Bối cảnh kỷ niệm 75 năm Công ước Người tị nạn 1951
Ngày 75 năm kể từ khi Công ước Người tị nạn 1951 được thông qua, các nhân vật nổi tiếng và lãnh đạo tôn giáo đã đồng loạt lên tiếng kêu gọi các quốc gia duy trì và củng cố các biện pháp bảo vệ quyền người tị nạn. Bộ quy tắc pháp lý này được soạn thảo sau Thế chiến II nhằm đối phó với hơn hàng chục triệu người bị mất nhà cửa. Dù nguyên tắc này vẫn được nhiều người ủng hộ, nhiều chính phủ trên thế giới hiện đang thắt chặt biên giới do áp lực ngày càng tăng từ tình trạng di dời gần kỷ lục do các cuộc xung đột gia tăng.
Phát biểu của Cao ủy LHQ về người tị nạn và hỗ trợ của cộng đồng quốc tế
Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn (UNHCR), Barham Salih, nguyên Tổng thống Iraq và bản thân là người từng trải qua cảnh tị nạn, nhấn mạnh tầm quan trọng sống còn của Công ước trong việc bảo vệ hàng triệu sinh mạng. Ông phát biểu tại cuộc họp về quyền người tị nạn tại Geneva rằng “cam kết căn bản của công ước vẫn là điều tối thiết cho nhân loại và cần được duy trì.”
Cùng lúc đó, văn bản ủng hộ mang tên “The Promise” được UNHCR phát hành, thu hút sự ký tên của nhiều người nổi tiếng như diễn viên Ben Stiller, Michelle Yeoh, Cynthia Erivo, Riz Ahmed, cùng nhà lãnh đạo và vận động viên nổi bật như Ellen Johnson Sirleaf - nữ Tổng thống đầu tiên của châu Phi và người đoạt giải Nobel Hòa bình, cũng như cầu thủ bóng rổ Wenyen Gabriel.
Chia sẻ của Wenyen Gabriel và thách thức hiện tại đối với người tị nạn
Wenyen Gabriel, một cựu người tị nạn di cư từ cuộc nội chiến Nam Sudan những năm 1990 và sau đó được định cư tại Mỹ, đã chia sẻ tại diễn đàn LHQ rằng anh là “minh chứng sống cho thấy khi nhận được cơ hội, người tị nạn sẽ vươn lên thành công”. Gabriel hiện là đại sứ thiện chí mới được bổ nhiệm của UNHCR, nhấn mạnh cộng đồng không thể ngoảnh mặt làm ngơ trước các vấn đề người tị nạn.
Tuy nhiên, các khó khăn ngày càng tăng khi Mỹ, từng là nhà tài trợ lớn nhất cho UNHCR, đang xem xét việc cắt giảm hợp tác với tổ chức này, theo Reuters. Barham Salih bày tỏ hy vọng vẫn duy trì được quan hệ đối tác với Mỹ trong tương lai.
Áp lực chính trị và tài chính đe dọa hiệu quả Công ước Người tị nạn
Hiện có 149 quốc gia đã phê chuẩn Công ước 1951 và Nghị định thư 1967, tạo nên một trong những khuôn khổ pháp lý quốc tế được chấp nhận rộng rãi nhất. Tuy nhiên, các nhóm nhân quyền cảnh báo ngày càng nhiều chính phủ tìm cách hạn chế quyền xin tị nạn, bao gồm kế hoạch của Liên minh châu Âu về thiết lập trung tâm giam giữ người tị nạn ở nước ngoài và chính sách của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump giới hạn các chương trình tiếp nhận người tị nạn.
Michael Bochenek, cố vấn cấp cao tại Human Rights Watch, nhận định “chúng ta đang chứng kiến nhiều nỗ lực của chính phủ nhằm tránh trách nhiệm theo Công ước”. Trong bối cảnh ngân sách UNHCR giảm khoảng 30% vào năm 2025 do cắt giảm tài trợ, tổ chức này đã phải sa thải hàng nghìn nhân viên và đang tiếp tục cắt giảm. Barham Salih kêu gọi sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ cộng đồng quốc tế, nhất là trong bối cảnh dịch chuyển dân cư ngày càng phức tạp trên toàn cầu.













