Một kết quả lịch sử, chưa phải quyền lực được chia sẻ
Khi kết quả được công bố, 19 ghế của các đảng Arab nổi bật như một trong những thay đổi đáng kể nhất của cuộc bầu cử. Danh sách Joint List giành 11 ghế; Ra’am giành 8 ghế. Con số này gần gấp đôi mức đại diện tại cuộc bầu cử năm 2022 và phản ánh khả năng vận động cử tri mạnh mẽ hơn.
Tuy nhiên, đại diện tại nghị trường và tham gia quyền lực hành pháp là hai câu chuyện khác nhau. Một cộng đồng có thể góp phần quyết định ai đủ đa số, nhưng vẫn chưa chắc được mời vào bàn thương lượng với tư cách đối tác bình đẳng. Đây là nghịch lý nằm ở trung tâm cuộc tranh luận hiện nay.
Bài toán 61 ghế và rào cản lòng tin
Theo kết quả được các hãng thông tấn tường thuật, khối thân Netanyahu nắm 53 ghế, các đối thủ chính 48 ghế và hai lực lượng Arab 19 ghế. Ngưỡng đa số tại Knesset là 61.
Về số học, 48 cộng 19 thành 67; về chính trị, con số ấy còn phụ thuộc vào cam kết giữa các đảng và sự chấp nhận của các đối tác.
Tổng thống Isaac Herzog giao cho Gadi Eisenkot nhiệm vụ tìm đường thành lập chính phủ. Một số đồng minh tiềm năng phản đối việc dựa vào phiếu của các đảng Arab, trong khi nhiều đại biểu Arab không muốn đánh đổi các yêu cầu cốt lõi chỉ để đổi lấy vị trí tượng trưng. Việc bầu chủ tịch Knesset mới ngày 17/11 cũng không đồng nghĩa với việc chính phủ đã ra đời.
Từ đại diện biểu tượng đến lợi ích đời sống
Đối với cử tri, giá trị của thành công bầu cử cuối cùng sẽ được đo bằng ngân sách trường học, an toàn cộng đồng, nhà ở, hạ tầng và cơ hội việc làm. Những vấn đề ấy đòi hỏi quyền tham gia các ủy ban, ảnh hưởng đến phân bổ nguồn lực và khả năng buộc chính phủ giải trình, thay vì chỉ những bức ảnh của các cuộc gặp cấp cao.
Các nhà quan sát lưu ý tiền lệ Ra’am từng tham gia liên minh cầm quyền năm 2021, trước khi liên minh tan rã khoảng 18 tháng sau. Tiền lệ ấy cho thấy sự hợp tác là có thể, đồng thời nhắc rằng tính bền vững phụ thuộc vào lòng tin và năng lực thỏa hiệp trên các vấn đề gây chia rẽ.
Hy vọng có điều kiện của một cộng đồng
Nhà văn kiêm cựu nghị sĩ Emile Habibi từng sáng tạo khái niệm “pessoptimist”, kết hợp tâm trạng bi quan với lạc quan trong tác phẩm châm biếm xuất bản năm 1974. Cách gọi ấy trở lại như một ẩn dụ giàu sức nặng: người ta có thể vừa tin lá phiếu đem lại thay đổi, vừa e ngại cánh cửa quyền lực tiếp tục khép kín.
Sự dè dặt không có nghĩa là phủ nhận thành tựu. Một nền dân chủ chỉ thực sự trưởng thành khi sự hiện diện tại nghị trường đi cùng khả năng tham gia quyết định và quyền được lắng nghe. Bởi vậy, câu hỏi quan trọng sau bầu cử không chỉ là ai làm thủ tướng, mà còn là những công dân đã đi bỏ phiếu sẽ được đại diện như thế nào trong các quyết định tiếp theo.















