Một chiến thắng nhanh chóng kéo theo tranh cãi
Daniel Biss, từng giữ chức thị trưởng Evanston và là cựu nghị sĩ bang, thắng John Elleson để tiếp quản ghế do Jan Schakowsky để lại ở khu vực số 9 của Illinois. Kết quả được công bố đêm 3/11, nhưng niềm vui của phe ủng hộ ông nhanh chóng bị phủ bóng bởi phản ứng của ADL Midwest. Tổ chức này không trực tiếp phản đối kết quả bầu cử; họ nêu những điều họ cho là đáng lo ngại trong hồ sơ và phát ngôn của người sắp bước vào Quốc hội.
Giám đốc khu vực Rebecca Weininger đặt câu hỏi liệu Biss có ưu tiên đủ mức đối với sự an toàn, phẩm giá và quyền tiếp cận bình đẳng của sinh viên Do Thái hay không. Phía Biss cho rằng sự phê phán thiếu công bằng và đánh đồng những bất đồng chính trị chính đáng với sự thù ghét. Mâu thuẫn trở nên đặc biệt nhạy cảm bởi ông có quan hệ gia đình sâu sắc với lịch sử Israel và ký ức Holocaust.
“Kiểu ngôn từ này chẳng giúp người Do Thái an toàn hơn; trái lại, nó làm suy yếu chính mục tiêu ấy.” — Daniel Biss
Khu biểu tình tại đại học và giới hạn của quyền lực cảnh sát
Một tâm điểm là cuộc biểu tình phản đối chiến tranh Gaza tại Northwestern University, nằm trong thành phố Evanston, vào tháng 4/2024. ADL cho rằng chính quyền thành phố khi đó không hỗ trợ cảnh sát giải tán khu lều theo yêu cầu của trường, dù đã xuất hiện những phản ánh về hành vi bài Do Thái. Với tổ chức này, quyết định ấy đặt ra câu hỏi về nghĩa vụ bảo vệ sinh viên khi môi trường học tập căng thẳng.
Biss đã từng giải thích rằng dùng lực lượng cảnh sát xóa bỏ khu biểu tình đi ngược lời khuyên nghiệp vụ và có thể xâm phạm quyền tự do biểu đạt được hiến pháp bảo vệ. Sự khác biệt giữa hai bên không đơn giản là ủng hộ hay phản đối một cuộc biểu tình: vấn đề là khi nào hành vi cụ thể trở thành đe dọa đối với người khác và biện pháp can thiệp nào tương xứng. Những cáo buộc tại khuôn viên trường cần được xem xét trên bằng chứng riêng, thay vì suy ra trách nhiệm hình sự từ lập trường chính trị của người biểu tình.
Tranh luận về tẩy chay, vận động hành lang và sự đại diện
ADL cũng phê phán việc Biss muốn đảo ngược quy định của Illinois hạn chế đầu tư quỹ hưu trí công vào doanh nghiệp tham gia tẩy chay Israel. Ông từng nói bản thân không ủng hộ phong trào tẩy chay toàn cầu, nhưng phản đối việc chính quyền cấm người dân hoặc doanh nghiệp sử dụng quyết định kinh tế để bày tỏ giá trị của họ.
Vì thế tranh cãi bao gồm cả quyền phản đối chính sách ngoại giao bằng phương tiện kinh tế, chứ không chỉ cách nhìn đối với Israel.
Trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ, Biss công khai chỉ trích ảnh hưởng của American Israel Public Affairs Committee (AIPAC), tổ chức vận động ủng hộ Israel đã chi mạnh cho ứng viên khác. Những người phản đối ông lo rằng một số lời công kích AIPAC có thể trượt sang định kiến nguy hiểm về quyền lực tập thể của người Do Thái. Ngược lại, phe Biss nhấn mạnh việc minh bạch hóa tiền tài trợ và phản biện tổ chức vận động chính sách là hoạt động bình thường của nền dân chủ.
Bất đồng ngay trong các tổ chức Do Thái
Sau tuyên bố của ADL Midwest, J Street, nhóm vận động tự mô tả là ủng hộ Israel và hòa bình, gọi phản ứng đó là đáng xấu hổ. Nexus Project, tổ chức theo dõi chủ nghĩa bài Do Thái theo cách tiếp cận khác, cho rằng việc chủ động biến các nghị sĩ cấp tiến thành đối thủ sẽ gây tổn hại cho chính công tác bảo vệ cộng đồng. Phản ứng này chứng minh không tồn tại một lập trường duy nhất, bất biến trong đời sống chính trị của người Mỹ gốc Do Thái.
ADL sau đó đưa ra thông điệp rộng hơn về mong muốn hợp tác với các lãnh đạo được bầu, trong khi vẫn nhấn mạnh nguy cơ định kiến chống người Do Thái trong diễn ngôn về Israel. Các bên đều nói đến sự an toàn của cộng đồng, nhưng khác nhau về cách nhận diện rủi ro và về công cụ ứng phó. Đó là bất đồng có hậu quả thực tế đối với quan hệ giữa các tổ chức dân sự, trường đại học và đại biểu dân cử.
Bài toán dành cho nhiệm kỳ ở Washington
Với Biss, cương vị tại Hạ viện sẽ đòi hỏi nhiều hơn sự đáp trả mạnh mẽ trên truyền thông. Ông phải giải thích nhất quán cách bảo vệ sinh viên Do Thái trước đe dọa thật sự, đồng thời gìn giữ quyền biểu đạt của người Palestine và người phản đối chính phủ Israel. Về phía ADL, hiệu quả dài hạn của những lời cảnh báo cũng phụ thuộc vào việc chỉ rõ hành vi, bằng chứng và tiêu chuẩn đánh giá thay vì để các nhãn chính trị thay thế đối thoại.
Cuộc tranh luận nổ ra đúng lúc chiến tranh ở Gaza và chính trị Mỹ khiến các cộng đồng phải đối diện những câu hỏi khó về bản sắc, đoàn kết và bất đồng nội bộ. Bảo vệ người Do Thái khỏi thù ghét không đòi hỏi phải từ bỏ tranh luận về chính sách Israel; tương tự, phản đối chính sách Israel không miễn trừ trách nhiệm lên án các lời lẽ bài Do Thái. Cơ hội để hai nguyên tắc cùng tồn tại sẽ là phép thử lớn hơn chính cuộc khẩu chiến hậu bầu cử.
