Trợ lý làm thay việc cho bạn
Khi ra mắt Muse đầu tháng 9, Meta giới thiệu sản phẩm không phải như một chatbot mà là một trợ lý cá nhân có thể hành động trong thế giới thực: lên lịch họp, trả lời tin nhắn và biến các mục tiêu dài hạn thành kế hoạch cụ thể. Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg quảng bá nó như một người bạn tận tụy hơn là một ô tìm kiếm.
Lời quảng bá đã phát huy hiệu quả. Muse nhanh chóng leo lên đầu bảng xếp hạng ứng dụng, thu hút lượng đăng ký khổng lồ và buộc các đối thủ phải đáp trả, trong đó OpenAI tung ra công cụ cạnh tranh mang tên Dots. Nhưng sự phổ biến ấy cũng giúp các nhà nghiên cứu có cơ hội xem xét kỹ cách một trợ lý như vậy vận hành đằng sau giao diện thân thiện.
“Nó không chỉ trả lời câu hỏi, nó thực sự làm việc.” — Meta
Những gì mã nguồn tiết lộ
Các chuyên gia đã thuyết phục hệ thống xuất ra một bản sao của chính nó, cho phép họ kiểm tra các tệp giúp nó vận hành. Kết quả, được công bố trên trang web của Future Society Hub thuộc Đại học St. Gallen, cho thấy Muse chạy một vòng lặp hằng giờ để tạo và cập nhật một trang cho mỗi người và mỗi nhóm gắn với người dùng. Các trang này có thể gồm:
- Thông tin cơ bản như tên, nơi sống, công việc và những ngày quan trọng của người đó.
- Thói quen liên lạc, gồm lần cuối người dùng trò chuyện với họ và tần suất thường lệ.
- Lịch sử mối quan hệ, như cách hai người quen nhau hay một lần bất đồng và cách giải quyết, kèm gợi ý nên gọi điện khi nào hoặc cùng đi đâu.
Các nhóm cũng có trang riêng, từ một nhóm đồng nghiệp đến cả gia đình. Trên thực tế, trợ lý xây dựng một tấm bản đồ sống về thế giới xã hội của người dùng, được làm mới mỗi giờ từ những nguồn dữ liệu riêng tư nhất mà một chiếc điện thoại có thể chứa.
Meta biện hộ: bối cảnh làm nên sự hữu ích
Kể từ khi ra mắt, Meta liên tục nhấn mạnh các cơ chế bảo vệ quyền riêng tư tích hợp trong Muse. Theo công ty, trợ lý của mỗi người chạy trên một máy tính ảo riêng mà chỉ người dùng đó truy cập được, và Meta cam kết không dùng dữ liệu này cho hệ thống quảng cáo.
Công ty lập luận rằng hiểu biết chi tiết về những người xung quanh chính là điều giúp trợ lý chủ động, chẳng hạn nhận ra người gửi hóa đơn là thợ sửa ống nước từng làm việc trong phòng tắm, hay nhớ loài hoa mà người bạn đời từng nói là thích nhất, như người phát ngôn Daniel Roberts giải thích với Wired.
“Để bất kỳ trợ lý nào hữu ích và thực sự giúp bạn đạt mục tiêu, nó cần có bối cảnh về bạn và những người bạn tương tác.” — Daniel Roberts
Những người chưa từng đăng ký
Mối lo lớn nhất nằm ở sự đồng thuận. Người dùng có thể chọn chia sẻ cuộc sống của mình với AI, nhưng bạn bè, cha mẹ và đồng nghiệp được mô tả trong những hồ sơ cập nhật hằng giờ ấy chưa từng đưa ra lựa chọn đó. Địa chỉ, thói quen và câu chuyện riêng của họ có thể bị thu thập và diễn giải bởi một hệ thống họ chưa bao giờ sử dụng, theo những cách họ có thể không bao giờ biết.
Các chuyên gia về quyền riêng tư còn chỉ ra rủi ro từ việc suy đoán. Những ghi chú về điều một mối quan hệ dường như cần là nhận định chứ không phải sự thật, và có thể sai lệch, nhạy cảm hoặc tiết lộ quá nhiều. Ở những nơi như Liên minh châu Âu, nơi luật bảo vệ dữ liệu đặt quy định nghiêm ngặt về xử lý thông tin của bên thứ ba, các cơ quan quản lý nhiều khả năng sẽ hỏi những hồ sơ như vậy được biện minh, bảo mật và xóa bỏ ra sao.
Cái giá của một người bạn tận tụy
Muse phản ánh cuộc mặc cả trung tâm của kỷ nguyên trợ lý AI: trợ lý càng biết nhiều, càng làm được nhiều. Cuộc mặc cả ấy có công bằng hay không không chỉ phụ thuộc vào lời hứa của các công ty công nghệ, mà còn vào luật lệ, sự minh bạch và khả năng của mỗi người, dù dùng hay không dùng sản phẩm, được biết điều gì đang được ghi lại về mình.

















