré đã trình bày các dự án như vậy như bằng chứng cho thấy Burkina Faso đang trở nên tự chủ hơn về kinh tế, cùng với các khoản đầu tư vào các ngành bao gồm bông, dệt may và chế biến thực phẩm. Với giá vàng cao, nhà máy lọc có thể trở thành nguồn thu ngân sách quan trọng nếu quản lý minh bạch và an ninh được cải thiện.
Chúng tôi muốn lọc tất cả kim loại của mình tại chỗ, chúng tôi muốn có toàn bộ chuỗi giá trị tại chỗ.
Đại úy Ibrahim Traoré, Burkina Faso
















