Tiềm ẩn nguy cơ từ cáp quang ngầm dưới biển

Các tuyến cáp quang ngầm nằm dưới mặt biển, như tại eo biển Hormuz và vùng biển Baltic, là xương sống truyền tải dữ liệu quốc tế với khoảng 95% lưu lượng thông tin toàn cầu đi qua đây, từ giao dịch tài chính đến liên lạc hàng ngày. Do tính mỏng manh và dễ bị tổn thương, các tuyến cáp này gần như không được bảo vệ đầy đủ trước các thảm họa thiên nhiên và các hành vi phá hoại cố ý.

Tại eo biển Bashi gần Đài Loan, ba cụm cáp quan trọng chỉ cần bị cắt đứt sẽ khiến gần như toàn bộ băng thông số của Đài Loan bị mất khả năng truyền tải ngay lập tức. Tổn thất kinh tế từ sự cố này được ước tính lên đến 55 triệu USD mỗi ngày, chưa kể hệ quả gián đoạn trong chuỗi cung ứng bán dẫn. Đáng chú ý, Đài Loan không sở hữu tàu sửa chữa cáp chuyên dụng và đội tàu toàn cầu trung bình mất hơn 40 ngày để khắc phục một sự cố đứt cáp.

Sự phá hoại tiềm tàng và tác động trên thế giới

Từ năm 2023, đã xuất hiện các tình huống con tàu mang cờ quốc gia thuận tiện do thủy thủ đoàn Trung Quốc điều khiển kéo neo qua các tuyến cáp kết nối Đài Loan với các đảo ngoại vi và thế giới, gây cắt đứt cáp và làm giảm đáng kể tốc độ truyền thông tại một số đảo như Bành Hồ và Kim Môn. Đây được xem là chiến thuật chiến tranh vùng xám của Trung Quốc nhằm làm suy yếu chủ quyền Đài Loan một cách khéo léo, tránh kích động chiến tranh trực tiếp.

Tình trạng phá hoại không chỉ xảy ra ở vùng châu Á mà còn lan rộng ra biển Baltic, nơi nhiều tuyến cáp và dây dẫn điện như EstLink2 nối Phần Lan với Estonia hay C-Lion1 giữa Phần Lan và Đức bị tổn hại. Nhiều sự cố được nghi ngờ có liên quan đến các đội tàu ngầm bóng tối liên quan đến Nga, phản ánh xu hướng chiến tranh ngầm, mà hai khu vực Bắc Âu và Đông Á đều đối diện.

Dự luật Strategic Subsea Cables Act và hành động Mỹ

Trước bối cảnh đó, vào tháng 3, tác giả đã trình bày trước Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ-Trung mối đe dọa nghiêm trọng này và đề xuất Mỹ nhanh chóng thông qua dự luật Strategic Subsea Cables Act do Thượng nghị sĩ John Barrasso và Jeanne Shaheen bảo trợ. Dự luật đã được Ủy ban Đối ngoại Thượng viện nhất trí thông qua vào tháng 1 và hiện đã được tích hợp vào dự luật phê chuẩn quốc phòng năm tài khóa 2027 với sự ủng hộ đa số lưỡng đảng.

Advertisement300 × 250

Dự luật kêu gọi tổng thống Mỹ áp đặt các biện pháp cấm vận và thu hồi thị thực đối với cá nhân, tàu thuyền nước ngoài bị xác định là gây tổn hại hạ tầng cáp ngầm quốc tế. Đồng thời, các nhà bảo hiểm, cơ quan đăng ký cờ và cả thuyền trưởng các tàu thuộc đội ngầm phải chịu trách nhiệm, nhằm trừng phạt và làm giảm tính hiệu quả của hoạt động phá hoại. Một ủy ban liên ngành sẽ được thành lập để phối hợp quản lý từ ít nhất 12 cơ quan liên bang liên quan đến vấn đề này.

Thách thức và bước đi cần thiết

Những người hoài nghi cho rằng việc chứng minh trách nhiệm trong các vụ phá hoại cáp ngầm không dễ dàng và phần nào có thể do sự sơ suất của thủy thủ đoàn. Tuy nhiên, dự luật đặt trọng tâm vào tăng cường tố tụng và thu thập bằng chứng để xác định rõ thủ phạm, cùng với sự phối hợp chặt chẽ với đồng minh để bảo đảm việc quy trách nhiệm rõ ràng và chế tài nghiêm khắc.

Đặc biệt, Trung Quốc đã đầu tư vào thế hệ tàu hiện đại phục vụ cho mục đích hoạt động dưới đáy biển, cho thấy ý đồ chủ yếu là phá hoại cáp ngầm. Điều này khiến việc thông qua dự luật càng cấp thiết hơn, bởi việc trì hoãn sẽ khiến nước Mỹ và các đối tác đồng minh tiếp tục dễ bị tổn thương, trong khi giá trị phá hoại vẫn được duy trì ở mức gần như không mất phí.

Việc bảo vệ hệ thống cáp ngầm không chỉ là bài toán an ninh của riêng Đài Loan mà còn tác động sâu rộng đến Nhật Bản, Philippines, Australia và các quốc gia vùng Baltic. Vai trò lãnh đạo của Mỹ trong bảo vệ hạ tầng trọng yếu này đóng vai trò trung tâm trong phòng thủ chung của các đồng minh, bảo đảm truyền tải thông tin an toàn và ổn định.

Bài kiểm tra an ninh của các xã hội tự do

Các tuyến cáp ngầm dưới eo biển Đài Loan và biển Baltic hiện là phép thử dành cho các xã hội tự do trong việc bảo vệ hệ thống truyền thông cốt lõi. Dự luật Strategic Subsea Cables Act được đánh giá là giải pháp thiết thực nhằm củng cố an ninh hạ tầng này. Dù dự luật được thông qua theo hình thức nào, riêng hay gộp trong dự luật chi tiêu quốc phòng, điều quan trọng nhất là phải sớm ban hành để có tác dụng phòng ngừa kịp thời trước mọi hành vi phá hoại tiếp theo.

Cuộc tấn công cắt cáp tiếp theo chắc chắn sẽ đến; câu hỏi là Mỹ có đủ quyết tâm buộc các thủ phạm phải trả giá hay không.

Jason Hsu, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Hudson và cựu thành viên Viện Lập pháp Đài Loan, là tác giả bài viết.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Khoảng 95% dữ liệu toàn cầu truyền qua các tuyến cáp quang ngầm mà phần lớn chưa được bảo vệ hiệu quả.
  • Việc cắt đứt ba cụm cáp gần eo biển Bashi sẽ làm mất gần hết băng thông số của Đài Loan và gây thiệt hại kinh tế lớn.
  • Các hành vi phá hoại cáp ngầm liên tục diễn ra và được cho là chiến tranh vùng xám, với các đội tàu mang cờ thuận tiện hoạt động dưới sự chỉ đạo của các nhà nước.
  • Dự luật Strategic Subsea Cables Act của Mỹ nhằm tăng cường chế tài đối với các cá nhân, tổ chức phá hoại hạ tầng cáp ngầm và thúc đẩy phối hợp liên ngành bảo vệ hạ tầng quan trọng.
  • Việc trì hoãn thông qua dự luật sẽ làm giảm khả năng sẵn sàng và gia tăng rủi ro đứt cáp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh và kinh tế Mỹ cùng đồng minh.

Đăng ký bản tin QMVN