Sức ép lạm phát khiến lựa chọn chờ đợi khó khăn hơn
Giá tiêu dùng Anh tăng 3,5% trong năm tính đến tháng 9/2026, cao hơn dự báo 3% mà BoE từng đưa ra vào tháng 7. Ngân hàng đã cảnh báo lạm phát có thể vượt 4% vào đầu năm 2027, gần gấp đôi mục tiêu 2%. Nguyên nhân trực tiếp là cú sốc dầu khí, khi chiến sự liên quan Iran kéo dài khiến các tuyến cung ứng và thị trường nhiên liệu toàn cầu tiếp tục biến động. Không giống một đợt tăng giá hàng hóa nhất thời, giá năng lượng đắt đỏ có thể thẩm thấu vào hóa đơn điện, vận tải, thực phẩm và chi phí sản xuất trong nhiều quý.
Điều khiến BoE đặc biệt lo ngại là tác động vòng hai: người lao động yêu cầu tăng lương để bù chi phí sinh hoạt, còn doanh nghiệp nâng giá để trang trải lương và năng lượng, hình thành chu trình lạm phát dai dẳng. Ông Bailey đã cảnh báo rằng đợi bằng chứng chắc chắn mới hành động có thể là quá muộn. Nhưng ngân hàng cũng ghi nhận nhiều doanh nghiệp đang chấp nhận giảm biên lợi nhuận thay vì chuyển hết chi phí sang người tiêu dùng. Vì thế, nguy cơ được nhận diện không đồng nghĩa với việc vòng xoáy giá – lương đã hình thành.
Một lá phiếu có thể nói nhiều hơn mức tăng 0,25 điểm
Trong cuộc họp tháng 9, Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC) bỏ phiếu 6-3 để giữ lãi suất 3,75%. Ba thành viên muốn tăng sớm vì nguy cơ giá cả vượt mục tiêu.
Khảo sát Reuters trước cuộc họp ngày 5/11 dự đoán tỷ lệ 7-2 nghiêng về tăng lên 4%; Alan Taylor và Swati Dhingra được coi là hai tiếng nói có thể tiếp tục chủ trương đứng yên. Kết quả chưa phải quyết định chính thức và vẫn phụ thuộc những dữ liệu mới nhất.
Phía muốn thận trọng nhấn mạnh năng lực sản xuất chưa sử dụng hết và nhu cầu lao động tương đối yếu, hai nhân tố có thể kìm giá cả về sau. Phía chủ trương thắt chặt, gồm Huw Pill, Catherine Mann và Megan Greene, lo sợ bài học từ cú sốc năng lượng trước đây sẽ lặp lại nếu ngân hàng đợi quá lâu. Sự khác biệt không nằm ở mục tiêu chống lạm phát, mà ở thời điểm hành động và mức độ tin tưởng vào sức chống chịu của nền kinh tế.
Thị trường muốn thêm nhiều đợt tăng, chuyên gia còn dè dặt
Giá trên thị trường tiền tệ hàm ý thêm ba đến bốn lần tăng 0,25 điểm phần trăm trong năm 2027, đưa lãi suất lên khoảng 4,75–5%. Nhưng kỳ vọng giao dịch bao gồm cả phần bù rủi ro do bất định địa chính trị và có thể không phản ánh đúng điều MPC sẽ thực hiện. Nhiều nhà kinh tế nhận định thông điệp từ biên bản họp và họp báo của ông Bailey có thể kiềm chế những dự báo quá quyết liệt. Sự khác biệt giữa dự báo chính sách và giá thị trường trở thành nội dung quan trọng ngang với quyết định lần này.
Các ngân hàng trung ương Mỹ và khu vực đồng euro đã đi trước trong việc phản ứng với áp lực giá năng lượng. BoE phải cân nhắc việc bảo vệ uy tín kiểm soát lạm phát, nhưng cũng tránh phát tín hiệu sẽ tự động tăng lãi suất trong mọi cuộc họp. Một đợt tăng mang tính phòng ngừa có thể đi kèm lời nhấn mạnh rằng các bước tiếp theo còn tùy diễn biến giá nhiên liệu, tiền lương và sức cầu.
Từ phòng họp chính sách đến khoản vay của từng gia đình
Lãi suất cao có thể khiến thế chấp, tín dụng tiêu dùng và vốn lưu động đắt hơn, nhất là những người sắp tái ký hợp đồng lãi suất cố định. Theo The Guardian, hơn 2,3 triệu hộ gia đình Anh dự kiến đáo hạn hợp đồng thế chấp cố định trong năm 2027; thị trường vốn đã làm nhiều mức lãi vay tăng trước cả quyết định của BoE. Người gửi tiền có thể hưởng lợi từ lợi tức cao hơn, nhưng doanh nghiệp nhỏ và người mua nhà lần đầu thường chịu sức ép lớn hơn.
Chính phủ vừa công bố ngân sách hỗ trợ một phần hóa đơn năng lượng của hộ gia đình và người lái xe, nhưng các nhà kinh tế đánh giá tác động kiềm chế lạm phát không lớn. Khi MPC công bố quyết định lúc 12 giờ GMT ngày 5/11 và họp báo nửa giờ sau đó, giới đầu tư sẽ xem cả dự báo tăng trưởng, lạm phát và cách ngân hàng đánh giá ngân sách. Điều cần theo dõi không chỉ là con số 4%, mà là ngân hàng có còn coi rủi ro lạm phát là tạm thời hay đã trở thành thách thức kéo dài.
