Rung chấn giữa đêm khuya
Trận động đất xảy ra lúc 2 giờ 22 phút sáng, thời điểm con người dễ bị tổn thương nhất trước thiên tai. Theo JMA, chấn tiêu nằm ở độ sâu khoảng 10 km dưới khu vực Amakusa-Ashikita – một độ sâu nông khiến năng lượng truyền lên mặt đất mạnh mẽ. Một số nơi trong tỉnh ghi nhận cường độ cấp 5 yếu, mức đủ để đồ đạc xê dịch, bát đĩa rơi vỡ và nhiều người phải bám vào vật cố định.
Rung lắc lan rộng khắp đảo Kyushu ở tây nam Nhật Bản và còn được cảm nhận tại một phần các đảo Shikoku và Honshu.
Điều may mắn là không có cảnh báo sóng thần nào được ban hành, giúp các vùng ven biển tránh được một đêm hoảng loạn.
Lệnh sơ tán và những chuyến tàu dừng bánh
Phản ứng của chính quyền diễn ra nhanh chóng, theo đúng quy trình mà người Nhật đã rèn luyện qua nhiều thập kỷ:
- Chính quyền thành phố Minamata và Kuma ban hành lệnh sơ tán cho cư dân
- Tám chuyến tàu Kyushu Shinkansen giữa ga Hakata và Kagoshima-Chuo bị tạm dừng, ảnh hưởng khoảng 5.600 người, theo JR Kyushu
- JMA khuyến cáo người dân trong khu vực cảnh giác trước một trận động đất có cường độ tương tự trong khoảng một tuần
Những biện pháp ấy có thể gây bất tiện, nhưng ở một đất nước từng chứng kiến dư chấn đôi khi mạnh hơn cả trận đầu tiên, sự thận trọng chưa bao giờ là thừa.
Thủ tướng chỉ đạo từ hội nghị APEC
Thủ tướng Sanae Takaichi khi đó đang ở Trung Quốc để dự Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC). Bà viết trên mạng xã hội rằng mình đã được báo cáo về trận động đất và đã chỉ thị các cơ quan liên quan nắm bắt tình hình, cung cấp thông tin phù hợp cho người dân.
Thông điệp ngắn gọn ấy phản ánh một nguyên tắc cốt lõi trong quản lý thảm họa của Nhật Bản: thông tin kịp thời và chính xác là liều thuốc an thần quan trọng nhất, nhất là với một cộng đồng vẫn chưa lành vết thương.
Ký ức tháng 7 vẫn còn nguyên
Đối với người dân Kumamoto, mỗi rung chấn lúc này đều gợi lại ngày 28/7, khi trận động đất độ lớn 7,1 đạt cường độ tối đa cấp 7 tại một số nơi trong tỉnh, khiến hơn 30 người thiệt mạng. Một ống khói nhà máy giấy đổ sập, nhà cửa, đường sá và cầu cống hư hại nặng nề. Khi ấy, Thủ tướng Takaichi đã đưa ra lời nhắc nhở mà đến nay vẫn còn nguyên giá trị:
Hãy giữ cảnh giác trước khả năng xảy ra một trận động đất khác có cường độ tương tự.
Ba tháng sau thảm họa, hơn 1.000 người vẫn còn sống trong các nơi trú ẩn. Với họ, trận động đất rạng sáng 19/11 không chỉ là một con số trên bản tin địa chấn, mà là lời nhắc rằng hành trình hồi phục vẫn còn dài và mặt đất dưới chân chưa thực sự yên bình.

















