Một đề nghị ngoại giao giữa lúc ngừng bắn lung lay
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X ngày 19/11, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết đã đề nghị Tổng thư ký OIC triệu tập hội nghị ngoại trưởng bất thường để thảo luận tình hình Gaza. Ông yêu cầu các nước thành viên thống nhất phản ứng trước những hành động mà Tehran coi là tấn công dân thường và cản trở viện trợ. Anadolu Agency và các hãng thông tấn Iran đều xác nhận lời kêu gọi; đến thời điểm bài viết này, đề nghị tổ chức họp cần được phân biệt với việc OIC đã chính thức ấn định lịch họp.
Iran dùng những thuật ngữ pháp lý rất mạnh, trong đó có “diệt chủng”, để mô tả hành động của Israel. Đây là cách xác định trách nhiệm từ phía Tehran; những cáo buộc về vi phạm luật nhân đạo quốc tế cần được xem xét trên cơ sở bằng chứng và thủ tục pháp lý tương ứng. Cùng lúc, các nhà ngoại giao phải đối diện câu hỏi thực tế: làm thế nào để một tuyên bố của OIC chuyển thành áp lực bảo vệ người dân và tăng lượng hàng cứu trợ vào Gaza.
Chiến dịch ở miền trung Gaza và những người phải rời nhà
Theo Reuters ngày 19/11, quân đội Israel nói đã kết thúc một đợt đột kích bằng xe tăng tại khu vực trại tị nạn Nuseirat, miền trung Gaza. Hình ảnh và tường thuật cho thấy các gia đình đã phải chất đồ lên xe máy, xe đạp và những phương tiện tạm bợ để chạy khỏi vùng nguy hiểm; nhiều người trước đó đã di dời nhiều lần.
Văn phòng truyền thông chính quyền Gaza ước tính khoảng 6.000 người rời khu vực ngày 18/11. Con số này là ước tính của phía Palestine và chưa được xác minh độc lập đầy đủ.
Việc Israel thông báo khép lại chiến dịch không đồng nghĩa đời sống dân cư nhanh chóng bình thường. Nhà cửa bị phá hủy, đường sá thiếu an toàn và sự bất định về các cuộc giao tranh tiếp theo khiến việc quay về trở nên khó khăn. Những người trở lại kiểm tra tài sản phải cân nhắc giữa nhu cầu dựng lại cuộc sống và rủi ro an ninh còn hiện hữu.
Khủng hoảng nhân đạo sâu thêm trước mùa đông
Báo cáo ngày 13/11 của Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo Liên Hợp Quốc (OCHA) ghi nhận các vụ không kích, nổ súng và pháo kích vẫn diễn ra tại những khu vực có dân cư. Theo dữ liệu OCHA trích từ cơ quan y tế Gaza, số người Palestine được báo cáo thiệt mạng trong các vụ việc liên quan xung đột kể từ thỏa thuận ngừng bắn tháng 10/2025 đã vượt 1.600 tại thời điểm báo cáo. Những thống kê trong chiến tranh luôn cần chú thích nguồn, thời điểm và khả năng kiểm chứng.
Mưa lớn đầu tháng 11 tiếp tục làm ngập, hư hỏng lều bạt và điểm cung cấp dịch vụ, trong lúc nhiều gia đình thiếu vật liệu chống rét. OCHA cho biết các trở ngại tiếp cận và thiếu nguồn lực đang hạn chế hoạt động cứu trợ. Vì vậy, bảo vệ dân thường phải đi cùng việc cho phép vận chuyển đều đặn lương thực, nước sạch, thuốc men và vật tư trú ẩn, thay vì chỉ dựa vào các đợt hỗ trợ khẩn cấp ngắn hạn.
OIC có thể làm gì và đâu là giới hạn?
OIC quy tụ các quốc gia có quan điểm và lợi ích không hoàn toàn đồng nhất. Một cuộc họp khẩn, nếu được tổ chức, có thể tạo cơ sở cho lời kêu gọi chung về bảo vệ dân thường, hành lang cứu trợ và trách nhiệm thực thi ngừng bắn. Nhưng tổ chức này không trực tiếp chỉ huy các lực lượng trên thực địa; hiệu quả ngoại giao phụ thuộc vào mức độ đồng thuận, phối hợp với Liên Hợp Quốc và sức ép mà các bên sẵn sàng thực hiện.
Bản thân thỏa thuận ngừng bắn ngày 10/10/2025 cũng đang gặp những nút thắt về an ninh, giải giáp, rút quân và quản trị Gaza. AP ngày 17/11 dẫn cảnh báo rằng tiến trình hậu chiến bị đình trệ có thể làm xói mòn lệnh ngừng bắn. Israel viện dẫn nhu cầu an ninh của mình, trong khi người Palestine và các cơ quan cứu trợ nhấn mạnh việc chấm dứt bạo lực và bảo đảm sinh kế. Nếu muốn tạo khác biệt, ngoại giao cần những cam kết có thể đo lường: giảm thương vong, mở lối cứu trợ và cơ chế xác minh độc lập.

















