Một cuộc tìm kiếm trùng ngày lịch sử
Theo thông cáo chung của nhiều cơ quan, một tàu săn mìn của Hải quân Hoàng gia Australia đã tìm thấy xác tàu cách đây ba tháng, sau quá trình tìm kiếm với sự tham gia của đội thợ lặn và các phương tiện lặn điều khiển từ xa. Khoảng 16 mét trong tổng chiều dài 19 mét của con tàu đã được làm lộ ra khỏi lớp cát đáy biển.
Thật là một sự may mắn đáng kinh ngạc khi Spitfire được phát hiện đúng vào dịp kỷ niệm 128 năm ngày con tàu chìm.
Bộ Quốc phòng Australia giải thích rằng phát hiện không được công bố sớm hơn vì các quy trình báo cáo giữa những cơ quan chính phủ theo quy định của luật bảo vệ xác tàu đắm.
Ra đời từ nỗi lo Nga xâm lược
Theo nhà khảo cổ James Hunter của Bảo tàng Hàng hải Quốc gia Australia, HMCS – viết tắt của “Tàu buồm thuộc địa của Nữ hoàng” – được đưa vào biên chế năm 1855, khi chính quyền thuộc địa New South Wales lo ngại Hạm đội Thái Bình Dương của Nga sẽ tấn công. Hành trình của con tàu trải qua nhiều chặng:
- Năm 1855: hạ thủy tại Sydney trong Chiến tranh Krym giữa Anh và Nga
- Năm 1856: chiến tranh kết thúc, con tàu chưa từng khai hỏa trong trận đánh nào
- Năm 1857: trở thành tàu hoa tiêu tại vịnh Moreton, khi đó vẫn thuộc New South Wales
- Năm 1885: chính quyền Queensland bán tàu cho tư nhân để làm tàu đánh cá
- Ngày 21/8/1898: bị rò nước và chìm ngoài khơi đảo Piper
Thời điểm đó, vàng vừa được phát hiện ở New South Wales và thuộc địa láng giềng Victoria, khiến các vùng này trở thành mục tiêu hấp dẫn.
Các thuộc địa Australia dựa vào hải quân Anh để phòng thủ, nhưng chiến hạm Anh hiếm khi xuất hiện ở những vùng xa xôi nhất của đế chế.
Con tàu gỗ trước những chiến hạm sắt
Thợ đóng tàu John Cuthbert ở Sydney đã giao Spitfire chỉ hai tháng sau khi trúng thầu – tốc độ mà ông Hunter cho rằng chứng tỏ con tàu có lẽ đã được đóng dở cho một mục đích khác. Tàu được làm từ gỗ bản địa, với sống tàu bằng gỗ ironbark, khung bằng gỗ blackbutt và ván bằng gỗ kauri, phần dưới mực nước được bọc đồng. Trong khi đó, Hạm đội Thái Bình Dương của Nga chủ yếu gồm các chiến hạm vỏ sắt chạy bằng hơi nước, được trang bị vũ khí hùng hậu.
Liệu những viên đạn ấy có nảy bật khỏi thân một chiến hạm vỏ sắt lớn của Nga không? Có lẽ là có.
Spitfire chỉ được trang bị một khẩu pháo duy nhất bắn đạn nặng 14,5 kg. Sự chênh lệch ấy cho thấy con tàu mang ý nghĩa biểu tượng về tinh thần tự vệ của các thuộc địa nhiều hơn là một sức mạnh quân sự thực sự.
Bảo tồn dưới lòng biển
Giới chức không có kế hoạch trục vớt xác tàu, hiện phần lớn vẫn nằm vùi trong cát đáy biển. Vị trí chính xác chưa được công bố vì con tàu nằm ở độ sâu mà thợ lặn bình dưỡng khí có thể tiếp cận; xác tàu được luật liên bang và luật bang bảo vệ.
*“Spitfire giữ một vị trí độc nhất trong lịch sử hải quân Australia với tư cách là chiến hạm đầu tiên được đóng tại Australia để phục vụ Australia.” – Phó Đô đốc Matthew Buckley, Tư lệnh Hải quân Hoàng gia Australia*
Ông Buckley cho rằng Spitfire đánh dấu sự khởi đầu cho câu chuyện vẫn đang tiếp diễn của lực lượng hải quân nước này. Với giới sử học, xác tàu là một chứng nhân hiếm hoi của thời kỳ các thuộc địa Australia bắt đầu tự đảm đương việc phòng thủ.















