Bế tắc tài chính thích ứng tại Antalya và khoảng cách nguồn lực
Ngày 19/11/2026, bên lề các cuộc đàm phán khí hậu COP31 tại thành phố Antalya của Thổ Nhĩ Kỳ, áp lực từ đợt El Nino năm nay đang đẩy các quốc gia dễ tổn thương vào thế cấp bách, trong khi tiến triển về tài chính khí hậu vẫn rất hạn chế trước thềm bế mạc dự kiến vào thứ Sáu.
Dữ liệu của Liên Hợp Quốc cho thấy các nước đang phát triển cần khoảng 300 tỷ USD mỗi năm để thích ứng với tác động biến đổi khí hậu và chuẩn bị cho các hiện tượng cực đoan, nhưng năm 2024 họ chỉ nhận được khoảng 30 tỷ USD tài chính công và khoảng 6 tỷ USD từ nguồn tư nhân. Trong đàm phán tại Antalya, đề xuất từ các nước đang phát triển nhằm xác nhận mục tiêu tăng gấp ba tài chính thích ứng tương đương ít nhất 120 tỷ USD/năm đã bị rút khỏi dự thảo thỏa thuận mới nhất, trong khi các cam kết đạt được chỉ là những khoản tài trợ nhỏ như khoảng 50 triệu USD từ Tây Ban Nha và Đức.
"El Nino đe dọa những điều thiết yếu mà con người phụ thuộc vào: bữa ăn trên bàn, nước sạch và sinh kế an toàn." Alexander De Croo
Tác động diện rộng tới mùa màng, an ninh lương thực và người di cư
Đợt El Nino hiện nay — một hiện tượng khí hậu tự nhiên được khuếch đại bởi biến đổi khí hậu do con người gây ra — được dự báo nằm trong số những đợt mạnh nhất từng ghi nhận và đạt đỉnh vào đầu năm 2027. Thực tế, hiện tượng này đã làm sụt giảm thu hoạch ngô ở Trung Mỹ, cá cơm ở Peru cùng lúa gạo và mía tại châu Á, trong khi các nhà dự báo cảnh báo nguy cơ hạn hán và lũ lụt ở Đông Phi.
Quy mô của El Nino đã làm thay đổi trọng tâm tranh luận về khả năng chống chịu khí hậu, hướng sự chú ý mạnh mẽ hơn vào an ninh lương thực. Kaveh Zahedi, Giám đốc Văn phòng Biến đổi Khí hậu, Đa dạng Sinh học và Môi trường thuộc Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), cho biết giá lương thực tăng có thể đẩy hộ gia đình tới chế độ ăn kém dinh dưỡng hơn hoặc buộc nông dân ăn cả hạt giống vụ sau và bán gia súc, làm tổn hại sinh kế nhiều năm. Trong khi đó, theo Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR), trong số 117 triệu người phải di cư cưỡng bức trên toàn cầu có 90 triệu người đang sống ở các quốc gia dễ chịu tác động của thời tiết cực đoan.
Mùa màng đã giảm ở ngô tại Trung Mỹ, cá cơm tại Peru, lúa gạo và mía ở châu Á, cùng dự báo hạn hán và lũ lụt tại Đông Phi.
Báo cáo ngày 10/11 của UNDP ước tính bảo vệ hộ gia đình dễ tổn thương có thể tốn tới 36 tỷ USD, so với 73 tỷ USD nếu chờ đến sau khi thiệt hại xảy ra.
Theo UNHCR, 90 trong số 117 triệu người di cư cưỡng bức toàn cầu ở các nước phơi nhiễm thời tiết cực đoan, và cơ quan này năm nay mới được tài trợ khoảng một phần ba.
Bài toán hành động sớm và thu hẹp nguồn viện trợ quốc tế
Các cơ quan của Liên Hợp Quốc đồng loạt nhấn mạnh chi phí can thiệp sớm thấp hơn nhiều so với chi phí khắc phục hậu quả. Quỹ Quốc tế về Phát triển Nông nghiệp (IFAD) cho biết phân tích của tổ chức này cho thấy El Nino có thể khiến kinh tế toàn cầu thiệt hại tới 11 nghìn tỷ USD thu nhập bị mất trong vài năm tới.
Giám đốc Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) Alexander De Croo nhấn mạnh cảnh báo đã có và hành động sớm có thể bảo vệ hàng triệu người cùng tiết kiệm hàng tỷ USD, trong khi các nước giàu bị chi phối bởi chính trị nội bộ và lạm phát vẫn chậm mở rộng hỗ trợ. Bên cạnh đó, Trợ lý Cao ủy phụ trách Hoạt động của UNHCR Anton Leis Garcia cho biết nhiều người tị nạn phải đối mặt "bất công kép" khi vừa chạy trốn xung đột vừa gặp thiên tai, giữa lúc viện trợ nước ngoài toàn cầu suy giảm — dẫn đầu là việc Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald Trump rút bớt đóng góp — khiến UNHCR năm nay chỉ nhận được khoảng một phần ba nguồn tài trợ.

















