Lời hứa che chở chạy đua với thời gian: nghị sĩ Dân chủ Mỹ thúc đẩy dự luật cấp thẻ xanh cho người Hồng Kông khi cơ chế hoãn trục xuất sắp hết hạn

Theo đề xuất, thường trú nhân Hồng Kông và gia đình đang dựa vào cơ chế DED có thể xin thẻ xanh nếu đã sống liên tục tại Mỹ từ ngày 15/1/2025 mà không quay về Hồng Kông hay Trung Quốc đại lục. Điều đó sẽ cho họ một tương lai ổn định thay vì những lần gia hạn phụ thuộc vào quyết định của tổng thống.

“Nước Mỹ phải bảo vệ những cư dân Hồng Kông đã tìm nơi nương náu tại Mỹ.” — Jeff Merkley

Vị thượng nghị sĩ kêu gọi Quốc hội hành động để người Hồng Kông ở Mỹ không phải sống trong nỗi sợ bị trục xuất. Văn phòng ông chỉ ra vấn đề này từng nhận được sự ủng hộ của đảng Cộng hòa, trong đó có dự luật năm 2021 do ông Marco Rubio, khi đó là thượng nghị sĩ và nay là ngoại trưởng, đưa ra.

Người phát ngôn chính quyền Hồng Kông cho biết nhà chức trách kiên định bảo vệ các quyền và tự do của người dân Hồng Kông theo luật định, đồng thời bác bỏ cáo buộc của thượng nghị sĩ là vô căn cứ và thiên lệch. Giới chức Hồng Kông cho rằng luật an ninh quốc gia đã khôi phục ổn định sau làn sóng biểu tình hỗn loạn năm 2019.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cho biết công việc của Hồng Kông thuần túy là chuyện nội bộ của Trung Quốc và kêu gọi một số nghị sĩ Mỹ ngừng thúc đẩy các dự luật liên quan Hồng Kông, ngừng can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc. Bắc Kinh nhất quán lên án những lời đề nghị che chở từ nước ngoài là hành vi can thiệp.

Ông Wilson Chan Wai-shun, đồng sáng lập viện nghiên cứu Pagoda Institute, cho rằng dự luật rất có thể sẽ “chết yểu” trong kỳ họp hiện tại. Các nhà lập pháp đang tập trung cho bầu cử giữa kỳ tháng 11, và Quốc hội mới tuyên thệ vào tháng 1 sẽ cần thời gian cho các thủ tục, để lại quá ít thời gian trước khi cơ chế bảo vệ hết hạn vào tháng 2.

Ông Chan lưu ý dù đảng Cộng hòa và Dân chủ cùng có lập trường cứng rắn với Trung Quốc, dự luật lại chạm tới vấn đề nhập cư, lĩnh vực mà nhiều nghị sĩ Cộng hòa ngần ngại mở rộng bảo vệ. Ông nói thêm việc nắm toàn quyền với cơ chế DED trao cho Tổng thống Donald Trump đòn bẩy cả trong quan hệ với Bắc Kinh lẫn chính sách nhập cư trong nước.

Quốc hội Mỹ đã nhiều lần tìm cách giúp người Hồng Kông định cư tại Mỹ. Năm 2020, các dự luật đề xuất quy chế tị nạn hoặc ưu tiên tị nạn, và Hạ viện thông qua biện pháp trao Quy chế Bảo vệ Tạm thời, nhưng Thượng nghị sĩ Cộng hòa Ted Cruz đã chặn lại, cho rằng nó có thể để gián điệp Trung Quốc vào Mỹ.

Dự luật mới xuất hiện khi chính quyền Trump tìm cách chấm dứt Quy chế Bảo vệ Tạm thời cho người đến từ hơn chục quốc gia, trong đó có Venezuela, Haiti và Honduras. Liệu người Hồng Kông có được đối xử khác, như một vấn đề chính sách đối ngoại, vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ.