Thủ tướng Canada lần đầu tiên đặt chân đến quần đảo Saint-Pierre và Miquelon
Vào ngày 15/9, Thủ tướng Canada Mark Carney đã thiết lập một cột mốc quan trọng trong lịch sử ngoại giao khi thực hiện chuyến thăm đầu tiên đến quần đảo Saint-Pierre và Miquelon, một lãnh thổ thuộc Pháp nằm sát bờ biển phía nam tỉnh Newfoundland và Labrador. Vùng lãnh thổ này có dân số dưới 6.000 người, nhưng lại mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt trong bối cảnh quan hệ quốc tế hiện nay. Chuyến thăm không chỉ đánh dấu sự xoay chuyển trong chính sách đối ngoại của Canada mà còn góp phần củng cố vị thế của quần đảo trên bản đồ địa chính trị toàn cầu.
Saint-Pierre và Miquelon vốn là một vùng lãnh thổ hẻo lánh, tuy vậy lại là cầu nối quan trọng giữa Canada và Liên minh châu Âu (EU), đặc biệt là Pháp. Việc Thủ tướng Carney lựa chọn địa điểm này trong chuyến công du châu Âu kéo dài một tuần cho thấy sự chú trọng đặc biệt của Canada trong việc tăng cường kết nối với các đối tác châu Âu, từ đó đa dạng hóa mối quan hệ ngoại giao, bớt phụ thuộc vào Washington.
Chuyến công du châu Âu với các cuộc gặp song phương then chốt và cam kết hợp tác đa lĩnh vực
Trước khi đến quần đảo Saint-Pierre và Miquelon, Thủ tướng Carney đã có mặt tại Strasbourg để tham dự bài phát biểu quan trọng của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen về tình hình Liên minh châu Âu vào ngày 13/9. Tiếp đó, ông sẽ di chuyển đến thành phố Liverpool để gặp gỡ Thủ tướng Anh Andy Burnham, một động thái thể hiện mong muốn mở rộng hợp tác đa phương tác động xuyên Đại Tây Dương.
Tại Saint-Pierre và Miquelon, sự kiện trọng tâm là cuộc gặp giữa Thủ tướng Carney và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người cũng mới lần đầu tiên đến thăm lãnh thổ này kể từ khi nhậm chức năm 2017. Hai nhà lãnh đạo thảo luận về các lĩnh vực hợp tác then chốt như trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng tái tạo, quốc phòng và khai thác khoáng sản chiến lược, dưới nền tảng tìm kiếm lợi ích chung trong thời kỳ biến động địa chính trị và kinh tế toàn cầu.
Cuộc gặp này không chỉ củng cố mối quan hệ song phương giữa Canada và Pháp mà còn biểu thị sự khuyến khích thúc đẩy các công nghệ tiên tiến và nguồn năng lượng bền vững, những yếu tố được xem là thiết yếu để tăng trưởng kinh tế trong thập niên tới. Đồng thời, hợp tác quốc phòng cũng được đặt tại vị trí ưu tiên nhằm đối phó với những thách thức an ninh khu vực và toàn cầu.
Chiến lược quay về với châu Âu giữa bối cảnh căng thẳng thương mại Canada - Mỹ
Hướng đến tăng cường mối quan hệ với châu Âu đóng vai trò chiến lược quan trọng của chính quyền Carney, nhất là trong bối cảnh căng thẳng thương mại kéo dài giữa Canada và Mỹ. Hai quốc gia có những động thái áp đặt thuế quan lẫn nhau với giá trị hàng tỷ USD, khiến Canada phải xem xét đa dạng hóa mối quan hệ kinh tế và ngoại giao để giảm thiểu rủi ro phụ thuộc quá mức vào thị trường Mỹ.
Theo đại biểu độc lập Stéphane Lenormand, đại diện Saint-Pierre và Miquelon tại Quốc hội Pháp, quần đảo này chính là "cánh cửa chính" giúp Canada thiết lập mối quan hệ sâu sắc và ổn định hơn với Liên minh châu Âu. Trong khi Mỹ cố gắng thâm nhập và mở rộng ảnh hưởng tại khối này, Canada đang tìm cách định vị mình như một đối tác tin cậy và phối hợp chặt chẽ với các nước châu Âu, đặc biệt là Pháp, nhằm thúc đẩy các lợi ích chung.
