Cuộc bắt giữ ở khu công nghiệp California
Greg Lui, còn có tên Yiu Kong Lui, sống tại San Gabriel, bị bắt hôm thứ Năm (1/10) và bị buộc tội âm mưu vi phạm luật kiểm soát xuất khẩu, buôn lậu hàng hóa ra nước ngoài và âm mưu rửa tiền. Ông là chủ Earthmade Computer, công ty đặt trụ sở tại thành phố City of Industry. Nếu bị kết tội ở tất cả các tội danh, ông có thể chịu mức án tối đa 20 năm tù cho tội âm mưu, 20 năm cho tội rửa tiền và 10 năm cho tội buôn lậu.
Theo tờ New York Post, nơi đầu tiên đưa tin, các đặc vụ liên bang đã theo dõi khi ông Lui lái chiếc Tesla Cybertruck từ nhà tới văn phòng công ty và bắt giữ ông ngay sau khi ông đến nơi. Tờ báo cho biết ông sống trong một biệt thự chín phòng ngủ ở San Gabriel, nơi đã bị khám xét sau vụ bắt giữ. Trước khi bước vào ngành công nghệ, ông Lui từng kinh doanh nhà hàng.
Đường vòng qua Kuala Lumpur và Singapore
Công tố viên cáo buộc ông Lui đã mua lượng máy chủ cao cấp trị giá hàng trăm triệu USD từ các nhà sản xuất Mỹ, chuyển tới nước thứ ba rồi tái xuất sang Trung Quốc mà không có giấy phép bắt buộc. Một số giao dịch tiêu biểu được nêu trong cáo trạng gồm:
- Tháng 1/2024, ông Lui đặt mua 27 máy chủ Nvidia H100 trị giá khoảng 7,6 triệu USD, được chuyển từ quận Los Angeles tới Kuala Lumpur; sau đó một đồng phạm người Malaysia thừa nhận với quan chức chính phủ rằng lô hàng đã được trung chuyển cho người mua Trung Quốc.
- Tháng 6/2024, 92 máy chủ thuộc diện kiểm soát xuất khẩu được chở bằng đường hàng không từ sân bay quốc tế San Francisco tới Kuala Lumpur, rồi tiếp tục được gửi sang Hồng Kông.
- Từ tháng 1 đến tháng 10/2024, Earthmade nhận hơn 176 triệu USD từ hai công ty trung chuyển có trụ sở tại Malaysia.
Theo cáo trạng, ông Lui và đồng phạm đã dùng giấy tờ giả để khai sai người dùng cuối và điểm đến, giúp môi giới các thương vụ máy chủ Nvidia trị giá gần 300 triệu USD.
Người mua phía Trung Quốc được mô tả là một công ty công nghiệp ở Hàng Châu, trung tâm công nghệ lớn của nước này. Các máy chủ chứa GPU A100 và H100, loại chip mà Bộ Tư pháp Mỹ cho rằng có thể đóng góp vào năng lực quân sự của các quốc gia khác.
Washington siết chặt, Nvidia lên tiếng
Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp phụ trách an ninh quốc gia John A. Eisenberg cho biết cáo trạng mô tả chi tiết các nỗ lực né luật xuất khẩu thông qua giấy tờ giả và các mô hình trung chuyển phức tạp nhằm che giấu Trung Quốc là điểm đến thật sự. Ông khẳng định Ban An ninh Quốc gia sẽ tiếp tục thực thi luật kiểm soát xuất khẩu để bảo vệ lợi thế công nghệ của Mỹ.
Nvidia xác nhận đang hợp tác với cơ quan thực thi pháp luật. Người phát ngôn của tập đoàn cho rằng vụ việc một lần nữa cho thấy buôn lậu là canh bạc thua cả về pháp lý, kinh tế lẫn kỹ thuật. Cần lưu ý rằng các nội dung trong cáo trạng mới chỉ là cáo buộc, và bị cáo được suy đoán vô tội cho tới khi bị chứng minh có tội trước tòa.
“Những con chip này là sản phẩm của trí tuệ sáng tạo Mỹ.” — John A. Eisenberg
Lỗ hổng mang tên điện toán từ xa
Vụ bắt giữ cho thấy thách thức lớn của Washington: dù liên tục siết chặt chip AI tiên tiến, các công ty Trung Quốc vẫn có thể tiếp cận sức mạnh tính toán do Mỹ sản xuất thông qua hạ tầng ở nước thứ ba. Giới chức Mỹ còn lo ngại các công ty AI Trung Quốc thuê quyền truy cập từ xa vào chip Nvidia đặt tại các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á, bởi luật kiểm soát xuất khẩu chủ yếu điều chỉnh việc chuyển giao vật lý.
Để bịt lỗ hổng, các nghị sĩ Mỹ đang thúc đẩy dự luật yêu cầu gắn công nghệ theo dõi vị trí cho chip tiên tiến và mở rộng giám sát xuất khẩu. Vụ việc của ông Lui cũng nằm trong chuỗi các vụ án tương tự năm 2026: tháng 3, Mỹ khởi tố một phó chủ tịch cấp cao của Super Micro cùng hai người khác; tháng 8, công tố viên Đài Loan truy tố chín người, trong đó có nhân viên Nvidia và Super Micro, vì đưa máy chủ AI sang Trung Quốc qua Indonesia và Nhật Bản.

















