Khói cháy rừng và mối liên hệ với môi trường trung tâm dữ liệu AI
Gần đây, các đám cháy rừng lan rộng ở Canada và một số vùng phía Bắc nước Mỹ đã gây ra khói bụi ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng không khí nhiều khu vực, trong đó có miền Great Lakes. Chỉ số chất lượng không khí tại một số thị trấn quanh đây đã vượt ngưỡng 1.000, gấp đôi mức tối đa 500, tạo nên nguy cơ sức khỏe cho người dân. Các chuyên gia cảnh báo biến đổi khí hậu làm tình trạng cháy rừng trở nên trầm trọng hơn, khiến người ta đặt câu hỏi về tác động từ hoạt động xây dựng và vận hành các trung tâm dữ liệu khổng lồ phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).
Brandon Vigliarolo, người dẫn chương trình The Kettle, đã mời Lora Kolodny - phóng viên công nghệ và môi trường của CNBC, cũng là tác giả phóng sự điều tra về trung tâm dữ liệu Colossus của xAI ở Memphis, Tennessee - để thảo luận về vấn đề này. Cùng với Matt Rosoff, tổng biên tập The Register, họ hé lộ thực trạng thị trường trung tâm dữ liệu AI đang bùng nổ và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường – khẩu súng tự nạp nhiên liệu vào đám cháy khí hậu.
Trung tâm dữ liệu xAI ở Memphis và tác động môi trường
Đại diện xAI, dự án AI của Elon Musk sáp nhập với SpaceX, đã xây dựng trung tâm dữ liệu nhanh chóng tại một nhà máy Electrolux cũ ở Memphis từ đầu năm 2024. Việc xây dựng chỉ mất 122 ngày, trong khi các nguồn chip quan trọng được nhập ưu tiên từ Tesla. Tuy nhiên, dự án gây nhiều tranh cãi do được triển khai bí mật, bứng đất qua các công ty con ít tên tuổi khiến người dân địa phương không được thông tin đầy đủ. Trung tâm dữ liệu này chuyên xử lý khối lượng công việc máy học lớn, đòi hỏi tiêu thụ đất đai, nước, điện và thiết bị nhiều hơn các trung tâm đám mây truyền thống.
Đặc biệt, xAI và các nhà phát triển trung tâm dữ liệu AI khác thường sử dụng các turbin khí tự nhiên công suất lớn, phát thải khí độc hại để cung cấp năng lượng tạm thời, trước khi kết nối lưới điện và triển khai pin lưu trữ Tesla Megapack cùng hệ thống điện mặt trời. Những turbin này đã khiến mức phát thải PM2.5 và NOx – các chất gây ô nhiễm không khí và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hô hấp – tăng cao, làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm do khói cháy rừng.
Phản ứng của cộng đồng và các vấn đề pháp lý
Người dân vùng Greater Memphis nhanh chóng phát hiện và phản ứng với những tiếng ồn lớn, khói bụi từ các turbin phát điện của xAI với những phàn nàn gay gắt. Nhiều người cho biết tiếng ồn có cường độ tương đương với tiếng động động cơ máy bay, gây mất ngủ và tác động tiêu cực đến sự sinh hoạt hàng ngày.
Một số cư dân thậm chí đã tham gia vụ kiện tập thể liên quan đến tiếng ồn và ô nhiễm, cáo buộc công ty không thực hiện đúng quy trình cấp phép theo Đạo luật Không khí Sạch.
Hiện tại, xAI đang mở rộng thêm hai trung tâm dữ liệu lớn gần Memphis, tại Southaven, Mississippi, trên nền một nhà máy điện cũ sẽ được xây dựng lại với công suất lớn phát điện bằng khí tự nhiên. Điều này tiếp tục làm dấy lên lo ngại về ô nhiễm và bất công về môi trường khi các dự án tập trung ở khu vực dân cư đa số là người da đen và thu nhập thấp.
Khó khăn trong việc thực hiện cam kết phát triển bền vững
Musk từng cam kết sẽ hỗ trợ xây dựng hệ thống tái chế nước xám để giảm tải lên nguồn nước tự nhiên, song đến nay các hạng mục này vẫn chưa được hoàn thành và dẫn đến sự hoài nghi của cộng đồng về khả năng thực thi. Tình trạng tương tự đã từng xảy ra với một dự án nhà máy điện mặt trời tại New York, do Tesla tiếp quản rồi chuyển đổi sang mục đích khác không liên quan tới sản xuất năng lượng sạch.
Thực trạng và triển vọng trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ
Ở Michigan, nơi có nhiều trung tâm dữ liệu phát triển, cơ sở hạ tầng điện còn hạn chế, đặc biệt ở vùng nông thôn phía Bắc. Các dự án lớn thường tập trung ở khu vực phía Nam bang. Những trung tâm dữ liệu lớn này tiêu thụ công suất điện lớn hơn rất nhiều so với trước đây, với các dự án như Colossus có công suất lên tới một gigawatt và các trung tâm mới ở Texas hoặc Louisiana thậm chí có thể đạt từ 2 đến 4 gigawatt. Điều đó đồng nghĩa với việc cần lượng điện rất lớn và các turbin phát điện công suất cao đi kèm, gây ra tiếng ồn và phát thải môi trường.
Một điểm đáng chú ý là số lượng turbin khí đốt hiện đang được sử dụng tại các trung tâm dữ liệu AI có thể lên tới 59 chiếc, nhiều hơn nhiều so với dự kiến ban đầu của các nhà phát triển. Các turbin này không phải là thiết bị nhỏ dùng trong các tình huống khẩn cấp mà là những turbin công suất lớn tương đương nhà máy điện, phát ra tiếng ồn giống như sân bay hoặc các khu vực có cường độ tiếng động lớn.
Những câu hỏi về giám sát và trách nhiệm
Việc quản lý mức độ tiếng ồn và phát thải trong khi các trung tâm dữ liệu AI ngày càng tăng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn thuộc trách nhiệm pháp lý. Các cơ quan quản lý và cộng đồng đều đặt câu hỏi về tính minh bạch và hiệu quả kiểm soát của các nhà phát triển lớn như SpaceX và Amazon. Sự chênh lệch giữa lời hứa và thực tế làm dấy lên lo ngại về các cam kết bảo vệ môi trường của những doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ cao.
Tình hình này phản ánh thách thức khi công nghệ tiên tiến, đặc biệt là AI, phát triển nhanh chóng trong khi các giải pháp năng lượng sạch và hiệu quả bền vững chưa kịp theo kịp. Điều này đặt ra nhiệm vụ cấp bách cho các bên liên quan trong việc vừa thúc đẩy đổi mới, vừa giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và cộng đồng.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Các trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ ngày càng mở rộng nhưng gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng do sử dụng turbin khí đốt công suất lớn.
- Dự án trung tâm dữ liệu xAI ở Memphis gây bức xúc vì tiếng ồn và phát thải bụi mịn PM2.5 ảnh hưởng sức khỏe người dân.
- Số lượng turbin khí đốt có thể lên tới 59 chiếc, nhiều hơn dự kiến, gây phát thải và tiếng ồn công suất lớn.
- Cam kết xây dựng các hệ thống năng lượng sạch và tái chế nước của các công ty như xAI chưa được thực hiện đầy đủ.
- Quản lý và kiểm soát môi trường tại các trung tâm dữ liệu công nghệ cao gặp nhiều khó khăn, đặt ra thách thức về pháp lý và công bằng xã hội.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.














