Cháy rừng dữ dội có thể ảnh hưởng đến hiện tượng nhật thực toàn phần tại Tây Ban Nha

Tây Ban Nha sẽ nằm trong khu vực bão hòa của nhật thực toàn phần diễn ra vào ngày 12 tháng 8. Đây là lần đầu tiên hiện tượng nhật thực toàn phần có thể quan sát được trên đất liền Tây Ban Nha kể từ năm 1905. Sự kiện này xảy ra trong thời điểm mùa du lịch cao điểm tại châu Âu, kéo dài từ tháng 6 đến tháng 8, với hàng triệu cư dân trải dài trên diện tích đường đi của nhật thực rộng khoảng 190 dặm (khoảng 306 km) xuyên qua 36 trong tổng số 50 tỉnh của quốc gia này. Dự kiến sẽ có hàng trăm nghìn khách du lịch quốc tế đổ về các khu vực nằm trong vùng bóng tối toàn phần hoặc vùng quan sát nhật thực bán phần sâu như thủ đô Madrid.

Các điểm đến được nhiều người quan tâm bao gồm các khu vực thuộc Aragón, Castilla y León, Castilla-La Mancha và Valencia. Tuy nhiên, những đám cháy rừng lan rộng đang càn quét khắp mùa hè khô nóng có thể gây gián đoạn trải nghiệm quan sát nhật thực bằng việc phải di tản và ảnh hưởng nghiêm trọng đến tầm nhìn.

Mặc dù cháy rừng không phải là điều hiếm thấy tại Tây Ban Nha, đợt nắng nóng đáng chú ý trong tháng 6 đã biến phần lớn khu vực Tây Âu thành vùng dễ bắt lửa, dẫn tới nhiều vụ cháy nghiêm trọng. Một vụ cháy lớn bùng phát từ ngày 24 tháng 7 tại tỉnh Guadalajara, phía đông bắc thủ đô Madrid, đã thiêu rụi hơn 32.000 héc-ta (khoảng 79.000 mẫu Anh) rừng và đất đai; song song đó, tại Ávila thuộc trung tâm Tây Ban Nha, đám cháy lan rộng hơn 50.000 héc-ta (khoảng 123.500 mẫu Anh) kể từ ngày 22 tháng 7. Thống đốc lĩnh vực chuyển đổi sinh thái Sara Aageson nhận định đây là "vụ cháy rừng lớn nhất trong lịch sử gần đây của quốc gia".

Tính đến thời điểm hiện tại, với hàng loạt đám cháy lớn nhỏ khắp đất nước, Tây Ban Nha đang trải qua mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất trong hơn 30 năm, với lượng diện tích cháy lên đến 150.000 héc-ta (370.600 mẫu Anh) từ đầu năm, theo đánh giá của Thủ tướng Pedro Sánchez. Con số này gấp 6 lần diện tích cháy cùng kỳ năm trước, và vượt xa kỷ lục trước đó được thiết lập vào năm 1994.

Thủ tướng Sánchez mô tả "quy mô thảm họa mà chúng ta đang trải qua khó có thể chấp nhận được." Hơn 90.000 người, bao gồm khách du lịch và cư dân, đã được di tản hoặc yêu cầu cư trú tại chỗ ở các khu vực trung tâm Tây Ban Nha như Madrid, Toledo và Ávila. Ít nhất hai người thiệt mạng tại các tỉnh phía đông Castellón và Valencia. Nhiệt độ cao gần 40°C cũng gây ra khó khăn lớn cho công tác khống chế đám cháy đồng thời làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các đám cháy mới, đe dọa kéo dài áp lực cho lực lượng chữa cháy đã căng mình đối phó.

Theo hệ thống Thông tin Cháy rừng châu Âu (EFFIS), điều kiện nguy cơ cháy được phân loại ở mức "rất cực đoan" trên toàn quốc do sự kết hợp của gió mạnh, nhiệt độ cao và thiếu mưa kéo dài. Dự báo thời tiết từ AccuWeather cũng cho thấy, đợt nóng gay gắt sẽ kéo dài đến tuần của ngày 10 tháng 8, không có dấu hiệu của mưa lớn trong vòng hai tuần tới. Điều này đồng nghĩa với việc điều kiện hạn hán chưa thể cải thiện, thậm chí còn có khả năng xấu đi, làm tăng cực độ nguy cơ cháy rừng trước và trong thời gian diễn ra nhật thực toàn phần.

Cháy rừng không chỉ ảnh hưởng tới tầm nhìn mà còn đáng lo ngại về chất lượng không khí cho những người muốn quan sát nhật thực. Chuyên gia nghiên cứu chất lượng không khí và khí hậu Becky Wagner từ Đại học Sheffield giải thích rằng khói cháy rừng chứa các "hạt bụi mịn" là vật chất cháy tồn tại dưới dạng các hạt nhỏ li ti trong không khí.

