Ủy ban hoàng gia về ngành xây dựng Victoria có thể giúp đảng Lao động tăng cơ hội bầu cử

Ngay sau khi nhậm chức thủ hiến bang Victoria vào tuần trước, ông Ben Carroll đã thông báo việc thành lập một ủy ban hoàng gia tập trung vào ngành xây dựng, nổi bật là các dự án thuộc chương trình Big Build. Ông xác nhận đây là hành động đầu tiên trong nhiệm kỳ của mình nhằm phản ứng với các cáo buộc về tham nhũng trong việc sử dụng tiền thuế cho các dự án hạ tầng. Thủ hiến Carroll cam kết ủy ban sẽ được thành lập nhanh chóng và có thể tổ chức các phiên điều trần trước cuộc bầu cử bang dự kiến diễn ra vào tháng 11 tới.

Ông nhấn mạnh phạm vi điều tra sẽ rất rộng, bao gồm các công ty hàng đầu trong ngành, các nhà thầu phụ, doanh nghiệp cũng như các liên đoàn lao động. Đây là nỗ lực nhằm mạnh tay xử lý những vấn đề liên quan đến tham nhũng và những hành vi sai phạm chưa được làm rõ trong lĩnh vực xây dựng.

Bên cạnh việc thành lập ủy ban hoàng gia, ông Carroll cũng cho biết sẽ bổ nhiệm một công tố viên đặc biệt để phối hợp với ủy ban trong quá trình điều tra. Đồng thời, Ủy ban Chống Tham nhũng Độc lập (IBAC) sẽ được trao thêm quyền lực, trong đó có quyền theo dõi dòng tiền, nhằm tăng cường hiệu quả phát hiện các hành vi sai phạm tài chính.

Trước đó, người tiền nhiệm của ông Carroll, Jacinta Allan, đã nhiều lần né tránh lời kêu gọi thành lập ủy ban hoàng gia mặc dù nhận được áp lực dữ dội từ nội bộ đảng Lao động và công luận về những cáo buộc có sự tham gia của các tổ chức tội phạm có tổ chức và các băng nhóm mô tô trong các dự án lớn.

Chương trình Big Build đã chi khoảng 109 tỷ đôla Úc kể từ năm 2015 để triển khai hơn 180 dự án hạ tầng lớn, bao gồm Metro Tunnel, loại bỏ các điểm giao cắt đường sắt và dự án vòng tàu hỏa ngoại ô Suburban Rail Loop. Tuy nhiên, nhiều dự án trong số này đã gặp phải tình trạng đội chi phí, được giải thích bởi tình trạng lạm phát, gián đoạn chuỗi cung ứng và sức ép chi phí nhân công tăng cao.

Tuy nhiên, các điều tra báo chí từ báo The Age từng tiết lộ rằng có sự chi trả tiền bất hợp pháp cho các nhân vật trong giới giang hồ và nghi ngờ tồn tại tham nhũng trong các công đoàn, khiến chi phí các dự án đội lên có thể tới 30%. Jacinta Allan cũng đã thừa nhận xuất hiện hành vi phạm pháp trong một số dự án nhưng cho rằng việc điều tra nên để cho cảnh sát tiến hành.

Geoffrey Watson SC, giám đốc Trung tâm Công khai về tính liêm chính, trong một báo cáo được trình bày tại cuộc điều tra tại Queensland về Liên đoàn Lao động Xây dựng và Kỹ thuật Công nghiệp (CFMEU), đã chỉ ra dòng tiền đầu tư công dồi dào khiến chương trình Big Build trở thành mục tiêu hấp dẫn cho các hành vi tham nhũng. Báo cáo đề cập đến những hành vi tham nhũng tự phát của một số tổ chức và đại biểu cũ cũng như những hoạt động tham nhũng có tổ chức có sự phối hợp giữa CFMEU với các băng nhóm mô tô và tổ chức tội phạm khác.

Báo cáo còn hé lộ sự hình thành một thị trường chợ đen để mua bán các công việc lao động trong chương trình Big Build, đồng thời tố cáo chính quyền biết rõ tình trạng này nhưng không có biện pháp xử lý hiệu quả.

William Partlett, phó giáo sư luật và chuyên gia của Trung tâm Công khai về Tính liêm chính, cho rằng các điều khoản tham chiếu của ủy ban phải được mở rộng nhất có thể, bao gồm cả các tổ chức tư nhân, công đoàn, các tổ chức và quan chức nhà nước. Ông nhấn mạnh ủy ban nên tận dụng quyền lực để điều tra các nghi vấn một cách công khai và minh bạch.

Theo ông Partlett, việc khởi động sớm ủy ban trước thời điểm bầu cử là quan trọng và có thể tạo ảnh hưởng tích cực cho đảng Lao động khi họ thể hiện sự quyết tâm trong việc xử lý các vấn đề liên quan đến tham nhũng. Việc này giúp đảng có cơ hội đặt ra phạm vi điều tra phù hợp, tránh làm mất uy tín các liên đoàn lao động đồng thời tìm hiểu nguyên nhân sự việc một cách có trách nhiệm.

Việc tạo ra một cuộc điều tra rộng mở và khách quan sẽ giúp bầu cử trở nên minh bạch hơn và nâng cao lòng tin của cử tri vào chính phủ hiện tại.