Khủng hoảng về hiểu biết hiến pháp và nền dân chủ Australia
Thống đốc Australia, bà Sam Mostyn, người đại diện cho Vua Charles tại Canberra, đã cảnh báo về một “thảm họa ngày càng lên cao” trong việc hiểu sai hoặc thiếu hiểu biết về nền tảng hiến pháp của đất nước, điều này đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tham gia dân chủ. Bà cho biết kiến thức về cách vận hành hệ thống chính phủ đang giảm sút trong dân số người lớn, dẫn đến các tranh cãi và tin tưởng sai lệch về vai trò của Thống đốc cũng như các chức năng hiến pháp bà phải thực hiện.
Bà Mostyn nhấn mạnh rằng nhiều người không hiểu rằng Thống đốc phải ký các dự luật theo quy định hiến pháp, nhưng lại chỉ trích hoặc yêu cầu bà thực hiện những quyền hạn vượt quá phạm vi cho phép. Đây là dấu hiệu cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng về nhận thức và niềm tự hào về nền dân chủ và các giá trị công dân cơ bản.
Giáo dục công dân - chìa khóa vượt qua khủng hoảng
Tuy nhiên, bà Mostyn cho biết những nhóm có nhận thức tốt nhất về chính phủ và các thể chế là học sinh và công dân mới nhập quốc tịch, phản ánh tầm quan trọng của giáo dục công dân trong nhà trường và cộng đồng. Bà nhấn mạnh rằng để khắc phục khủng hoảng này, việc dạy và phổ biến kiến thức về hiến pháp và lịch sử lập quốc là cần thiết để mọi người hiểu rõ lý do tại sao Australia có hiến pháp, được xây dựng từ 125 năm trước nhằm thống nhất các bang và vùng lãnh thổ, đồng thời tạo nền tảng phát triển cho nền dân chủ quốc gia.
Phần lớn các cuộc tranh luận công khai hiện nay thiếu một “bộ sự thật chung” để làm cơ sở cho đối thoại xây dựng, đặc biệt trên mạng xã hội, nơi các quan điểm cực đoan và thù hằn gia tăng. Bà Mostyn cảnh báo nếu không có sự tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau, xã hội Australia sẽ đối mặt với nguy cơ tan rã các mối liên kết xã hội.
Thách thức với các nhà lãnh đạo và người được bầu
Bà Mostyn lưu ý tình trạng bạo ngôn, đe dọa và thiếu văn minh ngày càng nghiêm trọng nhằm vào các đại diện dân cử ở mọi cấp, từ chính quyền địa phương đến quốc gia. Các quan chức như thị trưởng và hội đồng thành phố cho biết sự thiếu tôn trọng và những lời đe dọa khiến việc đảm nhận vị trí công quyền trở nên không hấp dẫn và nguy hiểm hơn.
Bà cảnh báo rằng xu hướng gia tăng sự thù địch trong chính trị có thể dẫn đến sự suy yếu của nền dân chủ, không có những cuộc tranh luận thẳng thắn, đầy tôn trọng và dân chủ trên các vấn đề bất đồng quan điểm. Tình trạng này đang được ghi nhận không chỉ ở Australia mà trên toàn cầu.
Vai trò và hoạt động của Thống đốc Sam Mostyn
Từ khi đảm nhận vị trí Thống đốc Australia, bà Sam Mostyn đã áp dụng cách tiếp cận thân thiện, cởi mở và gần gũi hơn, tập trung vào sự tử tế, quan tâm và tôn trọng trong mọi hoạt động. Với kinh nghiệm đa dạng làm doanh nhân, cố vấn chính trị và nhà lãnh đạo cộng đồng, bà được đánh giá cao trong việc nâng cao nhận thức về vai trò và trách nhiệm của Thống đốc trong nền dân chủ Australia.
Bà chịu trách nhiệm chủ trì Hội đồng điều hành, phê chuẩn các đạo luật, bổ nhiệm các bộ trưởng và quan chức, giải tán Quốc hội cho các kỳ bầu cử, đồng thời là Tổng tư lệnh Lực lượng Quốc phòng Australia. Trong hai năm qua, bà còn tích cực sử dụng mạng xã hội và tham gia nhiều cuộc phỏng vấn để giáo dục công chúng về chức năng và nhiệm vụ của vai trò Thống đốc.
Khi xảy ra vụ tấn công khủng bố tại bãi biển Bondi cuối năm ngoái, bà đã nhanh chóng bay đến Sydney thăm hỏi các nạn nhân và cộng đồng Do Thái tại Australia. Gần đây, bà còn tham dự các sự kiện công cộng thân thiện như xem trận bóng đá tại một quán rượu ở Canberra trong chiến dịch World Cup.
Phản ứng xã hội và đánh giá về Thống đốc Mostyn
Việc bổ nhiệm bà Mostyn từng gây tranh cãi, do các vị trí nổi bật của bà trong nhiều vấn đề xã hội và chính trị, trong đó có cuộc trưng cầu dân ý về tiếng nói trong Quốc hội. Một số nhà phê bình từng nghi ngại về tính khách quan của bà trong vai trò Thống đốc. Tuy nhiên, sau hai năm công tác, bà đã chứng minh sự tận tụy, bình tĩnh và phi đảng phái, được nhiều chuyên gia đồng tình và đánh giá cao.
Kerry Jones, Giám đốc Quỹ Giáo dục Hiến pháp, nhận định rằng phát biểu công khai của bà Mostyn về tình trạng mất niềm tin vào thể chế chính phủ và các vấn đề xã hội đang diễn ra mang ý nghĩa lịch sử, có thể xem là một trong những hành động quan trọng nhất mà một Thống đốc Australia từng thực hiện nhằm phục vụ lợi ích quốc gia.
Bà Mostyn nhấn mạnh triết lý làm việc của mình dựa trên lời dạy của cựu Thống đốc Sir Zelman Cowen, theo đó Thống đốc không chỉ là người thực thi các nghi lễ mà cần đóng vai trò sống động, giúp quốc gia hiểu rõ chính mình, xử lý các mâu thuẫn và định hướng tương lai.












