Nghịch lý giữa bức tranh vĩ mô tăng trưởng và áp lực sinh kế thường nhật
Các khảo sát người tiêu dùng gần đây phản ánh rõ nét sự phân hóa giữa niềm tin vĩ mô và cảm nhận tài chính cá nhân của từng hộ gia đình. Trong khi chỉ số niềm tin của Conference Board ghi nhận sự phục hồi nhờ thị trường việc làm không xảy ra sa thải hàng loạt, chỉ số tâm lý người tiêu dùng của Đại học Michigan lại chạm đáy lịch sử.
*"Tâm lý cá nhân là động lực lớn nhất quyết định kết quả bầu cử, trong khi niềm tin vĩ mô là động lực chính thúc đẩy thị trường." — Brian Jacobsen, Chuyên gia chiến lược kinh tế trưởng tại Annex Wealth Management*
Dù thị trường chứng khoán liên tục lập kỷ lục mới giúp làm dày tài khoản hưu trí của tầng lớp thu nhập cao, phần đông người lao động phổ thông cảm nhận sức mua bị bào mòn rõ rệt. Giá xăng dầu leo thang, lãi suất thế chấp mua nhà 30 năm vượt ngưỡng 7% và tiền thuê nhà tăng vọt đã đẩy giấc mơ sở hữu nhà ở ra xa tầm tay của hàng triệu gia đình trẻ.
Tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4,2% trong tháng 9, đánh dấu chuỗi 5 năm liên tiếp dưới mốc 4,5%.
Kinh tế Mỹ tăng trưởng 3,4% trong quý vừa qua với chi tiêu đầu tư doanh nghiệp vào AI tăng 12,7%.
Lãi suất vay mua nhà kỳ hạn 30 năm vượt mốc 7% cùng nguồn cung khan hiếm khiến giá nhà leo thang kỷ lục.
Áp lực lạm phát kéo dài và bài toán thắt chặt chính sách tiền tệ
Làn sóng phẫn nộ của cử tri bắt nguồn từ việc đà tăng lương không còn bắt kịp tốc độ leo thang của rổ hàng hóa sinh hoạt thiết yếu. Các đòn tấn công quân sự và cuộc xung đột vũ trang kéo dài 8 tháng giữa Mỹ, Israel và Iran đã giáng đòn mạnh vào huyết mạch dầu mỏ toàn cầu, kích hoạt vòng xoáy tăng giá năng lượng và hàng tiêu dùng.
*"Các khảo sát người tiêu dùng có thể hơi u ám, nhưng hành vi chi tiêu của người tiêu dùng và hoạt động của các tập đoàn thực tế vẫn rất vững vàng." — Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent*
Để kiềm chế lạm phát còn cách xa mục tiêu 2%, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã nâng lãi suất trong tháng 9 và dự kiến tiếp tục tăng chi phí vay trong tháng 12 dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Kevin Warsh. Tuy nhiên, việc siết chặt tiền tệ đi kèm nguy cơ bong bóng đầu tư AI hạ nhiệt đang làm dấy lên bóng ma đình lạm, đe dọa trực tiếp sự ủng hộ dành cho đảng Cộng hòa cầm quyền.
Chỉ số giá tiêu dùng và tiền lương trung bình theo giờ đều tăng 5,5% kể từ tháng 1 năm 2025, khiến sức mua thực tế dậm chân tại chỗ.
Cục Dự trữ Liên bang triển khai biện pháp thắt chặt lãi suất nhằm hạ nhiệt lạm phát nhưng làm tăng gánh nặng trả nợ của người dân.
Giới phân tích cảnh báo nguy cơ hạ nhiệt đầu tư công nghệ AI có thể kéo tụt đà tăng trưởng và gia tăng rủi ro kinh tế đình trệ.
