Làn sóng xanh lan sâu vào “lãnh địa” của ông Trump
Những bang mà ông Trump từng thắng cách biệt hai con số chỉ hai năm trước đã quay sang ủng hộ phe Dân chủ. Những kết quả đáng chú ý gồm:
- Texas: James Talarico đánh bại Ken Paxton, trở thành đảng viên Dân chủ đầu tiên thắng ghế Thượng viện tại bang này kể từ năm 1988.
- South Carolina: bác sĩ Annie Andrews đánh bại Thượng nghị sĩ Cộng hòa Darline Graham.
- Kansas: Adam Hamilton đánh bại Thượng nghị sĩ Roger Marshall, chấm dứt chuỗi thắng của phe Cộng hòa tại ghế Thượng viện kéo dài từ năm 1932.
- Ohio: Sherrod Brown giành chiếc ghế mà ông Vance để lại khi trở thành Phó Tổng thống.
Đến trưa thứ Tư theo giờ miền Đông, hãng AP vẫn chưa xác định kết quả cuộc đua Thượng viện tại Alaska và Mississippi, nhưng phe Dân chủ đã nắm quyền kiểm soát mà không cần hai ghế này.
Ông Vance đổ lỗi cho chiến tranh, ông Trump đổ lỗi cho giá xăng
Theo ông Vance, phe Cộng hòa đã quá yên tâm khi thấy cử tri từng ủng hộ ông Trump năm 2024 đi bỏ phiếu, nhưng nhiều người trong số đó lại chọn phe Dân chủ. Ông dẫn lời một chuyên gia thăm dò cho biết chấm dứt xung đột là điều hàng đầu có thể kéo những cử tri này quay lại, tiếp theo là giải quyết chi phí sinh hoạt. Thăm dò sau bỏ phiếu của NBC News cho thấy 62% cử tri cho rằng Mỹ đã sai lầm khi tấn công quân sự Iran.
*“Lý do chúng ta thua là cuộc chiến.” — JD Vance*
Phát biểu tại công trường xây dựng phòng khiêu vũ mới của Nhà Trắng, nơi ông mời phóng viên tới xem lắp thanh dầm thép cuối cùng, ông Trump đưa ra lời giải thích hẹp hơn: chiến tranh gây hại cho phe Cộng hòa vì đẩy giá xăng lên cao. Ông vẫn bảo vệ quyết định của mình, nói rằng nếu được làm lại ông vẫn sẽ làm như vậy, và cho rằng phe Cộng hòa lẽ ra đã thắng nếu tên ông có trên lá phiếu. Khi được hỏi về khả năng bị luận tội, ông gạt đi.
Ông Schumer đặt chi phí sinh hoạt lên hàng đầu
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer mô tả nhiệm vụ đầu tiên của đảng bằng những lựa chọn mà các gia đình đang phải đối mặt: mua xăng để đi làm hay mua thực phẩm cho con, trả tiền chăm sóc y tế hay giữ cho nhà đủ ấm. Theo ông, giảm những chi phí đó là việc đầu tiên để giành lại niềm tin của cử tri.
*“Cuộc chiến này phải kết thúc. Nó phải kết thúc.” — Chuck Schumer*
Khi được hỏi liệu phe Dân chủ có dùng ngân sách quốc phòng làm đòn bẩy, ông nhắc tới “quyền kiểm soát ngân sách” của Quốc hội và cho biết một số nghị sĩ Cộng hòa đã ủng hộ chấm dứt xung đột, nhưng chưa đề xuất cắt giảm tài trợ. Ông cũng cam kết chống tham nhũng, cảnh báo rằng nếu ông Trump vi phạm pháp luật hoặc đi ngược ý chí người dân, phe Dân chủ sẽ điều tra và đưa ra tòa, đồng thời tuyên bố những ngày Thượng viện “khúm núm” trước ông Trump đã chấm dứt.
Phe Cộng hòa tại Hạ viện cần thủ lĩnh mới
Hồi tháng 10, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson còn khẳng định sẽ tiếp tục lãnh đạo phe Cộng hòa ngay cả khi phe Dân chủ giành Hạ viện. Nhưng hôm thứ Tư, nghị sĩ bang Louisiana, người vẫn tái đắc cử ghế của mình, thông báo với nhân viên rằng ông sẽ không tranh chức lãnh đạo phe thiểu số.
Lãnh đạo phe đa số Steve Scalise và Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Jim Jordan được xem là hai ứng viên sáng giá nhất. Cả hai từng thất bại trong cuộc đua chức Chủ tịch Hạ viện năm 2023, khi ông Johnson trở thành lựa chọn thỏa hiệp. Cuộc bầu cử nội bộ dự kiến diễn ra ngày 10/11, với hạn chót đăng ký ứng cử vào ngày 6/11. Ông Trump cho biết sẽ đứng ngoài cuộc đua này.
Đàm phán với Bắc Kinh: vẫn có thể, nhưng ít con bài hơn
Bắc Kinh gọi cuộc bầu cử là “công việc nội bộ” của Mỹ, và người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết Trung Quốc muốn tiếp tục xây dựng trên những đồng thuận mà ông Trump và ông Tập đã đạt được. Theo ông Feng Chucheng, nhà sáng lập công ty tư vấn Hutong Research, một Quốc hội do phe Cộng hòa kiểm soát có thể đã cho phép miễn trừ các hạn chế xuất khẩu công nghệ, tạo con bài để ông Trump đưa ra bàn đàm phán, nhưng phe Dân chủ sẽ ít có khả năng làm vậy.
Giáo sư Zhao Minghao của Đại học Phúc Đán dự báo Quốc hội do phe Dân chủ kiểm soát sẽ cứng rắn hơn về trí tuệ nhân tạo, kiểm soát xuất khẩu và vấn đề Đài Loan, dù chiến lược tổng thể của Washington với Trung Quốc vẫn ổn định. Hạ nghị sĩ Ted Lieu cho biết phe Dân chủ sẽ tổ chức các phiên điều trần công khai về ngành AI và thúc đẩy luật quản lý, cáo buộc chính quyền đã để ngành này phát triển “không kiểm soát”, trong bối cảnh dư luận ngày càng phản đối việc mở rộng các trung tâm dữ liệu.
