“Hành tinh phượng hoàng” quanh sao lùn trắng: thế giới có thể được sinh ra từ tro tàn của chính ngôi sao mẹ

HS 0209+0832 không phải là một ngôi sao bình thường mà là sao lùn trắng - lõi còn lại sau khi một ngôi sao kiểu Mặt Trời cạn nhiên liệu, phình thành sao khổng lồ đỏ rồi tống lớp vỏ ngoài vào không gian. Hubble từng quan sát hệ này từ năm 1999 và ghi lại khoảng một trăm đặc trưng hóa học khó giải thích. Nhiều năm sau, Jamie Williams, nghiên cứu sinh tại University of Warwick, quay lại dữ liệu cũ với cơ sở dữ liệu nguyên tử cập nhật và nhận ra nhiều vạch phổ phù hợp với niobium.

Điều bất thường nằm ở thành phần. Trong các sao lùn trắng đang hút vật chất từ hành tinh hay mảnh vụn cũ, giới thiên văn thường thấy silicon, iron và các nguyên tố tạo đá. Ở HS 0209+0832, nhóm nghiên cứu lại phát hiện zinc, copper và đặc biệt là niobium ở mức rất cao, với niobium được báo cáo vượt mức tương ứng của Mặt Trời hơn một nghìn lần. Mẫu hóa học ấy giống vật chất từng đi qua quá trình s-process bên trong một ngôi sao đang hấp hối hơn là thành phần của một hành tinh “thế hệ thứ nhất” thông thường.

Nhóm nghiên cứu cho rằng lời giải hợp lý nhất là sao lùn trắng đang hút vật chất từ một hành tinh được tạo ra sau khi ngôi sao mẹ chết. Trong kịch bản này, khí và bụi bị ngôi sao phóng ra trong giai đoạn cuối không hoàn toàn thoát khỏi hệ. Một phần vật chất được giữ lại, tạo thành đĩa mới quanh lõi sao đã chết rồi ngưng tụ thành hành tinh khí khổng lồ. Vì hành tinh được tạo từ vật chất đã được làm giàu bởi quá trình tiến hóa của ngôi sao, thành phần hóa học của nó tự nhiên sẽ khác các hành tinh sinh ra cùng lúc với sao mẹ.