Ngủ ngon và nhịp sinh học: thách thức lớn của người cao tuổi duy trì lối sống năng động

Giấc ngủ ngon không chỉ là nhu cầu thiết yếu để duy trì sức khỏe, mà còn trở nên quan trọng hơn đối với người cao tuổi. Một nghiên cứu mới đây với 151 người thuộc nhóm tuổi 62 đến 92, đều là sinh viên của Chương trình Đại học cho Người cao tuổi tại Đại học Oviedo (PUMUO) ở Tây Ban Nha, đã tìm hiểu tác động của giấc ngủ và nhịp sinh học đối với sức khỏe tổng thể. Những người tham gia đều có lối sống năng động, bao gồm tập thể dục thường xuyên như đi bộ, tập gym hay pilates, và duy trì hoạt động xã hội sôi nổi.

Mặc dù có thể lực và khả năng nhận thức rất tốt với điểm số cao trong các bài kiểm tra vận động và nhận thức, nghiên cứu nhận thấy giấc ngủ vẫn là “gót chân Achilles” đối với nhiều người. Chất lượng giấc ngủ kém có thể làm suy giảm khả năng phục hồi và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần và thể chất.

Người ta thường biết đến hai loại đồng hồ sinh học phổ biến: “chim sớm” hay những người thức dậy sớm và năng động vào buổi sáng, và “cú đêm” là người tỉnh táo và làm việc hiệu quả hơn về đêm. Đây là kết quả của một đặc tính sinh học gọi là chronotype, định hướng nhịp thức - ngủ của mỗi người.

Nhóm nghiên cứu phát hiện rằng gần một nửa số người lớn tuổi tham gia nghiên cứu có chronotype buổi sáng. Những người này thể hiện sự cân bằng và linh hoạt trong khả năng vận động hơn so với nhóm chronotype tối. Các kết quả kiểm tra cho thấy người thức sớm có nguy cơ té ngã thấp hơn, trong khi nhóm cú đêm mặc dù điểm số cũng đạt mức chấp nhận, thì độ ổn định có phần thấp hơn.

Điều này cho thấy việc đồng bộ với ánh sáng tự nhiên có thể giúp nâng cao khả năng phối hợp vận động và ổn định, yếu tố vô cùng quan trọng để giảm thiểu tai nạn ngã ở người cao tuổi.

Giấc ngủ là thời gian để cơ thể tự hồi phục, não bộ thải độc tố và các cơ bắp được phục hồi. Tuy nhiên, chất lượng giấc ngủ không đồng đều ở tất cả mọi người, đặc biệt phụ nữ có xu hướng bị gián đoạn giấc ngủ nhiều hơn do các yếu tố như đau nhức hoặc bốc hỏa.

Nghiên cứu chỉ rõ hai tác nhân gây hại lớn làm giảm chất lượng giấc ngủ ở người cao tuổi, bao gồm:

Để hỗ trợ đồng hồ sinh học và chuẩn bị cho giấc ngủ ngon, người cao tuổi nên duy trì "vệ sinh ánh sáng" bằng cách giảm ánh sáng mạnh và tránh sử dụng các thiết bị màn hình sáng ít nhất hai giờ trước khi đi ngủ. Môi trường ngủ nên được giữ tối khi thức dậy giữa đêm để cơ thể sản xuất melatonin, hormone giúp điều chỉnh chu kỳ ngủ - thức.

Các hướng dẫn y tế khuyến nghị thuốc ngủ chỉ là giải pháp cuối cùng, cần dùng liều thấp và ngắn hạn. Các biện pháp tự nhiên bao gồm thiết lập thói quen ngủ đều đặn và sử dụng liệu pháp chuyên môn nhằm khắc phục nguyên nhân mất ngủ được ưu tiên hơn.

Qua nghiên cứu này, rõ ràng việc duy trì lối sống năng động, cộng với việc điều chỉnh đồng bộ với nhịp sinh học và cải thiện giấc ngủ, sẽ giúp người cao tuổi duy trì chức năng thể chất và nhận thức tốt, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và tự chủ ở tuổi già.