Nỗi lo về một đồng minh khó đoán
Giới quan sát cảnh báo các cuộc đấu chính trị sau bầu cử, như khả năng lặp lại thủ tục luận tội hay những vụ kiện tụng bủa vây chính quyền Trump, có thể khiến Nhà Trắng sao nhãng chính sách đối ngoại. Tình trạng hỗn loạn ở Washington cũng có thể mở ra cơ hội cho các cường quốc đối thủ, làm gia tăng lo ngại của Tokyo về ổn định ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
“Trung Quốc hoàn toàn muốn chính trường Mỹ hỗn loạn.” — Michael Cucek
Theo ông Michael Cucek, giáo sư trợ lý nghiên cứu châu Á tại Đại học Temple, phân hiệu Nhật Bản, Tokyo hiểu rằng sự ổn định có thể dự đoán của những thập kỷ trước khó quay trở lại, và “thời hoàng kim” với một chính quyền Cộng hòa truyền thống đã qua. Thăm dò Reuters/Ipsos công bố thứ Hai cho thấy đảng Dân chủ dẫn trước đảng Cộng hòa 9 điểm phần trăm trong nhóm cử tri có khả năng đi bầu, gợi ý khả năng cao họ giành lại Hạ viện, dù cuộc đua ở Thượng viện vẫn khó khăn.
Chiến lược phòng ngừa của Tokyo
Chiến lược phòng ngừa rủi ro của Nhật Bản bắt đầu từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump và ngày càng được mở rộng, với việc tăng cường năng lực quốc phòng trong nước và làm sâu sắc quan hệ an ninh với NATO, Australia và Ấn Độ. Theo tờ Yomiuri, Tokyo đang khẩn trương xây dựng khuôn khổ tham vấn song phương về ứng phó khẩn cấp với các quốc gia cùng chia sẻ giá trị:
- Cơ chế này được thiết lập với Australia từ năm 2022 và mở rộng sang Đức, Pháp và Philippines trong năm nay.
- Các lĩnh vực hợp tác tiềm năng gồm chia sẻ đạn dược và tình báo quân sự, cùng bảo dưỡng chung máy bay chiến đấu và tàu chiến.
- Về thương mại, Nhật Bản đóng vai trò dẫn dắt trong việc cứu vãn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sau khi Mỹ rút khỏi hiệp định tiền thân năm 2017.
Dù vẫn chuẩn bị các phương án dự phòng, giới chức Nhật Bản lặng lẽ hy vọng những rạn nứt công khai với đồng minh và các thay đổi chính sách đối ngoại thất thường sẽ được hạn chế trong phần còn lại của nhiệm kỳ ông Trump. Theo ông Cucek, điều Tokyo mong muốn đơn giản là bớt những hành xử cực đoan.
Một góc nhìn lạc quan hơn
Không phải ai cũng bi quan. Ông Yoichi Shimada, giáo sư danh dự về chính trị quốc tế tại Đại học Tỉnh Fukui và từng là thành viên Đảng Bảo thủ Nhật Bản, cho rằng kết quả tốt nhất với Nhật là đảng Cộng hòa giữ đa số ở cả hai viện, dù ông thừa nhận điều đó khó xảy ra. Ông phản đối mạnh mẽ chính sách thuế quan của ông Trump, nhưng tin rằng Tổng thống nhận thức rõ thách thức từ Trung Quốc và sẽ tiếp tục ủng hộ các đồng minh truyền thống.
“Đảng Dân chủ sẽ hợp tác với chính quyền Cộng hòa để hỗ trợ các đối tác.” — Yoichi Shimada
Theo ông Shimada, những bàn luận về luận tội và bế tắc hành chính có thể leo thang trong hai năm tới, nhưng khó dẫn đến việc phế truất ông Trump do cần hai phần ba số phiếu tại Thượng viện. Ông nhấn mạnh răn đe Trung Quốc là một trong số ít lĩnh vực vẫn giữ được sự đồng thuận lâu dài giữa hai đảng ở Mỹ.
