Tấm biển viết tay bên bờ sông Jordan và cuộc tìm kiếm không phải vàng
Trên bờ sông Jordan ở miền Bắc Israel ngày nay có một tấm biển viết tay được đặt để vừa gây tò mò vừa răn đe những người chèo thuyền: 'Địa điểm khai quật khảo cổ cầu Benot Yaakov. Tại đây chúng tôi đang tìm kiếm xương và công cụ của người tiền sử khoảng 660.000 năm trước. Chúng tôi chưa tìm thấy vàng và cũng không có khủng long.' Trong chuyến tham quan của phóng viên Moshe Gilad báo Haaretz ngày 24 tháng 9 năm 2026, hàng chục chiếc kayak đã đi qua cây cầu, nhưng khu khai quật thực sự nằm cách đó khoảng một kilomet về phía bắc.
Giống như những người tìm vàng ở California, khoảng mười sinh viên của Đại học Tel Hai cùng Giáo sư Gonen Sharon đào bới và sàng lọc đất ven sông, tìm kiếm các mảnh xương và hiện vật nhỏ. Khu vực được gọi là Jordan River Steps, cửa sông Jordan phía nam thung lũng Hula, ghi lại dấu vết của con người sống trên bờ hồ Hula cổ đại từ hàng nghìn năm trước. Theo phương pháp định tuổi carbon-14, lớp cổ nhất có niên đại khoảng 20.000 năm và lớp muộn nhất thuộc thời kỳ đồ đá mới, khoảng 10.000 năm trước, và bên dưới còn có những lớp đất cổ hơn nữa chưa được khai quật.
*"Vua David có lẽ chỉ sống cách đây khoảng 3.000 năm, và câu chuyện của ông đã pha trộn giữa huyền thoại và thực tế. Hãy tưởng tượng việc xác định những điều về thời kỳ xa xưa hơn nữa sẽ khó khăn đến mức nào," Gonen Sharon*
Những viên đá có eo và bí mật lưới đánh cá 20.000 năm tuổi
Chúng tôi biết rằng người dân ở Thung lũng Hula đã đánh bắt cá tại cùng một điểm trên bờ biển trong hơn 10.000 năm, chủ yếu là đánh bắt bằng lưới, Sharon nói và cho phóng viên xem một hòn đá có eo hẹp. Chiều dài của nó không quá tám centimet. Rõ ràng ông rất thích thú với phát hiện này.
Như ông và các đồng nghiệp báo cáo trên tạp chí PaleoAnthropology và PLOS ONE, những ngư dân thời tiền sử đã sử dụng những vật nặng bằng đá vôi để làm nặng lưới đánh cá từ khoảng 15.000 năm trước ở Gesher và khoảng 20.000 năm trước ở Hồ Kinneret.
Theo thời gian, tần suất xuất hiện của những viên đá có hình dạng lõm, thích hợp hơn để buộc lưới, ngày càng tăng. Việc lựa chọn những viên đá có kích thước, hình dạng và trọng lượng tương tự nhau là sợi dây liên kết giữa các nền văn hóa cách nhau hàng nghìn năm. Việc phát hiện ra sự tập trung của các vật nặng cho thấy những khu vực cụ thể nơi lưới được bảo quản, có lẽ là nơi các vật nặng được thay thế hoặc nơi một chiếc lưới bị bỏ lại và không được thu hồi.
Tại Ohalo II, một trại ven hồ 23.000 năm tuổi bên Biển Galilee, các nhà khảo cổ tìm thấy 47 viên đá có khía đôi bằng đá bazan và đá vôi nặng 150-400 gram, được diễn giải là chì lưới.
Tại Jordan River Dureijat, nhóm tìm thấy khoảng 20 lưỡi câu bằng xương và 10 viên đá có rãnh quanh thân để buộc dây cho lưỡi câu chìm.
Sợi dây làm từ chất xơ thực vật 19.000 năm tuổi được bảo tồn nhờ điều kiện yếm khí ngập nước của hồ Hula cổ đại.
Từ cá chép khổng lồ đến kỹ thuật nướng cá trên lửa
Đánh bắt cá bằng lưới chỉ là một trong những kỹ thuật được sử dụng tại địa điểm này. Ngư dân cổ đại cũng tự chế tạo lưỡi câu từ xương và sử dụng bẫy cá, bắt được nhiều loại cá khác nhau như cá chép bạc và cá chép thường, cá rô phi Jordan và cá rô phi Galilee và cá trê. Phân tích răng cá được tìm thấy tại các địa điểm dọc sông Jordan cho thấy hồ này cũng là nơi sinh sống của cá chép khổng lồ, một loài có thể dài hơn hai mét, được xác định qua răng chứ không phải xương.
Phân tích xương cá chỉ ra rằng hồ này cũng có cá hồi, thường được biết đến với tên gọi cá hồi cầu vồng, loài đã tuyệt chủng hoặc gần như tuyệt chủng trong tự nhiên ở đây nhưng được nuôi trong các trang trại cá địa phương. Sharon cho biết một số cá được nướng trên lửa, số khác được bảo quản bằng muối hoặc phơi khô. Kiến thức được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, cho thấy mức độ sử dụng tài nguyên cao và chế độ ăn đa dạng bao gồm cả thịt và cá.
Mỗi lưỡi câu có hình dạng khác nhau: ngạnh, kích thước, cách buộc dây, trong đó có những lưỡi câu rất nhỏ vẫn đang được nghiên cứu.
Cá chép khổng lồ được cho là bắt bằng lưới chứ không phải lưỡi câu, vì kích thước vượt trội.
Sự đa dạng loài phản ánh hồ Hula cổ là hệ sinh thái nước ngọt phong phú, không có sông băng nhưng khí hậu tương tự ngày nay vào 10.000 năm trước.
Tại sao một bãi cá lại quan trọng hơn Jerusalem đối với nhân loại
Trong 10.000 năm được ghi lại, Bắc bán cầu đã chuyển từ cực đại băng hà cuối cùng cách đây khoảng 23.000 năm, khi nhiệt độ trung bình toàn cầu thấp hơn 5 đến 9 độ C so với ngày nay, sang thời kỳ gian băng mà chúng ta đang sống. Giai đoạn 20.000 đến 10.000 năm trước được gọi là Epipaleolithic, đánh dấu sự chuyển đổi từ các xã hội săn bắt hái lượm du cư nhỏ sang nông nghiệp và định cư. Địa điểm ven sông Jordan trở thành nơi chuyên đánh cá, người ta không sống ở đó mà đến để đánh cá.
Gonen Sharon thở dài khi nói về cuộc đấu tranh của các nhà tiền sử học để có được sự công nhận như các nhà khảo cổ học Kinh Thánh. Ông nói: 'Các di chỉ dọc sông Jordan là một trong những di chỉ quan trọng nhất trên thế giới. Có những bảo tồn và phát hiện không tồn tại ở nơi nào khác. Nếu tôi tìm thấy một giáo đường ở đây, mọi thứ sẽ trông khác đi.' Theo ông, nơi này quan trọng hơn Jerusalem vì Jerusalem chỉ quan trọng với Cơ đốc giáo, Hồi giáo và Do Thái giáo, trong khi di chỉ này quan trọng với toàn nhân loại, ghi lại hành trình ra khỏi châu Phi và sự tiến hóa văn hóa.
*"Ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới, nơi này sẽ trở thành một địa điểm hành hương," Gonen Sharon*

















