EU nâng cấp quan hệ đối tác với Philippines nhằm mở rộng chiến lược khu vực
Ngày 29/9, trong khuôn khổ cuộc họp của các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Pasay City, Philippines, Ngoại trưởng Philippines Maria Theresa Lazaro cùng Kaja Kallas - Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của EU đồng thời là Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu, đã ký tuyên bố chung về quan hệ đối tác nâng cao giữa hai bên. Sự kiện này đánh dấu bước tiến mới trong việc đa dạng hóa chiến lược Indo-Pacific của EU, vượt ra ngoài lĩnh vực thương mại truyền thống sang hợp tác an ninh.
Sự kết hợp này cho thấy EU tìm cách mở rộng vai trò tại khu vực nơi có nhiều tranh chấp biển và thách thức đối với trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích kinh tế và chính trị đa dạng của khối. Theo Đại học Ateneo de Manila, Philippines đóng vai trò như một tiền đề để EU thử nghiệm việc chuyển từ các chương trình kết nối sang hành động địa chính trị rộng lớn hơn.
Hỗ trợ 15 triệu euro trong khuôn khổ Quỹ Hòa bình châu Âu
Thông qua Quỹ Hòa bình châu Âu, EU sẽ cung cấp 15 triệu euro (khoảng 17 triệu USD) nhằm tăng cường khả năng nhận biết và giám sát vùng biển của Philippines. Đây là lần đầu tiên quỹ này được sử dụng để hỗ trợ các nước trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đánh dấu bước ngoặt trong cam kết an ninh của EU tại đây.
Kaja Kallas nhấn mạnh, việc này chứng minh rõ ràng châu Âu đang tăng cường vai trò đối tác an ninh trong khu vực. Mặc dù khoản hỗ trợ này chưa có khả năng thay đổi hoàn toàn năng lực hàng hải của Philippines, nhưng đây được xem như một bước khởi đầu quan trọng để EU mở rộng các hình thức hợp tác lâu dài với Manila.
Vị trí chiến lược của Philippines và ý nghĩa địa chính trị
Philippines nằm trên một trong những tuyến hàng hải quốc tế quan trọng nhất và tiếp giáp khu vực nhạy cảm tại Biển Đông, nơi tồn tại nhiều căng thẳng liên quan đến tranh chấp lãnh thổ gây ảnh hưởng đến trật tự dựa trên luật quốc tế. Do đó, ổn định an ninh của Philippines có tác động không chỉ với Đông Nam Á mà còn cả với lợi ích kinh tế và chiến lược của châu Âu.
Chuyên gia Dindo Manhit thuộc Stratbase Institute tại Manila cho rằng Philippines là một trong những trọng điểm quan trọng nhất trong chiến lược Indo-Pacific của EU nhờ vị trí địa chính trị đặc biệt và mạng lưới quan hệ đa phương ngày càng mở rộng mà nước này đang duy trì và phát triển.
Động lực thúc đẩy hợp tác an ninh dựa trên thách thức với trật tự quốc tế
Sự kiện Paris đánh dấu động lực tăng cường quan hệ sau chuyến thăm của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tới Philippines năm 2023. Các chuyên gia cho rằng EU đang đặt nặng mối quan tâm về tình hình an ninh toàn cầu, nhất là cuộc xung đột ở Ukraine và tình hình phức tạp tại Biển Đông, đây cũng là nguyên nhân khiến EU mong muốn trở thành đối tác ổn định trong khu vực.
Các khoản hỗ trợ an ninh thông qua Quỹ Hòa bình châu Âu cũng thể hiện việc EU mở rộng vai trò truyền thống từ thương mại, phát triển sang lĩnh vực quốc phòng và an ninh. EU coi đây là bước đệm để xem xét đầu tư sâu rộng hơn cho Philippines tùy theo hiệu quả sử dụng nguồn tài trợ ở giai đoạn đầu.
Đồng thời, EU nhấn mạnh tầm quan trọng của phán quyết trọng tài năm 2016 ủng hộ Philippines trong các tranh chấp Biển Đông, coi đây là phép thử cho việc luật pháp quốc tế có thể ràng buộc hành vi của các quốc gia mạnh hơn hay không. Giới phân tích cảnh báo trật tự dựa trên luật lệ quốc tế tại khu vực đang đối mặt nhiều thử thách và EU coi sự ổn định ở Biển Đông là vấn đề trọng đại có ảnh hưởng cả về kinh tế lẫn luật pháp quốc tế.
EU hướng tới tăng cường gắn kết với ASEAN
Quan hệ đối tác sâu sắc với Philippines cũng được xem là một cầu nối để EU đẩy mạnh hợp tác với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Chuyên gia Zsuzsa Anna Ferenczy từ Wilfried Martens Centre cho biết EU đang đặt ASEAN vào trung tâm chiến lược khi cần đa dạng hóa quan hệ và chuẩn bị ứng phó với những biến động toàn cầu.
Như vậy, với sự kiện hợp tác mới này, EU tiếp tục củng cố vai trò tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, vừa bảo vệ lợi ích thương mại, vừa thể hiện cam kết duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ tại các điểm nóng địa chính trị như Biển Đông.









