Tình hình tắc nghẽn dầu mỏ tại Biển Đỏ và tác động đối với châu Á
Điều này diễn ra trong bối cảnh nhiều nước châu Á vẫn chưa kịp hồi phục sau sự kiện phong tỏa hiệu quả eo biển Hormuz do Iran thực hiện hồi tháng 3, khiến các chính phủ trong khu vực phải cạnh tranh gay gắt để giành lấy nguồn dầu thô Trung Đông ngày càng khan hiếm. Theo chuyên gia Ahmed Helal từ tổ chức nghiên cứu Asia Group, các quốc gia này đang "mò đáy thùng dự trữ toàn cầu" khi lượng tồn kho dầu gần như cạn kiệt.
Tác động kinh tế và các biện pháp ứng phó
Nhật Bản và các nước láng giềng đã chi hàng tỷ đô la hỗ trợ nhiên liệu nhằm giữ giá dầu ổn định, gây áp lực lớn lên ngân sách chính phủ. Đáp lại thông báo từ nhóm Houthi, một số nước như Hàn Quốc đã nhanh chóng gia hạn chính sách giảm thuế nhiên liệu.
Tuy nhiên, giá dầu nhập khẩu tăng cao đã đẩy lạm phát lên mức đáng kể, gây áp lực cho các nền kinh tế lớn như Nhật Bản và Indonesia.
Mối đe dọa với hoạt động vận chuyển dầu tại Biển Đỏ giờ đây càng làm trầm trọng thêm tình trạng này. Saudi Arabia đã chuyển hướng xuất khẩu dầu từ bờ đông đến cảng Yanbu bên bờ tây Biển Đỏ, hiện xử lý hơn 70% lượng dầu thô của Riyadh, cứu giúp nhiều nước châu Á trong đó có Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Các nhà lọc dầu Nhật Bản và Hàn Quốc được cho là đang nỗ lực tránh hiểm họa từ nhóm Houthi bằng cách chuyển hướng các chuyến hàng về phía bắc qua kênh đào Suez đến Địa Trung Hải rồi vòng quanh châu Phi. Tuy nhiên, tàu siêu trọng VLCC không thể đi qua kênh đào này khi chở đầy tải trọng, buộc phải dỡ bớt dầu ở Biển Đỏ rồi vận chuyển qua đường ống Sumed đến Địa Trung Hải, điều này làm tăng chi phí và khiến lộ trình phức tạp hơn đáng kể. Chặng đường vòng qua mũi Hảo Vọng cũng làm thời gian vận chuyển tăng gấp đôi, kéo theo chi phí vận tải và nhiên liệu tăng cao.
Rủi ro an ninh và phản ứng của ngành bảo hiểm
Tuần trước, nhóm Houthi đã tấn công ít nhất hai tàu dầu Saudi Arabia xuất khỏi Biển Đỏ và tiếp tục nhắm vào các cơ sở hạ tầng dầu khí của Saudi Arabia trong tuần này. Lưu lượng tàu qua eo biển Bab al-Mandab giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều tháng do các hoạt động vận chuyển bị paralyz bởi nguy cơ tấn công từ nhóm Houthi.
Matt Smith, giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, cho biết các tàu vận tải đang thay đổi tuyến đường để đối phó với mối đe dọa này. Bảo hiểm tàu biển cũng phản ứng bằng cách tăng phí rủi ro chiến tranh, khiến chi phí vận chuyển có thể tăng thêm hàng trăm nghìn đô la mỗi chuyến.
Tất cả các khoản chi phí này chắc chắn sẽ được chuyển đến người tiêu dùng châu Á, vốn đang chịu áp lực do cú sốc năng lượng từ cuộc đối đầu Mỹ - Iran. Ahmed Helal nhận định rằng nhiều doanh nghiệp có thể phải đóng cửa, các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu sẽ được áp dụng và nguy cơ vỡ nợ có thể tăng trong tình huống nghiêm trọng.
Ứng phó và triển vọng dài hạn
Kể từ khi eo biển Hormuz bị đóng cửa tạm thời hồi tháng 3, nhiều nước châu Á đã cố gắng giảm thiểu tác động, tái khởi động nhà máy điện than và áp dụng tuần làm việc bốn ngày ở Sri Lanka, hay khuyến khích làm việc từ xa tại Việt Nam. Tuy nhiên, tài nguyên và sự kiên nhẫn cùng đang cạn kiệt.
Mối đe dọa từ nhóm Houthi đã khiến Philippines, Ấn Độ và Hàn Quốc tăng cường dự trữ chiến lược dầu khí. Trong khi đó, cuộc khủng hoảng đã thúc đẩy khu vực hướng đến chuyển đổi năng lượng tái tạo.
Tuy vậy, do thiếu giải pháp ngắn hạn, các nhà nhập khẩu châu Á đang tìm kiếm nguồn cung ở những nơi xa hơn, với Nga có thể hưởng lợi từ bất ổn tại Trung Đông. Đầu năm nay, Nhật Bản và Hàn Quốc đã mua dầu Nga lần đầu tiên kể từ khi Moscow xâm lược Ukraine năm 2022, và tuần qua có thông tin Trung Quốc tăng mua dầu Nga bị trừng phạt để giảm thiểu ảnh hưởng gián đoạn.
Điều này cho thấy hệ thống năng lượng châu Á vẫn rất dễ bị tổn thương và nhiều quốc gia cần đánh giá lại chuỗi cung ứng cũng như khả năng dự trữ chiến lược. Tuy nhiên, tình thế hiện tại buộc các nước phải cố gắng bảo đảm nguồn cung ngay lập tức, khi nguồn dự trữ gần như không còn.