Việc tồn tại các hạt này trong không khí có thể gây mù mịt, làm giảm khả năng quan sát hiện tượng thiên văn hiếm hoi. Ngoài ra, Hàm lượng bụi siêu nhỏ PM2.5 trong khói là tác nhân độc hại đối với sức khỏe con người, liên quan đến nhiều bệnh về phổi và tim mạch, đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến những người có sẵn bệnh lý về hô hấp và tim mạch. Khói khói này có thể gây ra các triệu chứng như ho, đau đầu, thậm chí ảnh hưởng sức khỏe cấp tính ngay khi tiếp xúc, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC).

Hiện tượng bóng tối toàn phần kéo dài khoảng ba phút khi mặt trăng che khuất hoàn toàn mặt trời, tuy nhiên, quá trình diễn ra nhật thực có thể kéo dài đến hai đến ba giờ bao gồm cả giai đoạn mặt trăng tiến dần trước và rời khỏi mặt trời. Điều này khiến nhiều người dự định quan sát toàn bộ quá trình phải tiếp xúc lâu với môi trường không khí có thể bị ô nhiễm khói bụi.

Sự khó đoán trong thay đổi điều kiện thời tiết và cháy rừng cũng làm tăng tính phức tạp trong việc dự báo chất lượng không khí vào giữa tháng 8. Chuyên gia Wagner cho biết các hạt bụi từ cháy rừng có thể tồn tại trong khí quyển từ vài ngày đến vài tuần và di chuyển xa theo hướng gió. Không chỉ các vụ cháy tại Tây Ban Nha mà cả các đám cháy đang diễn ra ở Pháp cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng không khí tại nhiều khu vực lân cận.

Ví dụ thực tế được đưa ra là các đám cháy rừng tại Canada tháng này đã ảnh hưởng đến chất lượng không khí ở nhiều thành phố của Mỹ như Detroit và Manhattan. Điều này minh chứng cho việc cháy rừng ở một khu vực có thể ảnh hưởng lan rộng đến những vùng đất khác thậm chí vượt ra khỏi biên giới quốc gia.

Dù cháy rừng gây nhiều khó khăn, chuyên gia khí tượng Jason Nicholls từ AccuWeather vẫn khuyên người dân Tây Ban Nha có thể tận hưởng nhật thực nếu áp dụng các biện pháp phòng tránh khói và ô nhiễm. Việc đeo khẩu trang khi ở ngoài trời là cần thiết để hạn chế hít phải khói độc hại, đồng thời nên giới hạn thời gian tiếp xúc với không khí ô nhiễm có thể gây tổn hại sức khỏe.

Khuyến nghị là mọi người nên ở trong nhà để tránh khói khi không cần thiết, chỉ ra ngoài gần thời điểm diễn ra nhật thực và luôn có khẩu trang, sau đó quay trở lại nơi an toàn trong nhà ngay lập tức để tránh ảnh hưởng.

Tây Ban Nha dự kiến đón lượng khách quốc tế tăng vọt dịp nhật thực toàn phần, với khoảng 446.000 du khách được dự đoán thêm trong tuần từ 10 đến 16 tháng 8. Bộ Du lịch dự báo sự kiện này sẽ giúp tăng 7,9% số chuyến bay theo lịch trình và 17,8% lượt đặt phòng khách sạn so với cùng kỳ năm trước, đem lại khoảng 347,5 triệu euro (395 triệu USD) vào ngân sách quốc gia.

Tuy nhiên, đám cháy gần Valencia - thành phố lớn thứ ba của Tây Ban Nha và nơi được coi là một trong những điểm thuận lợi nhất để quan sát nhật thực - có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận các vị trí tham quan như bãi biển, từ đó tác động không nhỏ đến hoạt động du lịch và tiềm năng kinh tế.

Chính phủ đã triển khai Kế hoạch An ninh Đặc biệt và Kế hoạch Bảo vệ Dân sự chuyên biệt để phòng ngừa cháy rừng và tăng cường năng lực ứng phó trước lượng lớn người tham gia sự kiện này. Mặc dù chưa ban hành khuyến cáo du lịch chuyên biệt do cháy rừng, chính phủ Tây Ban Nha khẳng định ưu tiên hàng đầu là xử lý khẩn cấp các vụ cháy, bảo vệ sinh mạng người dân và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Một số quốc gia, như Vương quốc Anh, đã bắt đầu cảnh báo công dân về nguy cơ cháy rừng tại các khu vực Madrid và Ávila, yêu cầu họ chuẩn bị kỹ càng để tránh rủi ro khi di chuyển tới Tây Ban Nha trong thời gian này.