Khám phá hệ sinh thái phong phú tại Khu bảo tồn Tinguá

Rừng nguyên sinh Mata Atlântica trong Khu bảo tồn sinh học Tinguá tại Brazil nổi bật với tông màu xanh bạt ngàn và những con suối trong vắt như lối đi. Tinguá, có nghĩa là "ngọn núi nhọn" theo tiếng Tupi, mặc dù nằm sát gần khu đô thị Rio de Janeiro chỉ cách trung tâm 42 km, vẫn là một khu vực bí ẩn và ít được biết đến do bị bao quanh bởi mạng lưới đô thị. Trong khu vực rừng này phát hiện những dấu chân của báo đốm (onça-parda), cũng như queixadas – loài heo bản địa lớn nhất tại Brazil, vốn là thức ăn cho những con báo.

Cuộc khảo sát lìa đây do Viện Bảo tồn Đa dạng Sinh học Chico Mendes (ICMBio) phối hợp với Viện Mata Atlântica Quốc gia (INMA) thực hiện hướng tới mục tiêu nghiên cứu các loài động vật hoang dã và sự đa dạng sinh học trong khu bảo tồn, với sự hỗ trợ của hơn 40 thiết bị bẫy ảnh hoạt động liên tục trong vòng 90 ngày và theo dõi bằng thiết bị gắn cổ điện tử ở một số cá thể báo và các loài mèo rừng khác như jaguatirica và maracajá.

Động vật quý hiếm và đa dạng sinh học đặc sắc

Trong rừng Tinguá có các loài linh trưởng lớn như muriquis nam và bắc, đồng thời tồn tại quần thể micos-leões-dourados (khỉ sư tử vàng) bị cô lập từ thời tiền thuộc địa, bên cạnh một loài hươu đặc hữu chưa được phân loại chính thức. Một số dấu hiệu cho thấy sự hiện diện của báo đốm (onça-pintada) và chó rừng hiếm nhất Brazil – cachorro-vinagre.

Advertisement300 × 250

Bác sĩ sinh học Lucas Gonçalves từ INMA cho biết, ít thông tin hiện có đã cho thấy Tinguá là một trong những khu bảo tồn tự nhiên quý giá nhất của Brazil, hội tụ nhiều loài chủ đạo và loài hiếm thuộc sinh cảnh Mata Atlântica.

Ở giai đoạn khảo sát đầu tiên, một con drone nhiệt được điều khiển bởi Fabiano Melo từ Đại học Liên bang Viçosa đã ghi lại hình ảnh các loài linh trưởng và con lười trên ngọn cây cao trong khu vực núi, tiếp thêm hy vọng cho việc xác định Tinguá là khu bảo tồn có số lượng loài linh trưởng nhiều nhất tại Mata Atlântica với tổng cộng sáu loài.

Thách thức trong nghiên cứu và giá trị bảo tồn

Việc nghiên cứu các loài vật trong Khu bảo tồn Tinguá gặp nhiều khó khăn do địa hình hiểm trở với các vách đá dựng đứng, khu vực rừng đầm lầy khó tiếp cận và sườn núi dốc trên 45 độ. Những dãy núi nơi đây còn nhiều đỉnh núi chưa từng được chinh phục, tạo thành các thung lũng kín và ẩm ướt hiếm có.

Bất chấp áp lực từ thành phố và tình trạng săn bắt trái phép, khu bảo tồn vẫn giữ được trạng thái hoang sơ nhờ quy chế bảo vệ nghiêm ngặt từ năm 1989 dưới hình thức khu sinh học (Rebio) với diện tích 26.260 ha gồm các vùng đệm có tổng diện tích lên tới 72.000 ha, trải rộng trên nhiều thành phố như Nova Iguaçu, Duque de Caxias, Petrópolis và các khu vực lân cận khác.

Gisele Medeiros, chuyên gia về đa dạng sinh học và là quản lý Khu Bảo tồn Tinguá, cho biết rằng khu vực này bị bỏ qua cả về mặt khoa học lẫn xã hội do định kiến và khó khăn khi nghiên cứu trên địa hình hiểm trở. Tuy nhiên nó vẫn là một điểm nóng bảo tồn quan trọng, lưu giữ nhiều cảnh quan thiên nhiên hoang dã với các cây cổ thụ hàng chục mét, cùng với sự tồn tại của các loài như đại bàng xám – loài chim biểu tượng cho sự giàu có của hệ sinh thái.

Ứng dụng công nghệ vào nghiên cứu khoa học

Thay vì các phương pháp truyền thống, các nhà nghiên cứu đã dùng thiết bị bẫy ảnh cùng các công cụ như công nghệ DNA môi trường để thu thập mẫu sinh học mà không cần tiếp xúc trực tiếp với các cá thể động vật, tăng hiệu quả và hạn chế làm ảnh hưởng đến chúng.

Thiết bị drone nhiệt góp phần quan trọng trong việc ghi nhận các loài động vật sống trên tán cây và khu vực khó tiếp cận, giúp các nhà khoa học có cái nhìn rõ hơn về đa dạng sinh học tại đây. Đây là chiến dịch nghiên cứu lớn nhất từ trước tới nay trong khu bảo tồn Tinguá, nhằm giải mã các bí ẩn và tiềm năng sinh thái quý giá của vùng đất được đánh giá là một báu vật rừng nhiệt đới.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Khu bảo tồn sinh học Tinguá là nơi duy trì đa dạng sinh học phong phú với nhiều loài động vật quý hiếm của Brazil.
  • Cuộc khảo sát sử dụng 42 trạm bẫy ảnh và thiết bị gắn cổ điện tử theo dõi báo và các loài mèo rừng khác trong 90 ngày.
  • Drone nhiệt được sử dụng để ghi hình các loài linh trưởng và động vật trên ngọn cây, mở ra nhiều khả năng khám phá thêm.
  • Tinguá được bảo vệ nghiêm ngặt từ năm 1989 dưới dạng khu bảo tồn sinh học với diện tích trên 26.000 ha và vùng đệm hơn 72.000 ha.
  • Phương pháp nghiên cứu hiện đại như DNA môi trường giúp thu thập dữ liệu mà không cần bắt giữ động vật, bảo vệ hệ sinh thái.

Đăng ký bản tin QMVN