Robot đi trước, binh sĩ theo sau
Những cảnh tượng như bước ra từ phim khoa học viễn tưởng. Các phương tiện mặt đất điều khiển từ xa gắn súng máy cỡ lớn, súng phóng lựu hoặc chất nổ tấn công các vị trí của Nga, trong khi những chiếc khác rà phá bãi mìn. Khi lính xung kích nhích dần lên, drone trên không đánh vào những hầm trú ẩn được cho là quá nguy hiểm để binh sĩ vào trước, và các hệ thống tác chiến điện tử tạo nên thứ mà Quân đoàn số 3 gọi là mái vòm bảo vệ, bắn rơi drone đối phương.
Theo quân đội Ukraine, ít nhất một lần robot chiến đấu đã được thả xuống phía sau phòng tuyến địch bằng drone ném bom bốn cánh được cải tạo, điều lần đầu xuất hiện trong cuộc chiến. Một phần liên lạc chiến trường đi qua Starshield, phiên bản quân sự của dịch vụ vệ tinh Starlink thuộc SpaceX, được dùng để điều khiển nhiều drone tấn công và hệ thống không người lái khác.
Một nghìn phương tiện có thể cùng lúc ở trên trời và dưới mặt đất trong cùng một khu vực.
Chuẩn tướng Biletskyi so sánh điều này với chiến tranh quy ước, khi một đại đội hay tiểu đoàn chỉ có vài chục xe bọc thép và vài sở chỉ huy. Tư lệnh Quân đoàn số 3 Dmytro Rohoziuk cho biết quân đội đang phát triển khái niệm trong đó bộ binh chiến đấu trong đội hình cùng các hệ thống robot, mô hình mà các chỉ huy hy vọng giúp giảm bớt sự thiếu hụt binh lực của Ukraine trước một quân đội Nga đông hơn nhiều.
Bốn mùa của một cuộc phản công
Tên chiến dịch gợi nhớ bản Bốn Mùa của Vivaldi, phản ánh bốn giai đoạn của nó. Những bước đầu, được chuẩn bị trong bí mật tuyệt đối, là truy quét các nhóm xâm nhập nhỏ của Nga đã len qua phòng tuyến lỏng lẻo để lập chốt bên trong vùng Ukraine kiểm soát.
Sau đó, drone tấn công tầm trung đánh vào tuyến tiếp tế và sở chỉ huy của Nga cách tiền tuyến hàng chục dặm, trong khi các đơn vị phòng không bắn hạ drone trinh sát Nga để che mắt Moscow trước các bước chuẩn bị. Gần chiến tuyến hơn, phi công drone Ukraine săn lùng đối thủ của mình. Mưu kế truyền thống cũng góp phần: một đợt tấn công ban đầu dụ quân Nga phòng thủ một phần khu vực nhô ra, trong khi mũi tiến công chính được chuẩn bị ở nơi khác.
Không có viên thiếu tá nào ngồi đâu đó bảo chúng tôi được bay bao nhiêu lần.
Nhận xét của chỉ huy đại đội drone này phản ánh điều mà những người tham gia mô tả là văn hóa chỉ huy mới, nhằm phá vỡ hệ thống cấp bậc cứng nhắc kiểu Liên Xô và khuyến khích sự chủ động tại chiến trường. Các nhóm nhỏ xuyên qua vùng tử địa, tập hợp lại rồi đẩy quân Nga khỏi khu vực nhô ra vào tháng trước, duy trì đà tiến để đối phương không kịp dựng phòng tuyến vững chắc.
Thành quả nhỏ, cược lớn
Xét về lãnh thổ, Vivaldi khá khiêm tốn: khoảng 277 km² được giải phóng trên tổng số khoảng 177.000 km² bị Nga chiếm đóng, phần đất mà các nhà phân tích nguồn mở đã ghi nhận trên bản đồ. Giá trị chiến lược nằm ở chỗ khác. Theo Ukraine, việc chiếm lại một khu vực nhô ra ở phía bắc đã đẩy lùi nỗ lực bao vây Sloviansk của Nga, một phần của vành đai pháo đài mà Tổng thống Nga Vladimir Putin nói muốn chiếm, cùng toàn bộ Donetsk, trước khi tính đến hòa bình.
Đó vẫn là một chiến dịch tấn công có tác động mang tính cục bộ.
Ông Tuck, chuyên gia nghiên cứu chiến lược tại King's College London, cho rằng dù vậy Ukraine đã gây ra một thất bại có ý nghĩa tác chiến bằng cách chặn một trong những nỗ lực then chốt của Nga nhằm đánh vòng vành đai pháo đài, và cho thấy họ có thể nâng cái giá phải trả để chiếm các khu phòng thủ trọng yếu. Ông Biletskyi cho biết Ukraine mất số quân ít hơn Nga khoảng bảy lần trong chiến dịch, tuyên bố mà Reuters không thể kiểm chứng. Bộ Quốc phòng Nga không bình luận về Vivaldi, dù Moscow nói lực lượng của họ tiếp tục tiến lên dọc chiến tuyến dài 1.200 km.
Giới hạn của máy móc
Các chỉ huy thừa nhận Vivaldi có thể khó lặp lại. Vùng tử địa nay kéo dài hơn chục dặm ở mỗi bên chiến tuyến, nơi bầy drone khiến gần như mọi di chuyển đều có thể mất mạng. Ông Biletskyi cho biết những chiến dịch như vậy đòi hỏi một chiến trường điện tử thống nhất, và ngay cả những đơn vị tiên tiến nhất của cả hai bên cũng mới chỉ ở điểm khởi đầu con đường đó.
Nó cho thấy tiến hành các chiến dịch tấn công trên chiến trường khó khăn đến mức nào.
Ông Lee, nhà phân tích quân sự tại Foreign Policy Research Institute, lưu ý Vivaldi diễn ra ở khu vực ít drone hơn một số đoạn khác của mặt trận. Sự phụ thuộc vào công nghệ của Ukraine cũng tiềm ẩn rủi ro: giữa tháng 10, khi chiến dịch về cơ bản đã kết thúc, việc đột ngột giới hạn tốc độ trên các thiết bị đầu cuối Starshield đã làm gián đoạn các nhiệm vụ drone của Ukraine. Các bên đưa ra thông tin khác nhau về việc ai ra lệnh, và dịch vụ được khôi phục vài ngày sau, nhưng sự việc làm dấy lên lo ngại ở Kyiv về việc dựa vào một hệ thống không có phương án thay thế khả thi.

















