Từ hội cứu trợ đến danh sách trừng phạt
Trong thông cáo mang tên “Operation Economic Outcast”, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Wa Ta’awanu Association là một tổ chức có liên hệ với Hezbollah. Theo phía Mỹ, tổ chức này thực hiện các dịch vụ cứu trợ khẩn cấp ở miền nam Lebanon nhưng đồng thời chuyển một phần nguồn đóng góp từ bên ngoài cho những hoạt động mà Washington xếp vào diện khủng bố. Người sáng lập và điều phối hoạt động, Afif Abdel Rida Chouman, cũng bị đưa vào danh sách.
Việc một tổ chức mang hình thức từ thiện bị trừng phạt không có nghĩa mọi nhân viên, người ủng hộ hoặc người nhận cứu trợ đều phạm tội. Vấn đề cơ quan quản lý đặt ra là người kiểm soát khoản tiền, cách hạch toán và điểm đến cuối cùng của nguồn tài trợ. Bản tin Reuters cho biết chưa có phản hồi ngay từ các cá nhân và tổ chức bị nêu tên khi quyết định được công bố.
Dòng vàng, tiền mặt và những mắt xích xuyên biên giới
Nhóm đối tượng thứ hai gồm Hassan Khechen, người được mô tả là doanh nhân kiêm người đổi tiền, và anh trai/em trai Ibrahim Khechen. OFAC cáo buộc hai người tham gia chuyển các khoản tiền đáng kể từ Lực lượng Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran về Lebanon thay mặt Hezbollah.
Gold Global Company tại Lebanon và Sankari Gold Kuyumculuk Ticaret Limited Sirketi ở Türkiye, đều được giới chức Mỹ liên hệ với Hassan Khechen, cũng trở thành đối tượng trừng phạt.
Theo Bộ Tài chính Mỹ, hai doanh nghiệp bị cáo buộc tham gia luân chuyển vàng thỏi và tiền mặt từ châu Phi qua nhiều địa điểm. Vàng có giá trị cao, dễ chuyển đổi và có thể được trao đổi qua các khâu trung gian khác nhau; tiền mặt cũng khó theo dõi hơn chuyển khoản ngân hàng khi thiếu hồ sơ đáng tin cậy. Tuy nhiên, các đặc điểm ấy không biến mọi hoạt động buôn bán vàng hay đổi ngoại tệ thành bất hợp pháp. Điều cơ quan chức năng phải chứng minh trong từng hồ sơ là mối liên hệ giữa giao dịch cụ thể với bên bị cấm vận.
Biện pháp tài chính có thể tác động như thế nào?
Việc được OFAC chỉ định thường dẫn tới phong tỏa tài sản và lợi ích tài sản trong phạm vi tài phán Mỹ, đồng thời cấm phần lớn giao dịch của cá nhân và doanh nghiệp Mỹ với bên bị chỉ định nếu không có ngoại lệ hoặc giấy phép. Các công ty và ngân hàng quốc tế cũng phải rà soát đối tác để tránh vi phạm chế tài hoặc rủi ro liên đới. Đây là công cụ gây áp lực kinh tế, không phải bản án do tòa tuyên.
Hiệu quả dài hạn khó đo chỉ bằng số tên trong danh sách. Mạng lưới tài trợ có thể thay đổi người trung gian, công ty bình phong và tuyến thanh toán. Chính vì vậy, kiểm soát chủ sở hữu hưởng lợi, chứng từ thương mại và phối hợp giữa cơ quan giám sát nhiều nước quan trọng không kém quyết định phong tỏa ban đầu. Washington cũng đang mở rộng sức ép đối với Iran, từ cảnh báo vận tải biển cho tới các biện pháp tài chính.
Lebanon đứng giữa nhu cầu cứu trợ và yêu cầu minh bạch
Miền nam Lebanon vẫn có những cộng đồng cần nhà ở, chăm sóc y tế và cứu trợ sau nhiều đợt giao tranh. Khi hệ thống phúc lợi công yếu, tổ chức xã hội và tôn giáo có thể đảm nhận vai trò mà chính quyền chưa đáp ứng đầy đủ. Cũng trong hoàn cảnh ấy, sự thiếu minh bạch về nguồn tiền khiến công chúng khó phân biệt hỗ trợ nhân đạo độc lập với tài trợ cho hoạt động quân sự.
Một chính sách chế tài có trách nhiệm vì thế phải đi kèm cơ chế tiếp cận nhân đạo rõ ràng, hướng dẫn cho ngân hàng và tổ chức phi lợi nhuận, cùng cơ hội khiếu nại phù hợp. Chính phủ Lebanon đối diện bài toán rộng hơn: củng cố thẩm quyền nhà nước và lòng tin của người dân trong khi tranh chấp khu vực tiếp tục chi phối an ninh. Giữa cáo buộc và thực tế đời sống, điều thiết yếu là bảo đảm người dân không phải gánh thêm hậu quả chỉ vì hệ thống tài chính bị siết chặt.
















