Nhà Trắng tìm lối thoát cho giá diesel
Theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, giá diesel đã chạm mức kỷ lục 6,53 USD mỗi gallon trong tuần trước. Nguyên nhân là sự kết hợp giữa nguồn cung từ Trung Đông giảm sút do xung đột với Iran và tình trạng gián đoạn lọc dầu, một phần vì các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở năng lượng Nga.
Trước sức ép phải giảm chi phí nhiên liệu trước cuộc bầu cử giữa kỳ, chính quyền Trump đang cân nhắc nhiều phương án: cho phép bán rộng rãi hơn diesel nhuộm đỏ, cấm xuất khẩu diesel và kêu gọi Liên minh châu Âu giải phóng kho dự trữ diesel khẩn cấp. Một số bang cũng đã nới lỏng hạn chế với loại nhiên liệu này.
Diesel nhuộm đỏ là gì?
Về bản chất, diesel nhuộm đỏ vẫn là dầu diesel, chỉ khác ở chỗ được miễn thuế dành cho nhiên liệu đường bộ. Một số đặc điểm chính gồm:
- Được dùng cho máy móc và phương tiện không lưu thông trên đường công cộng, như ở trang trại và công trường xây dựng.
- Gần như giống hệt về mặt hóa học với diesel dùng cho xe chạy trên đường.
- Màu đỏ chỉ là dấu hiệu nhận biết về thuế, cho thấy loại nhiên liệu này chưa chịu thuế đường bộ.
Việc dùng diesel nhuộm đỏ cho phương tiện chạy trên đường công cộng là bất hợp pháp và có thể bị phạt nặng, không phải vì nhiên liệu khác biệt mà vì đó là hành vi trốn thuế.
Thuế chiếm bao nhiêu trong giá diesel?
Diesel dùng trên đường bộ tại Mỹ chịu cả thuế liên bang lẫn thuế bang. Thuế liên bang gồm 24,3 xu mỗi gallon cùng phí bể chứa ngầm 0,1 xu, tổng cộng khoảng 4% giá của một gallon diesel 6 USD.
Thuế bang trung bình khoảng 35,5 xu mỗi gallon, tương đương khoảng 5% giá hiện nay.
Về quy mô tiêu thụ, theo nhà phân tích Jim Mitchell của Wood Mackenzie, diesel dùng ngoài đường bộ chiếm khoảng 30% tổng tiêu thụ sản phẩm chưng cất của Mỹ, tương đương khoảng 18,2 tỷ gallon mỗi năm. Trong khi đó, ngành giao thông tiêu thụ gần 123 triệu gallon diesel mỗi ngày, khoảng 45 tỷ gallon mỗi năm, chiếm khoảng 75% tổng tiêu thụ gần 60 tỷ gallon.
Giới chuyên gia hoài nghi
Các nhà phân tích nhìn chung cho rằng việc mở rộng diesel nhuộm đỏ sẽ không giải quyết được vấn đề. Theo ông Tom Kloza, cố vấn năng lượng trưởng của Gulf Oil, người dùng tuy không phải trả thuế, nhưng tổng lượng diesel sản xuất cho thị trường trong nước vẫn không thay đổi.
“Nó giúp ích ít hơn so với những gì nghe có vẻ, và phiên bản mà chính quyền có thể thực hiện mà không cần Quốc hội sẽ không làm giảm giá tại cây xăng chút nào. Đây là ý tưởng an toàn hơn nhiều so với lệnh cấm xuất khẩu, chủ yếu vì nó tác động ít hơn.” — Gregg Ibendahl
Ông Ibendahl là giáo sư kinh tế nông nghiệp tại Đại học bang Kansas. Nhận định của ông phản ánh quan điểm chung: diesel nhuộm đỏ có thể là biện pháp mang tính biểu tượng hơn là giải pháp thực chất.
Gốc rễ nằm ở nguồn cung
Các chuyên gia nhấn mạnh vấn đề cốt lõi của thị trường diesel là nguồn cung toàn cầu thu hẹp, chứ không phải thuế. Khi nguồn cung từ Trung Đông và Nga vẫn bị gián đoạn, mọi biện pháp tác động vào phía cầu hoặc thuế đều khó tạo ra khác biệt lớn.
“Dù mở rộng quyền tiếp cận diesel miễn thuế có thể giúp một số người dùng đủ điều kiện, nó sẽ không thay đổi giá bán buôn. Các nhà máy lọc dầu vẫn nhận giá thị trường, và tác động chính là làm giảm nguồn thu thuế liên bang.” — Preben Sørli
Ông Sørli là nhà phân tích của Rystad Energy. Theo giới quan sát, chỉ khi dòng chảy năng lượng toàn cầu được khơi thông trở lại, giá diesel mới có thể hạ nhiệt bền vững.

















