“Các bạn gỡ hai, chúng tôi thêm hai mươi”: Ukraine đáp trả bất đối xứng sau khi EU xóa tên Usmanov và Fridman khỏi danh sách trừng phạt

Phát biểu với báo giới, Ngoại trưởng Sybiha không giấu sự thất vọng. Theo ông, Ukraine đã đấu tranh “đến phút cuối cùng, cả công khai lẫn kín đáo” để ngăn quyết định này, nhưng không thành. Thay vì chỉ phản đối, Kyiv chọn cách đáp trả bằng hành động.

Ông Sybiha cho biết Canada đã xác nhận không có kế hoạch dỡ bỏ trừng phạt đối với Usmanov và Fridman. Ukraine cũng đang làm việc với Anh, Nhật Bản, Australia và các đối tác khác để hai tỷ phú tiếp tục nằm trong danh sách trừng phạt của các nước này.

Trước đây, các biện pháp trừng phạt cá nhân của EU phải được gia hạn sáu tháng một lần với sự đồng thuận tuyệt đối của 27 nước thành viên. Mỗi lần như vậy là một dịp để vài chính phủ đòi gỡ những cái tên cụ thể.

Thỏa thuận ngày 22/9 kéo dài thời hạn lên 36 tháng, đổi lại hai tỷ phú được xóa tên. Theo các nguồn tin báo chí châu Âu, các bên liên quan gồm:

Pháp thúc đẩy việc gỡ tên Usmanov; một ngày sau, Azerbaijan ân xá cho một công dân Pháp bị kết án tội gián điệp.

Slovakia phản đối việc tiếp tục trừng phạt Fridman, còn Luxembourg lập luận nếu Usmanov được gỡ thì Fridman cũng nên được gỡ.

Latvia ban đầu ngăn cản nhưng sau đó chấp thuận để cơ chế trừng phạt không bị hết hiệu lực hoàn toàn.

Usmanov kiểm soát tập đoàn khai khoáng và thép Metalloinvest, còn Fridman là người sáng lập tập đoàn Alfa Group. Cả hai thuộc nhóm doanh nhân giàu nhất nước Nga và bị EU trừng phạt sau cuộc xâm lược toàn diện năm 2022 vì bị cho là có quan hệ với Điện Kremlin. Cả hai đều phủ nhận cáo buộc và theo đuổi nhiều vụ kiện tại châu Âu.

Tổng thống Zelensky từng nhấn mạnh rằng điều thế giới cần lúc này không phải là những quyết định chính trị gỡ tên trừng phạt.

Ngoại trưởng Sybiha chưa công bố tên những tài phiệt nằm trong danh sách mới. Giới quan sát cho rằng các lệnh trừng phạt riêng của Ukraine có tác động kinh tế hạn chế, bởi phần lớn tài sản của giới siêu giàu Nga nằm ở phương Tây chứ không phải ở Ukraine. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của động thái này nằm ở tín hiệu chính trị: Kyiv muốn cho thấy mình không chấp nhận im lặng trước những nhượng bộ có lợi cho Moskva.

Lâu nay, Ukraine thường kêu gọi các đối tác đồng bộ hóa danh sách trừng phạt với mình. Nếu Canada, Anh, Nhật Bản và Australia tiếp tục giữ nguyên biện pháp với Usmanov và Fridman, quyết định của EU sẽ trở thành một ngoại lệ đáng chú ý trong mặt trận trừng phạt chung của phương Tây. Ngược lại, nếu tiền lệ này lan rộng, Moskva có thể xem đó là dấu hiệu cho thấy sức ép quốc tế đang dần suy yếu.