Lá phiếu đồng thuận và những việc chưa hoàn tất
Các nghị sĩ tại Copenhagen thông qua thỏa thuận mà không có phiếu chống, sau khi nghị viện Greenland phê chuẩn hồi đầu tháng 11. Văn kiện do ba bên thương lượng sẽ có hiệu lực khi Bộ Ngoại giao Đan Mạch gửi công hàm xác nhận hoàn tất thủ tục trong nước cho Mỹ. Vì là thỏa thuận hành pháp, văn kiện không cần Thượng viện Mỹ phê chuẩn. Sự nhất trí này mang ý nghĩa biểu tượng: các đồng minh từng tranh cãi về tương lai Greenland nay có một cơ sở chung để tiếp tục đối thoại.
Bộ trưởng Quốc phòng Jeppe Bruus cho biết giai đoạn tới bao gồm việc làm rõ kế hoạch hai địa điểm quân sự Mỹ và xây dựng luật Greenland nhằm sàng lọc đầu tư nước ngoài vì lý do an ninh. Đây chưa phải các căn cứ đã hoàn thành, càng không phải giấy phép phát triển vô điều kiện. Các bước tiếp theo sẽ đặt ra vấn đề giám sát, hợp đồng và quyền quyết định đối với những hoạt động ảnh hưởng đến cộng đồng.
Tham vọng phòng thủ và ranh giới chủ quyền
Greenland nằm trên vị trí chiến lược giữa Bắc Mỹ và châu Âu; Mỹ vốn đã có cơ sở quân sự tại đây. Thỏa thuận mới hướng đến tăng cường giám sát và phối hợp quân sự trong NATO, đồng thời đề cập hạ tầng liên quan đến hệ thống Golden Dome được đề xuất.
Washington coi mở rộng tiếp cận là phục vụ an ninh tập thể, còn Copenhagen và Nuuk nhấn mạnh quyền kiểm soát lãnh thổ và quyền tự quyết của người dân phải được giữ nguyên.
Phân biệt giữa quyền tiếp cận quân sự và quyền sở hữu lãnh thổ là điều cốt yếu. Hợp tác quốc phòng sâu rộng không nhất thiết dẫn đến chuyển giao chủ quyền. Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo việc quyết định địa điểm quân sự, tài nguyên chiến lược và rà soát nhà đầu tư có thể khiến ảnh hưởng của Mỹ gia tăng. Nhà nghiên cứu Mikkel Vedby Rasmussen thuộc University of Copenhagen nhận định thỏa thuận giống điểm khởi đầu hơn là điểm kết thúc, bởi chi tiết thực thi có thể quan trọng không kém chính cuộc bỏ phiếu.
Tiếng nói Greenland sau giai đoạn căng thẳng
Naaja Nathanielsen, nghị sĩ Greenland tại Quốc hội Đan Mạch, nhắc đến gánh nặng tâm lý từ nhiều tháng sức ép và sự mất lòng tin còn tồn tại. Với cộng đồng khoảng 57.000 người, cạnh tranh giữa các cường quốc không phải chuyện ngoại giao xa xôi: nó tác động đến cảm nhận an toàn, bản sắc và khả năng tự quản. Lời cam kết tôn trọng quyền tự quyết rất quan trọng, nhưng cần được chứng minh qua tham vấn và cấp phép sau này.
Đại sứ Mỹ Kenneth Howery hoan nghênh việc phê chuẩn và coi đây là đóng góp cho an ninh của Greenland, Đan Mạch và NATO. Quan điểm lạc quan ấy tồn tại song song với lo ngại của người dân mong muốn đối thoại trên cơ sở tôn trọng, thay vì tối hậu thư. Thử thách thực sự là tạo ra tiến trình để giới hoạch định quốc phòng giải thích kế hoạch và cơ quan Greenland có quyền xem xét thực chất.
Khoáng sản, đầu tư và giới hạn của thỏa hiệp
Tiềm năng khoáng sản của hòn đảo khiến các cuộc đàm phán thêm phức tạp. Greenland đã hạn chế việc thăm dò dầu mỏ mới, trong khi ông Trump gần đây đề cập khả năng khai thác dầu, khí và khoáng sản quy mô lớn. Đan Mạch nhấn mạnh mọi hoạt động khai thác phải theo luật địa phương. Dự kiến sàng lọc đầu tư cũng phản ánh lo ngại dự án kinh tế có thể mang hệ quả an ninh giữa cạnh tranh chiến lược với Nga và Trung Quốc.
Những lợi ích đan xen không thể được giải quyết chỉ bằng một buổi lễ phê chuẩn. Độ bền của thỏa thuận phụ thuộc vào đánh giá môi trường minh bạch, tham vấn đáng tin cậy, giới hạn quân sự rõ ràng và quyết định đầu tư đúng luật. Với cả ba bên, phần khó nhất của ngoại giao có thể chỉ bắt đầu sau lá phiếu nhất trí.

















