Danh sách vắng bóng doanh nghiệp Mỹ
Theo bài phân tích của ông Charles Hecker, làn sóng tịch thu tài sản của Nga gần đây nhắm chủ yếu vào doanh nghiệp châu Âu. Những điểm đáng chú ý gồm:
- Kể từ năm 2025, Nga đã tịch thu 20 công ty nước ngoài, chỉ ba công ty là của Mỹ.
- Các doanh nghiệp lớn như Nestlé, Auchan và Metro bị đặt dưới quyền quản lý tạm thời của nhà nước.
- Hàng trăm công ty Mỹ vẫn đang hoạt động tại Nga.
- Gần đây, một công ty đóng gói dược phẩm ít tên tuổi của Mỹ bị tịch thu, cho thấy Moskva vẫn có thể gây tổn hại cho lợi ích Mỹ nếu muốn.
“Tịch thu các công ty Mỹ sẽ làm hỏng bầu không khí, đúng không?” — Charles Hecker
Theo tác giả, sự vắng mặt rõ rệt của các công ty Mỹ là lời nhắc về những nỗ lực hàn gắn thương mại giữa hai nước, đồng thời cho thấy cách ông Putin dùng các yếu tố thương mại để kéo sự chú ý của ông Trump khỏi cuộc chiến ở Ukraine.
Quan hệ Washington – Moskva ấm lên
Sau các đòn tấn công của Mỹ và Israel vào Iran cùng việc eo biển Hormuz bị đóng, Washington đã nới lỏng trừng phạt để Nga bán được nhiều dầu hơn, đồng thời đồng ý mua một lượng nhỏ nhưng mang tính biểu tượng dầu diesel của Nga. Theo tác giả, các động thái này nhằm giảm áp lực giá xăng dầu tại Mỹ trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11.
Tuần trước, ông Putin trả tự do cho Stephen Hubbard, công dân Mỹ đã ngồi tù ở Nga gần 5 năm với những cáo buộc mà Bộ Ngoại giao Mỹ cho là bịa đặt. Ngoại giao con thoi Mỹ – Nga, thường kết hợp nghị trình hòa bình và thương mại, cũng tăng cường. Diễn biến này khiến một số chính trị gia Ukraine và phe đối lập ở Mỹ đặt câu hỏi liệu chính quyền Trump có đang nghiêng về phía Moskva, trong khi Nhà Trắng nhiều lần nói mục tiêu của mình là chấm dứt chiến tranh.
Châu Âu vẫn ở thế trừng phạt
Theo bài viết, cách Nga đối xử với doanh nghiệp Mỹ cho thấy khoảng cách lớn giữa lập trường của Nhà Trắng và châu Âu. Anh và Liên minh châu Âu tiếp tục hỗ trợ Ukraine về tài chính và quân sự, các lệnh trừng phạt của châu Âu phần lớn vẫn được duy trì.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov giải thích việc tịch thu doanh nghiệp châu Âu là vì họ đến từ các nước có lập trường thù địch.
“Các nước không thân thiện.” — Dmitry Peskov
Đây là cách Moskva gọi những nước ủng hộ Ukraine và trừng phạt Nga. Tuần trước, ông Putin còn tuyên bố đang tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp châu Âu tại Nga, điều mà tác giả cho là trái ngược với thực tế của Nestlé và Auchan. Theo các báo cáo, Metro đã quyên góp 1 tỷ rúp, khoảng 12,4 triệu USD, cho một quỹ ủng hộ chiến tranh có liên hệ với Điện Kremlin sau khi bị nhà nước tiếp quản.
Lợi ích biểu tượng và chiến lược
Tác giả chỉ ra một nghịch lý: trong 30 năm qua, Mỹ chỉ chiếm một phần nhỏ trong hoạt động kinh doanh của phương Tây với Nga so với châu Âu, và hiện nay số công ty châu Âu ở Nga vẫn nhiều hơn công ty Mỹ. Về mặt thương mại, việc xích lại gần Mỹ mang lại cho ông Putin rất ít lợi ích tài chính.
Thay vào đó, lợi ích nằm ở tính biểu tượng và chiến lược: Nga trở lại bàn thương lượng với cường quốc quân sự hàng đầu thế giới, và mỗi phút Mỹ dành cho các thương vụ với Nga là một phút ít hơn dành cho hòa bình ở Ukraine. Về phía Mỹ, theo tác giả, chính quyền Trump muốn đưa các công ty Mỹ lên đầu hàng nếu thị trường Nga mở cửa trở lại, với các dự án tiềm năng về năng lượng, khoáng sản quan trọng và thăm dò Bắc Cực, như liên doanh ngoài khơi Sakhalin.
Rào cản cho việc tái hợp tác
Theo tác giả, liệu hai nước có thể chốt được thương vụ nào ngoài giao dịch dầu diesel mang tính trình diễn hay không vẫn là dấu hỏi. Nga là quốc gia bị trừng phạt nhiều nhất thế giới; miễn trừ tạm thời của Mỹ không giải quyết được sự phức tạp do trừng phạt của châu Âu, và nhiều lệnh trừng phạt của Mỹ được quy định trong luật, không thể dỡ bỏ nếu thiếu sự xem xét của Quốc hội. Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải tính tới rủi ro uy tín và rủi ro chính trị khi chưa có thỏa thuận hòa bình bền vững.
“Nga dường như có thể dắt mũi Mỹ chỉ bằng triển vọng hợp tác thương mại.” — Charles Hecker
Theo ông Hecker, điều quan trọng không kém tiền bạc là thông điệp và bầu không khí mà Moskva tạo ra. Những người ủng hộ chính sách của ông Trump lại cho rằng các kênh kinh tế có thể giúp mở đường cho đàm phán hòa bình. Dù theo cách nhìn nào, ván cờ thương mại giữa hai nước vẫn gắn chặt với số phận của cuộc chiến Ukraine.