Chuyển hướng chiến lược này không chỉ giúp Canada củng cố vị thế địa chính trị dựa trên nền tảng hợp tác quốc tế đa phương mà còn tạo ra sự cân bằng quyền lực trong khu vực Bắc Mỹ, giảm thiểu tác động tiêu cực từ những chính sách thay đổi không lường trước được của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Ý nghĩa địa chính trị sâu sắc và các thách thức còn tồn tại
Quan hệ đôi bên giữa Canada và Pháp, dù có chiều sâu lịch sử, vẫn không tránh khỏi những căng thẳng, điển hình là tranh chấp về quyền đánh bắt cá bơn tại khu vực biển trung lập giữa Newfoundland và Saint-Pierre và Miquelon. Để giải quyết vấn đề này, một thỏa thuận năm 2024 đã được ký kết, giới hạn lượng cá bơn mà ngư dân Pháp có thể đánh bắt, chỉ chiếm 3% trong tổng hạn ngạch do phía Canada quy định. Đây là bước đi nhằm kiểm soát tình trạng khai thác quá mức và bảo vệ nguồn lợi hải sản bền vững.
Lenormand nhận định hướng đi ngoại giao mới của Thủ tướng Carney có thể mang lại lợi thế tiếng nói mạnh mẽ hơn cho Pháp trong các cuộc đàm phán tiếp theo về quyền đánh bắt và quản lý tài nguyên thiên nhiên. Điều này cũng cho thấy tầm quan trọng của Saint-Pierre và Miquelon như một địa điểm chiến lược để duy trì sự cân bằng quyền lợi ở khu vực Bắc Đại Tây Dương.
Bên cạnh đó, chuyến thăm diễn ra ngay sau bài đăng gây tranh cãi của Tổng thống Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social, trong đó có hình ảnh cờ Mỹ phủ lên nhiều vùng lãnh thổ Bắc Mỹ, bao gồm Saint-Pierre và Miquelon. Hành động này đã khiến dư luận châu Âu phản ứng kịch liệt, nhìn nhận đây như một lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc thiết lập quan hệ đối tác toàn diện dựa trên chủ quyền quốc gia, minh bạch và tôn trọng lẫn nhau giữa Canada và các đồng minh châu Âu.
Kế hoạch xây dựng quan hệ EU - Canada bền vững và chiến lược
Trong bối cảnh trên, Thủ tướng Carney từng công khai mong muốn tạo dựng một “liên minh độc đáo” với Liên minh châu Âu. Theo báo Wall Street Journal, ông đã gợi ý về khả năng Canada được xem là “thành viên liên kết” của EU - một khái niệm mới vượt ngoài khuôn khổ các loại hình quan hệ đối tác hiện có giữa EU với các quốc gia khác. Nếu được thực hiện, đây sẽ là một bước tiến mang tính đột phá, mở ra cơ hội cho Canada tham gia sâu sắc hơn vào các chính sách chung của khối, trong khi vẫn duy trì được chủ quyền độc lập.
Văn phòng Thủ tướng Canada cũng nhấn mạnh mối quan hệ đặc biệt và lâu dài giữa Pháp và Canada, đồng thời khẳng định việc xây dựng và củng cố quan hệ hợp tác song phương giữ vai trò nền tảng cho sự phát triển bền vững quan hệ Canada - EU trong tương lai. Việc tăng cường kết nối này không những thúc đẩy lợi ích kinh tế và an ninh mà còn nâng cao vị thế quốc tế của Canada như một “quốc gia trung gian” tin cậy giữa các siêu cường.
Liên minh châu Âu và Canada có thể tận dụng cơ hội này để mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực như công nghệ cao, năng lượng tái tạo, và quản lý tài nguyên thiên nhiên, từ đó phát triển nền kinh tế xanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh lương thực, năng lượng cho cả hai bên.
Tuy còn nhiều thách thức phải giải quyết, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến quyền khai thác hải sản, an ninh và thương mại, chuyến thăm của Thủ tướng Carney đến Saint-Pierre và Miquelon chính là dấu hiệu cho thấy Canada đang tập trung xây dựng một mối quan hệ đa diễn đàn và bền chặt hơn với các quốc gia châu Âu, nhằm mở rộng tầm ảnh hưởng và tăng tính chủ động trong chính sách đối ngoại thời gian tới.






