Bối cảnh cuộc điều tra của Ủy ban Độc lập ICAC New South Wales

Ngày 3/7, Ủy ban Độc lập về Các hành vi sai trái liên bang New South Wales (ICAC) khai mạc phiên điều tra công khai đầu tiên về hoạt động mang tên "Operation Rosny" liên quan đến những cáo buộc vi phạm Luật Tài trợ Bầu cử. Cuộc điều tra tập trung làm rõ các hoạt động chiêu nạp thành viên (branch stacking) trong Đảng Tự do (Liberal Party) tại bang này và những khoản thanh toán nghi ngờ nhằm thao túng chính trị nội bộ.

Bài phát biểu khai mạc của luật sư trợ giúp ủy ban, bà Peggy Dwyer SC, đã trình bày chi tiết các cáo buộc, trong đó nhà phát triển bất động sản Jean Nassif bị cáo buộc đã dùng hàng triệu đô la để thuê nhóm hoạt động chính trị trẻ tuổi có tên "The Reformers" nhằm thúc đẩy chương trình nghị sự bảo thủ và vận động ảnh hưởng nội bộ Đảng Tự do.

Những ghi âm bí mật gây chấn động

Từ các đoạn ghi âm bí mật được trình chiếu trong cuộc điều tra, nhà phát triển Nassif thể hiện sự tự tin vượt trội khi khẳng định “tôi đang thao túng chính quyền bang” và tự hào về việc đã làm hỏng sự nghiệp một chính trị gia tiểu bang bằng cách giành ghế của người này. Đối với ủy viên Quản lý xây dựng bang David Chandler, người gây khó khăn cho ông, Nassif còn nói rằng sẽ “xử” ông nghiêm khắc.

Trong một cuộc gọi tháng 9/2021, Nassif gọi Thủ hiến bang lúc đó là Gladys Berejiklian là "con khốn" và thể hiện sự tiếc nuối khi nhóm mình không thể "thay đổi cô ấy", đối thoại với Charles Perrottet, một thành viên nhóm Reformers và cũng là anh trai của cựu Thủ hiến Dominic Perrottet.

Chiến dịch branch stacking và các khoản thanh toán nghi ngờ

ICAC xác định nhóm Reformers gồm các nhân vật quan trọng như Jean-Claude và Charles Perrottet – hai anh em của cựu thủ hiến Dominic Perrottet, cùng những người điều hành các công ty quan hệ công chúng Christian Ellis và Jeremy Greenwood. Đây là nhóm đứng sau chiến dịch lớn nhằm luồn lách, tuyển dụng thành viên trong Đảng Tự do để giành quyền kiểm soát và áp đặt chương trình nghị sự bảo thủ.

Advertisement300 × 250

Đáng chú ý, Ellis và Greenwood bị cáo buộc nhận các khoản thanh toán tư vấn trong ba năm (2019-2022) từ Jean Nassif và các nguồn khác, nhưng thực chất đây là các khoản thanh toán giả nhằm che giấu quy mô thực của các khoản tài trợ bất hợp pháp, trong đó có từ các nhà phát triển và doanh nghiệp ngành rượu, cờ bạc vốn bị cấm đóng góp cho chính trị.

Tổng số tiền được nhắc tới khá lớn, gồm khoảng 2 triệu AUD từ Nassif, hơn 250.000 AUD từ Hiệp hội Các trường Công giáo và 125.000 AUD từ Michael O’Hara – luật sư kiêm chủ quán rượu và cựu đối tác luật của nghị sĩ đảng Tự do Damien Tudehope. Tudehope đã rút khỏi hàng ghế lãnh đạo sau khi được triệu tập làm nhân chứng.

Ảnh hưởng và tác động chính trị

Ngay sau những cuộc điện thoại ghi âm, một số chính trị gia trong nội bộ đảng đã bị mất vị trí như David Elliott (đại biểu Baulkham Hills) thất bại trong việc được tái đề cử, Kevin Anderson bị thay thế - người đứng đầu phụ trách Ủy ban Quản lý Xây dựng và David Chandler – ủy viên bị áp lực phải từ chức.

Bên cạnh đó, ICAC thu thập được nhiều tin nhắn được mã hóa và vừa giải mã, cho thấy sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên nhóm Reformers. Các sự kiện gây quỹ chính trị do nhóm tổ chức có sự tham gia của nhiều nhân vật quyền lực trong Đảng Tự do, trong đó có Tony Abbott và nhà bình luận Alan Jones.

Chiến dịch bảo thủ trong Đảng Tự do và tác động tới chính sách

Tài liệu vận động của nhóm Reformers cho thấy kế hoạch thu hút 5.000 thành viên mới vào năm 2022 nhằm giành lại quyền kiểm soát Đảng Tự do tại New South Wales cho phe bảo thủ, với mục tiêu chiếm 75% ghế trong Nghị viện bang năm 2023 và kiểm soát cơ quan điều hành cao nhất của đảng ở bang này.

Chương trình nghị sự của họ hướng đến các chính sách bảo thủ hơn về hôn nhân đồng giới, quyền phá thai và an tử. Tuy nhiên, hoạt động này đòi hỏi nguồn tài chính lớn để chi trả phí thành viên và công sức vận động, dẫn đến việc tìm cách nhận các khoản tài trợ bí mật và không chính thức.

Yếu tố pháp lý và tác động đối với nền dân chủ

Bà Dwyer nhấn mạnh rằng đây mới chỉ là những cáo buộc ban đầu, việc định tính các khoản thanh toán và ý định của các nhân vật chủ chốt phải do Chánh thanh tra ICAC Fabian Gleeson quyết định. Song quy mô và tính chất của những cáo buộc dấy lên nhiều lo ngại về mức độ ảnh hưởng đến tính minh bạch và sự trong sạch của hệ thống chính trị bang.

Cuộc điều tra cũng đồng thời hé lộ cáo buộc về tống tiền và hành vi tham nhũng liên quan đến các nghị viên Đảng Lao động tại Hội đồng Strathfield, khi các cuộc gọi bị nghe lén tiết lộ kế hoạch gây sức ép đối với một đồng nghiệp.

Giữa bối cảnh sự tin tưởng đối với các đảng chính trị truyền thống đang thấp, tiến trình điều tra rộng lớn này sẽ là một thách thức lớn cho các lực lượng chính trị tại Úc, nhất là khi đảng One Nation đang vươn lên với tư cách lực lượng chống thể chế.