Xác định chính xác người bán
Khi mua hàng trên mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin, bước đầu tiên quan trọng là xác nhận danh tính người bán hàng. Luật sư Orlenko cho biết người mua cần biết rõ người bán là cá nhân hay doanh nghiệp đã đăng ký kinh doanh hợp pháp. Điều này rất cần thiết bởi nếu vụ việc phát sinh tranh chấp, tòa án sẽ yêu cầu ghi rõ người kiện. Tòa án không giải quyết các vụ kiện đối với cá nhân "không rõ danh tính". Nếu người bán là doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh hợp pháp thì người mua có thể gửi khiếu nại lên các cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng như Rospotrebnadzor khi quyền lợi bị vi phạm.
Trái lại, khi người bán là cá nhân không kinh doanh, luật bảo vệ người tiêu dùng không áp dụng đầy đủ, việc bảo vệ quyền lợi sẽ khó khăn hơn.
Kiểm tra kỹ các điều kiện mua bán
Với người bán là doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh, người mua cần tìm hiểu kỹ các điều khoản trong hợp đồng mua bán được gọi là "công khai chào bán". Nội dung cần chú ý gồm: giá cả, tên gọi và tính năng sản phẩm, số lượng sản phẩm mua, điều kiện giao hàng và ai chịu chi phí vận chuyển, phân chia rủi ro hàng hóa bị mất hoặc hư hỏng trong quá trình vận chuyển, khả năng và điều kiện đổi trả, thời hạn bảo hành và tuổi thọ của sản phẩm.
Trường hợp mua hàng từ người bán là cá nhân, có thể không có tài liệu công khai như trên nhưng các điều kiện quan trọng cần được trao đổi rõ ràng, tốt nhất qua tin nhắn điện tử để có bằng chứng về thỏa thuận.
Lưu giữ toàn bộ nội dung trao đổi với người bán
Việc bảo vệ quyền lợi đòi hỏi người mua phải ghi lại toàn bộ quá trình trao đổi, tốt nhất là có xác nhận công chứng các ảnh chụp màn hình. Tuy nhiên việc này có thể gây tốn kém nên có thể lưu trữ các bản ghi trò chuyện nếu tính năng này có sẵn trên nền tảng mạng xã hội hay ứng dụng nhắn tin, hoặc chụp ảnh màn hình.
Ảnh chụp cần thể hiện rõ địa chỉ trang mạng và thời gian lưu trữ, không được chỉnh sửa sau khi chụp. Orlenko lưu ý rằng các ứng dụng nhắn tin cho phép xoá tin nhắn hoặc đoạn hội thoại dễ khiến người bán lừa đảo lợi dụng để xoá chứng cứ.
Bảo lưu giấy tờ thanh toán
Giấy tờ chứng minh đã thanh toán có thể là biên lai điện tử từ ngân hàng phát hành thẻ thanh toán. Quan trọng là thông tin người nhận tiền phải trùng khớp với người bán và mục đích thanh toán phải ghi rõ mua hàng.
Orlenko nhấn mạnh tuyệt đối không thanh toán phí vận chuyển qua các đường link riêng gửi trực tiếp qua tin nhắn vì nhiều trường hợp bị dẫn đến trang web đánh cắp thông tin thẻ ngân hàng. Người mua cũng không nên cung cấp mật khẩu, mã xác nhận hay các thông tin nhạy cảm cho người bán và không gửi tiền trực tiếp vào thẻ cá nhân người bán, dù có những người bán tin cậy dùng phương thức thanh toán này nhưng rủi ro bị lừa đảo rất cao.
Xử lý khi nhận phải hàng không đạt chất lượng hoặc hàng hư hỏng
Nhận hàng lỗi hay không đúng hợp đồng là vi phạm thỏa thuận. Nếu người bán là doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh, người mua có quyền gửi yêu cầu đổi hàng, giảm giá, sửa chữa bảo hành hoặc hủy hợp đồng và trả lại hàng để lấy lại tiền.
Nếu lỗi do nhà sản xuất, ngoài người bán người mua có thể khiếu nại cả nhà sản xuất. Quá trình này cần có bằng chứng về sai sót của hàng hóa như ảnh, video hoặc nên làm giám định.
Nếu người bán từ chối giải quyết, người mua có thể khiếu nại lên Rospotrebnadzor. Với người bán là cá nhân, việc khởi kiện đòi bồi thường phức tạp hơn vì không áp dụng luật bảo vệ người tiêu dùng, cần chứng minh lỗi hàng không được tính trong giá bán.
Riêng việc mua hàng đã qua sử dụng thường gặp nhiều trở ngại vì người bán hay khẳng định đã cảnh báo người mua và các lỗi là do "hư hỏng tự nhiên" được tính giá.
Nếu người bán cố ý bán hàng kém chất lượng rồi mất liên lạc ngay sau khi nhận tiền, người mua có thể tố cáo hình sự hành vi lừa đảo lên cơ quan công an. Orlenko lưu ý tố cáo lừa đảo có thể được thực hiện ngay cả khi chưa biết danh tính người bán.
Đối phó khi hàng đã trả tiền nhưng không nhận được
Khi người mua đã thanh toán nhưng chưa nhận được hàng, cần giữ các bằng chứng giao dịch và trao đổi với người bán. Tiếp đó gửi yêu cầu giải quyết nghiêm túc với người bán. Nếu không có địa chỉ tiếp nhận yêu cầu, có thể gửi qua tin nhắn như quy định của Tòa án Tối cao Nga khi giao dịch qua mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin.
Trong trường hợp người bán cắt đứt liên lạc, người mua có thể liên hệ ngân hàng để yêu cầu hoàn tiền theo quy trình "chargeback" nếu chứng minh được có thỏa thuận mua bán. Với các giao dịch lớn, người mua có thể trình báo công an về hành vi chiếm đoạt tài sản qua lừa đảo (điều 159 Bộ luật hình sự Nga). Orlenko nhấn mạnh dù chưa biết danh tính người bán, công an vẫn phải khởi tố vụ án và điều tra làm rõ đối tượng vi phạm.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Xác minh rõ đối tượng bán hàng trên mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin trước khi mua hàng.
- Tìm hiểu kỹ các điều kiện giao dịch, đặc biệt khi mua từ doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh hợp pháp.
- Lưu giữ toàn bộ chứng cứ giao dịch bao gồm nội dung trao đổi và chứng nhận thanh toán.
- Khi nhận hàng kém chất lượng hoặc không nhận hàng, cần thực hiện các bước khiếu nại và tố cáo đúng quy định.
- Tránh các hình thức thanh toán nguy cơ lừa đảo như chuyển tiền qua các đường link cá nhân và cung cấp thông tin thẻ cho người bán.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.










