Lời khẳng định từ Hội đồng Tối cao về Không gian mạng
Trong phát biểu được hãng thông tấn Mehr (MNA) đăng tải hôm thứ Hai 5/10, ông Mohammad Amin Aghamiri, Thư ký Hội đồng Tối cao về Không gian mạng kiêm Giám đốc Trung tâm Không gian mạng Quốc gia Iran, cho biết từ khi chiến sự nổ ra, nước này đã bước vào một cuộc đối đầu nghiêm trọng trên mặt trận an ninh mạng và an ninh nói chung. Theo ông, Iran đã quản lý được hoạt động của một số mạng lưới và nền tảng, trong đó có Starlink, và ngăn chúng tiếp tục vận hành.
Ông Aghamiri cáo buộc Israel tìm cách lợi dụng Starlink để tạo tâm lý hoang mang, buộc Tehran phải hành động theo những hướng nhất định.
Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng xét theo thực tế kỹ thuật, một số tuyên bố xoay quanh các nỗ lực này chỉ mang tính suy đoán, và các cơ quan chức năng Iran luôn theo dõi sát mọi động thái.
*“Iran đã sẵn sàng về kỹ thuật và tác chiến để đáp trả nếu các công cụ mới được dùng để tấn công mạng lưới hoặc hạ tầng quân sự của đất nước.” — Mohammad Amin Aghamiri*
Cuộc chiến vô hình trên quỹ đạo thấp
Starlink vận hành nhờ hàng nghìn vệ tinh bay ở quỹ đạo thấp, cho phép người dùng kết nối trực tiếp mà không cần cáp quang hay trạm phát sóng di động, những hạ tầng mà nhà nước dễ dàng kiểm soát. Theo một phân tích của Reuters hồi tháng 1, Iran đã trở thành một trong những phép thử an ninh gay gắt nhất đối với mạng lưới của Elon Musk kể từ khi nó được triển khai trong chiến tranh Ukraine. Các chuyên gia mô tả Tehran sử dụng nhiều lớp biện pháp:
- Gây nhiễu tín hiệu GPS mà thiết bị Starlink cần để định vị và kết nối với vệ tinh.
- Phát tín hiệu GPS giả mạo, khiến thiết bị đầu cuối hoạt động chập chờn, tốc độ suy giảm mạnh.
- Truy tìm, thu giữ thiết bị và áp dụng hình phạt nặng với người sử dụng, phân phối.
Dù vậy, giới chuyên gia vẫn chia rẽ về hiệu quả thực sự. Một số nhà phân tích cho rằng chùm sóng Starlink rất hẹp và tập trung nên rất khó gây nhiễu trực tiếp, trong khi SpaceX liên tục tung bản cập nhật phần mềm để thiết bị thích ứng với môi trường bị phá sóng.
Giữa tuyên bố và thực tế
Việc kiểm chứng độc lập lời khẳng định của ông Aghamiri hiện gần như bất khả thi. Trong đợt mất mạng hồi đầu năm, bà Raha Bahreini, nhà nghiên cứu về Iran của Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International), cho biết tổ chức này đã xác minh hàng chục video về đàn áp và tin rằng gần như toàn bộ đến từ những người có Starlink. Điều đó cho thấy dù bị bóp nghẹt, kênh kết nối này chưa bao giờ bị cắt đứt hoàn toàn.
Mặt khác, giới chuyên môn cũng lưu ý Starlink không phải chiếc đũa thần cho một quốc gia khoảng 90 triệu dân. Số thiết bị ước tính chỉ vài chục nghìn, giá đắt đỏ, và việc sở hữu chúng tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn. Hồi tháng 4, bốn người, trong đó có hai người nước ngoài, đã bị bắt ở tây bắc Iran vì bị cáo buộc nhập khẩu thiết bị internet vệ tinh.
Cái giá của một đất nước bị ngắt kết nối
Ngày 26/5, sau 88 ngày gần như tê liệt, internet ở Iran được khôi phục một phần theo chỉ đạo của Tổng thống Masoud Pezeshkian. Tổ chức giám sát NetBlocks gọi đây là đợt cắt mạng toàn quốc dài nhất trong lịch sử hiện đại. Ngay sau đó, cơ quan tư pháp lại đình chỉ cơ quan vừa ra quyết định mở mạng, phơi bày những rạn nứt trong bộ máy quyền lực về mức độ kiểm soát không gian mạng thời hậu chiến.
Với chính quyền Tehran, việc vô hiệu hóa Starlink là minh chứng cho năng lực tự vệ trước sự can thiệp công nghệ từ bên ngoài. Nhưng với hàng triệu người dân, những tháng ngày mất kết nối đồng nghĩa với công việc đình trệ, việc học dang dở và cả những cuộc gọi hỏi thăm người thân giữa bom đạn không thể thực hiện. Câu chuyện Starlink vì thế vượt ra ngoài một cuộc so tài kỹ thuật: nó chạm đến ranh giới mong manh giữa an ninh quốc gia và quyền được biết, được nói của con người.

















