Làn sóng tấn công dồn dập
Các vụ tấn công bằng drone và tên lửa vẫn tiếp diễn khi Trung Đông có nguy cơ lún sâu hơn vào chiến tranh. Ngày 5/10, thêm một tàu chở dầu bị một “vật thể không xác định” bắn trúng khi đi qua eo biển Hormuz, gây cháy buồng máy, theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) do Hải quân Hoàng gia Anh quản lý. Đến tối cùng ngày, thủy thủ đoàn vẫn đang nỗ lực khống chế đám cháy.
Lực lượng Mỹ đang hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, tuyến đường mà Iran tuyên bố kiểm soát sau khi Mỹ và Israel tấn công nước này hơn bảy tháng trước. Xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh gần đây đã đạt mức cao nhất kể từ khi chiến tranh nổ ra, nhưng loạt vụ tấn công là lời nhắc nhở rằng sự phục hồi ấy dựa trên chuỗi giải pháp tình thế đầy rủi ro.
“Một trong những cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất”
Phát biểu tại Diễn đàn Energy Intelligence ở London ngày 5/10, ông Amin Nasser, Giám đốc điều hành Saudi Aramco, thừa nhận mức độ nghiêm trọng chưa từng thấy của cuộc khủng hoảng.
Ít ai ngờ rằng việc huyết mạch năng lượng quan trọng nhất thế giới gần như bị đóng cửa lại kéo dài đến vậy, hay tác động của nó lan rộng đến thế. Đây là một trong những cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong sự nghiệp của tôi, và sự nghiệp của tôi thì rất dài.
Theo ông Nasser, khi chiến tranh ở Iran bắt đầu, thế giới có khoảng 10 tỷ thùng dầu dự trữ, nay chỉ còn khoảng 6 tỷ thùng, một mức “mỏng đáng sợ”, và việc bổ sung kho dự trữ quốc gia có thể mất tới hai năm.
Nhóm G7 vừa đồng ý xả kho dầu diesel và dầu thô trong bốn tháng tới, lần thứ hai kể từ tháng 3, nhưng giới phân tích cho rằng đó chỉ là giải pháp tạm thời; Nhật Bản cho biết không có kế hoạch xả thêm.
Chừng nào Hormuz chưa mở cửa hoàn toàn và niềm tin chưa trở lại, thực tế phũ phàng là áp lực ở cả hai đầu của thùng dầu sẽ còn gia tăng.
Gieo rắc nỗi sợ để kiểm soát eo biển
Ông Dimitris Maniatis, nhà sáng lập công ty rủi ro hàng hải Marisks, cho rằng loạt tấn công dồn dập của Iran là phản ứng trước việc số tàu thương mại qua eo biển tăng lên trong những tuần gần đây. Theo ông, Iran đang dùng đồng thời tên lửa và drone nhằm áp đảo năng lực phòng thủ của lực lượng Mỹ.
Những gì người Iran đang làm lúc này là bắn mù quáng. Mục tiêu của họ là khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz thông qua nỗi sợ hãi.
Ông Maniatis cảnh báo bất kỳ hư hại nào đối với hệ thống đẩy hay máy móc thiết yếu của tàu cũng có thể khiến con tàu mắc kẹt ngay giữa một trong những nút thắt hàng hải quan trọng nhất thế giới, tạo thêm nguy cơ tắc nghẽn và tai nạn.
Saudi Arabia giữa làn đạn
Hôm thứ Bảy, Houthi tuyên bố một cuộc tấn công bằng tên lửa và drone đã gây cháy tại một cơ sở của Saudi Aramco ở Riyadh; video được New York Times xác minh cho thấy đám cháy tại một nhà máy lọc dầu của công ty trong thành phố. Tháng trước, đường ống Đông – Tây then chốt của Saudi Arabia cũng bị drone tấn công, buộc phải tạm ngừng hoạt động.
Hệ thống của chúng tôi vẫn nguyên vẹn. Hôm nay chúng tôi vẫn đáp ứng mọi yêu cầu của khách hàng.
Ông Nasser không cho biết mức độ thiệt hại của đường ống, nhưng thừa nhận các vụ tấn công tàu của Iran ngày càng dày đặc và “mỗi cuộc tấn công đều kéo theo một cuộc khủng hoảng toàn cầu”. Là một trong những nhà cung cấp dầu quan trọng nhất thế giới, bất kỳ gián đoạn kéo dài nào ở Saudi Arabia cũng có thể làm thị trường toàn cầu chao đảo nghiêm trọng.
Trật tự mới của thương mại năng lượng
Các lãnh đạo ngành dầu mỏ cho rằng chiến tranh đã thay đổi căn bản cách dầu được đưa ra khỏi vùng Vịnh:
- Các đường ống, vốn chỉ là phương án phụ so với eo biển Hormuz, nay trở thành tuyến vòng tránh then chốt.
- Những chiến thuật trước đây chỉ có ở tàu bị trừng phạt hay “đội tàu bóng tối”, như tắt bộ phát tín hiệu để né tên lửa và drone, nay đã trở thành chuyện thường ngày.
- Các quốc gia phải dùng nhiều tàu hơn và đi những tuyến dài hơn, với chi phí hàng triệu USD mỗi ngày.
- Giá dầu Brent quanh 102 USD/thùng, được kìm lại nhờ xuất khẩu tăng nhưng vẫn rất nhạy cảm trước mỗi vụ tấn công.
Rõ ràng chúng ta đã bước vào một thời kỳ mới, và còn rất xa mới gọi là bình thường.















