Từ lời cảnh báo xuất khẩu đến sức ép lên kho dự trữ
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đang cân nhắc nghiêm túc phương án cấm hoặc hạn chế xuất khẩu diesel. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đồng thời kêu gọi châu Âu nhanh chóng đưa thêm nhiên liệu từ các kho dự trữ ra thị trường, lập luận rằng nông dân, tài xế xe tải và doanh nghiệp Mỹ không nên gánh phần lớn chi phí của khủng hoảng. Theo Reuters, Washington đặc biệt gây sức ép với Pháp và Đức; các cuộc trao đổi cũng mở rộng sang những đối tác khác.
Đến ngày 2/10/2026, việc cấm xuất khẩu vẫn là khả năng được thảo luận, chưa phải biện pháp đã được thực thi. Các nguồn được Reuters dẫn cho biết phía Mỹ đề cập phương án châu Âu giải phóng khoảng 120 triệu thùng diesel trong sáu tháng. Con số này là đề xuất được tường thuật, không đồng nghĩa các chính phủ đã thống nhất thực hiện.
Châu Âu chuẩn bị ứng phó nhưng khó tìm lời giải dễ dàng
Anh đã trao đổi với các đối tác châu Âu về kế hoạch phối hợp nếu nguồn cung từ Mỹ bị hạn chế. Chính phủ Anh nhấn mạnh hệ thống cung ứng vẫn đa dạng và chưa có lý do để lo thiếu diesel tức thời, dù áp lực giá chưa chấm dứt.
Tại Anh, số liệu RAC được BBC dẫn cho thấy mức giá trung bình đã lên gần 200 xu mỗi lít, trong khi nước này phải nhập khẩu diesel vì các nhà máy lọc dầu trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu.
Xả dự trữ có thể bổ sung nguồn hàng đúng lúc thị trường căng thẳng, nhưng cũng đồng nghĩa giảm tấm đệm phòng trường hợp gián đoạn kéo dài. Châu Âu phải cân nhắc giữa mục tiêu hạ giá hôm nay và an ninh năng lượng trong các tháng tới, đặc biệt trước mùa sưởi ấm và khi tình hình Trung Đông chưa ổn định.
Vì sao diesel làm cả nền kinh tế lo lắng?
Diesel không chỉ phục vụ ô tô cá nhân. Xe tải, máy nông nghiệp, nhiều thiết bị xây dựng và hoạt động logistics phụ thuộc vào nhiên liệu này. Khi giá diesel tăng, chi phí có thể truyền từ ruộng đồng và cảng biển tới thực phẩm, hàng tiêu dùng và các dịch vụ thường ngày. Khác với nhu cầu đi lại tùy chọn, nhiều hoạt động vận chuyển khó giảm nhiên liệu trong thời gian ngắn.
Mỹ hiện là một nguồn cung lớn với lượng diesel xuất khẩu khoảng 1,2–1,5 triệu thùng mỗi ngày, theo BBC. Việc giữ nhiên liệu ở thị trường nội địa có thể thay đổi cán cân cung cầu trước mắt, nhưng chuyên gia David Fyfe của Argus Media cảnh báo cắt nguồn hàng Mỹ có thể đẩy giá quốc tế lên mạnh. Những tác động ngược lên ngành lọc dầu và các đối tác thương mại cũng khiến hiệu quả lâu dài của lệnh cấm trở thành chủ đề tranh luận.
Đằng sau mỗi thùng nhiên liệu là bài toán phối hợp
Cuộc khủng hoảng diễn ra sát kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ vào tháng 11, khiến giá nhiên liệu trở thành vấn đề nổi bật trong thảo luận kinh tế và chính trị. Tuy nhiên, diễn biến thị trường chịu nhiều lực tác động đồng thời: xung đột Iran, lưu thông qua Hormuz bị cản trở, Nga duy trì hạn chế xuất khẩu và thông tin các nhà máy lọc dầu Trung Quốc ưu tiên nguồn cung trong nước.
Giải pháp vì thế không chỉ là chọn bên nào chịu giá cao hơn. Các nước có thể trao đổi thông tin tồn kho, phối hợp lịch giải phóng dự trữ và bảo đảm vận tải năng lượng thông suốt. Theo giới quan sát, một quyết định thiếu phối hợp có nguy cơ chuyển áp lực từ thị trường này sang thị trường khác thay vì tạo thêm nguồn cung thực sự.

















