Giẫm nho chân trần trên máy ép 2.200 năm tuổi
Theo Times of Israel, đứng tại máy ép cổ trên đỉnh đồi Bờ Tây tuần trước, nhóm nghiên cứu và tình nguyện viên đã cởi giày vì khoa học, rửa chân rồi bắt đầu giẫm lên vài tấn nho đỏ trên sàn giẫm được phục dựng. Giáo Sư Shivi Drori, chuyên gia kỹ thuật hóa học và công nghệ sinh học tại Đại Học Ariel, đồng thời là Trưởng Trung Tâm Nghiên Cứu Rượu Vang Gia Đình Samson và nhà làm rượu chính tại Gva'ot Winery ở Shilo, gọi đây là sự kiện một lần trong 2.200 năm, tái tạo ngành rượu cổ của Israel.
Trọng tâm là máy ép Hasmonean được bảo tồn tốt tại Khirbet er-Rafid, do Tiến Sĩ Aharon Tabgar của Đại Học Ariel phát hiện. Giống như nhiều máy ép thời kỳ này, nó có hai phần chính: sàn giẫm rộng sâu 20 đến 40 cm nơi người ta dùng chân nghiền nho, và bể thu gom nơi nước nho được gom để lưu trữ. Câu hỏi của Drori là người làm rượu cổ thực sự lên men ở đâu.
Lên men ở sàn giẫm hay bể chứa và câu chuyện nhiệt độ
Lên men trên sàn giẫm rộng nhưng nông sẽ tiếp xúc nhiều oxy hơn, tăng nguy cơ oxy hóa nhưng khuyến khích nấm men tự nhiên phát triển, giữ nước nho tiếp xúc với vỏ nho và cho phép nhiệt tỏa ra, giữ mát. Lên men trong bể chứa hẹp và sâu hơn thì oxy cạn nhanh hơn, cần can thiệp thủ công để vỏ duy trì tiếp xúc với nước, và không giống bồn thép không gỉ hiện đại, bể đá này cho phép nhiệt tích tụ, có thể hại chất lượng, theo Times of Israel.
Cho thí nghiệm, máy ép được phục dựng và trám bằng thạch cao thủy lực, cảm biến và camera được lắp để theo dõi liên tục nhiệt độ, oxy hòa tan và đường. Nhóm đã giẫm bốn tấn nho Merlot, cho một tấn chảy ngay vào bể thu gom trong khi để ba tấn lên men trên sàn giẫm. Drori nói ước có thể dùng giống bản địa cổ đã xác minh nhưng chưa đủ số lượng, nên Merlot cho đường cơ sở nhất quán để tập trung vào quy trình.
Đây là sự kiện một lần trong 2.200 năm, chúng ta đang tái tạo ngành rượu cổ của Israel
Rượu ngọt, nước an toàn và hành trình lạc đà
Rượu vang đã được sản xuất 5.000 năm trước tại Tel Megiddo và được xuất khẩu trong bình gốm khắp Địa Trung Hải vào thời Hasmonean, theo Times of Israel. Người xưa dùng rượu pha loãng làm đồ uống chính, vì nước thường nhiễm khuẩn, nhất là mùa hè, và rượu là cách khử trùng như clo ngày nay.
Pha loãng xuống khoảng bốn đến năm phần trăm cồn khử trùng nước và làm ngon hơn. Hầu hết rượu thời đó là ngọt, dù cũng có rượu khô, và rượu ngọt nhất trộn tốt với nước, để được lâu và phù hợp xuất khẩu.
Việc pha loãng thành công là quy trình tinh vi được mô tả trong Talmud, đòi hỏi đào tạo và kỹ năng. Nếu có một lít rượu 12 phần trăm, sẽ pha với hai lít nước để còn 4 phần trăm, và nếu mạnh hơn có thể pha loãng hơn nữa. Người rót rượu lành nghề phải học vị của từng loại để xác định tỷ lệ phù hợp. Drori nói hãy tưởng tượng bạn đang ở đoàn lạc đà qua sa mạc, nước trong túi da bốc mùi vì nóng, nên bạn dùng rượu để làm ngon hơn và khử trùng khỏi ô nhiễm có thể.
Bối cảnh và những sự kiện liên quan trước bài viết
Ngoài cơ học máy ép, Drori đã dành 15 năm để xác định và tái tạo giống nho dùng trong vườn nho Israel cổ đại, thu thập khoảng 85 giống địa phương khác nhau. Ông làm việc với các nhà khảo cổ khi họ thu hồi hạt nho bảo quản trong máy ép cổ, so sánh DNA với dây leo hiện đại. Đến nay, ông biết ít nhất hai giống đã dùng trong rượu vang, sẽ được xác định trong công bố khoa học sắp tới và có thể trồng cho sản xuất thương mại, theo Forward và St Louis Jewish Light.
Năm 2025, một máy ép rượu 5.000 năm tuổi được khai quật dọc Quốc Lộ 66 gần Tel Megiddo, miền bắc Israel, là bằng chứng trực tiếp sớm nhất về sản xuất rượu ở Canaan thời Đồ Đồng Sớm. Trước đó, một tu viện Byzantine với máy ép quy mô công nghiệp và một nhà máy rượu 1.500 năm tuổi gần Hamei Yo'av cũng được phát hiện, cho thấy Israel từng là trung tâm xuất khẩu rượu sang châu Âu và Bắc Phi.
Góc nhìn tương lai: Hướng đến vị rượu nhân văn hơn
Thí nghiệm ban đầu chưa ngã ngũ. Về mặt công nghệ, lên men trên sàn giẫm dễ dàng hơn nhiều, ngay khi mở ống đã có lượng lớn rượu chảy tự do rất trong và màu đẹp, trong bể thu gom thì nhiều việc và lộn xộn. Nhưng về vị, quá nhiều oxy khiến rượu trên sàn giẫm hỏng vào cuối tuần, trong khi rượu trong bể vẫn ổn. Drori lưu ý một tuyên bố trong Talmud cho rằng rượu có thể để trên sàn giẫm ba ngày trước khi có nguy cơ nhiễm nọc rắn, có thể các giáo sĩ hiểu rằng rắn sẽ bị khí carbon dioxide sủi bọt và hơi khắc nghiệt của quá trình lên men xua đuổi.
Tôi thích việc chúng ta không có câu trả lời rõ ràng từ lần thử đầu tiên, Drori nói. Nếu chúng ta không thể tìm ra, nghĩa là người xưa thực sự biết họ đang làm gì. Còn rất nhiều điều phải học. Tương lai nhân văn của rượu vang Israel không chỉ là làm chardonnay như California, mà là làm ra loại rượu không nơi nào khác có và kết nối với lịch sử ở đây, một loại rượu kể câu chuyện về đất, người và sự chăm sóc.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
Lịch sử không chỉ được đọc mà còn được nếm bằng đôi chân trần.
Hiểu người xưa làm rượu là hiểu cách họ làm nước an toàn.
Khoa học tiến bộ khi dám cởi giày và giẫm lên lịch sử.
Rượu ngon nhất là rượu kể được câu chuyện của đất và người.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

















